Showing posts with label marx. Show all posts
Showing posts with label marx. Show all posts

Thursday, March 28, 2013

Τερατολογίες 1


 
 
Στην τρέχουσα συγκυρία , ο κεντρικός χαρακτήρας των τραπεζών και της κρίσης τους, αναδεικνύεται μέσω μιας ιδιαίτερης ρητορικής :
Οι οικονομολόγοι του Banking προτιμούν μια κυνική μεταφορά :τους σκελετούς στην ντουλάπα . Εδώ η τράπεζα μοιάζει με διαστροφικό συλλέκτη , ο οποίος επιλέγει πεθαμένους ή τους θανατώνει και τελικά φυλάει τους σκελετούς τους στο υπόγειο του πύργου. Ο ίδιος δημόσιος οικονομικοτεχνικός λόγος υιοθετεί την έννοια των τραπεζών zombies για να υποδηλώνει τις τράπεζες με ανυπέρβλητα ανοίγματα.
Η εξυγίανση ,λοιπόν, των τραπεζών γίνεται με μια τερατολογική αλλά συνεκτική γραμμική αφήγηση : Επειδή ο συλλέκτης έχει σκελετούς στην ντουλάπα, πρέπει να εξυγιανθεί από μόνος του ως άνθρωπος γιατί αλλιώς θα γίνει με άλλους ομοίους του αγέλη νεκροζώντανων zombies. Όταν καθαρίζουμε χαρτοφυλάκια ,είναι σαν να τα βάζουμε με άνθρωπο. Αν δεν το προλάβουμε τότε άντε να τα βάλεις με νεκροζώντανα πλάσματα με εγκέφαλο αλλά χωρίς σπλάχνα τα zombies
.
Στην τρέχουσα τερατολογία, συναντάμε δύο δημοφιλείς τύπους: Τους βρικόλακες vampire
και τα ζόμπι. Αν και οι δύο προέρχονται από την ιατρική τεχνική περιοχή της νεκρανάστασης, διαφέρουν θεμελιακά :
Οι βρικόλακες έχουν προσωπικότητα, είναι μοναδικοί με έντονη σεξουαλική επιθυμία. Αντίθετα τα ζόμπι εμφανίζονται ομαδικά, συμπεριφέρονται με την εξυπνάδα της αγέλης και επιτίθενται κατατρώγοντας τα θύματα τους χωρίς την απόλαυση της τροφής αλλά με την οργανική , βιταλιστική ροπή για την επιμόλυνση των ζωντανώ. Ο Nosferatu είναι ένας βασανισμένος με συναισθηματικές περιπλοκές και απωθημένα ενώ τα Zombies του Romero είναι μια αγέλη σωμάτων χωρίς σπλάχνα μόνο με  εγκέφαλο  .Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι η ποπ κουλτούρα υιοθέτησε τους ευαίσθητους Vampires ως τύπο της νεανικής φαντασίωσης , ενώ τα μοχθηρά Zombies παραμένουν στα ενδιαφέροντα μιας Underground
γραμματείας.

Η αφήγηση ,λοιπόν , για τις τράπεζες έχει μια ενδιαφέρουσα τομή. Οι τράπεζες συλλέκτες σκελετών και οι τράπεζες αγέλες νεκροζώντανων. Από τη μια πλευρά ο διαστροφικός συλλέκτης από την άλλη η αγέλη νεκροφανών. Η μεταφορά έχει μια ενδιαφέρουσα υλική βάση. Σχεδόν όλες οι τράπεζες έχουν μερικούς σκελετούς ενώ οι τράπεζες ζόμπι είναι σχετικά λίγες .Η διαφορά είναι σημαντική ως προς την σχετική αγωγή .Ως γνωστόν με τους διαστροφικούς συλλέκτες ασχολείται η αστυνομία ενώ με τα ζόμπι ο μάγος. Τον κακό συλλέκτη τον νουθετείς , τα ζόμπι απλώς τα εξολοθρεύεις.

Αν όμως η τεχνική ορολογία του
Banking ασχολείται με συλλέκτες και νεκροζώντανους η αριστερά ασχολείται με Vampires  και Cyborgs.


Στην κλισέ αναπαραγωγή του Μαρξ, το κεφάλαιο είναι βρικόλακας που απομυζά ζωντανή εργασία. Η μεταφορά αυτή έχει απρόσμενες επιπτώσεις και μια ιδιόρρυθμη ιστορικότητα. Αν στην εποχή του Μαρξ ο βρικόλακας είναι μια άλλη εκδοχή του κακού, στις μέρες μας δεν είναι παρά ένας δυστυχής ευαίσθητος  που ταλαιπωρείται .Το κεφάλαιο ως σύγχρονος βρικόλακας έχει προσωπικότητα ,ίσως συναισθηματικές αναστολές και ισχυρές επιθυμίες, στον αντίποδα του απρόσωπου αυτοανανεώμενου πνεύματος της μαρξιστικής ανάλυσης. Όπως βέβαια αποδείχθηκε από ειδικούς (πηγή) ο Μαρξ δεν τα πήγαινε καλά με το υπερπέραν , τα πνεύματα και τα φαντάσματα. Στο έργο του συγχέονται η έννοια φάντασμα (Genspenst)  με την έννοια  πνεύμα (Geist). Είναι αυτό που δεν μπορούσε να ξέρει ο Στάλιν με αποτέλεσμα, μαζί με την κριτική προς το αστικά πνεύματα να αγνοήσει τα πανταχού παρόντα φαντάσματα. Ως γνωστόν ο κομμουνισμός χωρίς το φάντασμα του δεν υπάρχει και επομένως τα αποτελέσματα της άγνοιας του Σταλιν ήταν αναμενόμενα.
Είναι ενδιαφέρον πως στο εμβληματικό αριστερό σινεμά του Blade Runner (πηγή), τα τεχνικά ανθρωποειδή replica υπερβαίνουν την μηχανική τους φύση και αναγεννιούνται  υπαρξιακά μέσα από την εμπλοκή τους στα αφόρητα ηθικά διλήμματα των αυθεντικών ανθρώπων. Γενικώς η μεταμαρξιστική τεχνοαριστερά ( Negri ) τα πάει καλά με τα Cyborgs.Σε αυτά δεν βρίσκει τους κινδύνους του Frankenstein , αλλά την επιβεβαίωση της θέσης πως εκτός από το πνεύμα μπορούμε να αναπλάσουμε και το σώμα.

Διαμορφώνονται λοιπόν παράλληλες και πολλαπλές τερατολογικές αφηγήσεις.
Η εξοικείωση με το freak δεν είναι χωρίς σημασία.Αυτό που μια παλιμπαιδική  πολιτική αναζητά μέσω του σοκ ως υποτιθέμενη αφύπνιση ή τρόμο είναι πολύ πιο συμβατική από όση οι παλίμπαιδες θεωρούν. Η πολιτική ως όπερα επιστημονικής φαντασίας του τρόμου είναι ήδη καθεστωτικός κομφορμισμός.
Συνεχίζεται.
Εικόνα : http://www.superstock.com/stock-photos-images/1899-19110

Monday, April 18, 2011

A.Negri: Η ζωντανή εργασία ως συγκροτητική "συνταγματοποιούσα" δύναμη


Το θέμα που συνεισφέρει ο Marx είναι η εκτατική δημιουργικότητα της ζωντανής εργασίας .Η ζωντανή εργασία συγκροτεί τον κόσμο αναδημιουργώντας εξ’ αρχής τα υλικά τα οποία διαχειρίζεται .Ενσωματώνει και σταθεροποιεί εντός της φύσης και πέραν αυτής σε ένα δεύτερο, τρίτο και τελικά πολλαπλό επίπεδο την συγκροτητική της ισχύ .Σε αυτή την διαδικασία η ζωντανή εργασία μετασχηματίζεται πριν από όλα η ίδια .Η προέκταση της στον κόσμο είναι οντολογική , η προσθετική της ιδιότητα είναι οντολογική και οι κατασκευές της είναι κατασκευές νέων όντων .Το πρώτο αποτέλεσμα από αυτή την ατέρμονα διαδικασία είναι η κατασκευή του υποκειμένου. Το υποκείμενο είναι μια συνεχής ταλάντωση της δύναμης , μια συνεχής αναδιάταξη των υπαρκτών δυνατοτήτων της για να δημιουργηθεί ένας κόσμος .Το υποκείμενο είναι το σημείο στο οποίο η δύναμη εγκαθιδρύεται . Αλλά το υποκείμενο συνεχίζει να παίρνει μορφή μέσα από τον κόσμο που το ίδιο δημιούργησε , συνεχώς μορφοποιεί και μορφοποιείται .Η ζωντανή εργασία γίνεται η συγκροτητική δύναμη σε αυτή τη διαδικασία .Εντός αυτής της διαδικασίας το πλήθος επιστρέφει ως ισχύς και ανακαλύπτει τον εαυτό του ως υποκείμενο . Η διαλεκτική δεν είναι μέρος αυτής της εικόνας ούτε ο εργαλειακός ορθολογισμός της νεωτερικότητας , γιατί δεν υπάρχει καμία τελεολογία αφού τελικά η τελεολογία δεν είναι θεωρητικά δυνατή. Δεν υπάρχει αντικατάσταση ή διαδοχή :η φαινομενολογία κερδίζει πάντα την επιστήμη της λογικής , της ιστορίας , και κάθε εγκυκλοπαίδεια του πνεύματος . Η ποσότητα , η υλικότητα και η προσαρμοστικότητα της ζωντανής εργασίας , σηματοδοτούν κάθε επερχόμενη υποκειμενικότητα . Είναι μια συγκροτητική δύναμη της οποίας οι διαστάσεις προσδιορίζονται από την θέληση , τον αγώνα και από την απόφαση για τον αγώνα που αποφασίζουν τελικά οι ίδιες οι αισθήσεις.


Μακριά από μια έννοια εγγενούς διασποράς , αυτή η διαδικασία είναι ένας συνεχής επικαθορισμός , που διασχίζεται από το συμπαγές και την οργάνωση του κοινωνικού , και από την συνεχή πραγματοποίηση των σχέσεων μεταξύ πλήθους και δύναμης . Ο Marx έφερε στο προσκήνιο τα κοινά θεμέλια του κοινωνικού με το πολιτικό και του «είναι» .Τό «είναι» αυτό διασχίζεται και επανακαθορίζεται από την ζωντανή εργασία , τις υποκείμενες συνδέσεις της , και τις υποκειμενικότητες που αναδύονται εντός της , δηλαδή από την συγκροτητική , συνταγματοποιούσα ισχύ .Εξ ου και η εξαιρετική σημασία των διδαγμάτων του Marx ,για την συγκροτητική ισχύ και την υπέρβαση της νεωτερικότητας .Εκεί όπου η συγκροτητική δύναμη είχε ορισθεί ως μια εξαίρεση σε σχέση με την νομιμότητα του εκάστοτε Συντάγματος , εδώ κάθε έννοια εξαίρεσης απομακρύνεται καθώς αναγνωρίζεται ότι έχει ικανότητα να λειτουργεί οντολογικά. Αυτό η συγκροτητική δύναμη ανάγεται στο κοινωνικό μέσω της εμψύχωσης της ζωντανής εργασίας. Η συγκροτητική ισχύς είναι μια δημιουργική δύναμη των μορφών της πραγματικότητας , των αξιών, των θεσμών και των λογικών της πραγματικότητας. Η συγκροτητική ισχύς συγκροτεί την κοινωνία και ταυτοποιεί το πολιτικό και το κοινωνικό σε ένα δεσμό.

Θα μπορούσε κάποιος να ισχυρισθεί ότι από την ανθρωπιστική ως την Αγγλική επανάσταση, από την Αμερικανική ως την Γαλλική και Ρωσική επανάσταση , και όλες τις επαναστάσεις του 20ου αιώνα , μόλις τελειώσει η εξαιρετική και απερίσταλτη στιγμή της πολιτικής καινοτομίας , η συγκροτητική συνταγματοποιούσα δύναμη εξαντλείται .Τώρα όπως ο Marx απέδειξε , αυτή η γνωμάτευση δεν είναι αληθής. Η εμφάνιση αυτού του πέρατος είναι αποτέλεσμα μιας μαγείας , ενός μυστηρίου που προκύπτουν από τις πρακτικές ενός θεσμικού «συνταγματισμού» οι οποίες τελικά σταματούν τις πολιτικές και κοινωνικές επενδύσεις. Ο Marx αποδεικνύει πως αυτό το πέρας είναι αδύνατο, αυτό το πέρας δεν είναι ένα απόλυτο όριο αλλά ένα εμπόδιο, πέραν του οποίου η συγκροτητική δύναμη συνεχίζει να υφαίνει τους κόμπους της παράγοντας ένα καινοφανές ύφασμα. Τα μοναδικά όρια είναι τα όρια του κόσμου της ζωής. Κάθε ουτοπική θέση εξαιρείται από αυτήν την προοπτική. Αλλά ο κόσμος είναι μεγαλύτερος από τον πραγματικό γιατί ,καθώς το πολιτικό και το κοινωνικό συγχωνεύονται ως συγκροτητική δύναμη ,παρεμβαίνουν στην ζωή , αποσταθεροποιώντας και διευρύνοντας τον πραγματικό κόσμο .Η συγκροτητική δύναμη είναι η κοινωνική και πολιτική υποκειμενικότητα αυτής της ριζικής αναμόρφωσης της ζωής του κόσμου.

Antoni Negri: Insurgencies 1992 (p 326) μτφ LLS

Εικόνα: Lautrec : www.cycling.ahands.org

Friday, September 17, 2010

Koblopoulos:Η απόλυση




(Απλοϊκοί ρομαντικοί στοχασμοί καθημερινής τρέλας- στη Βάσω...)


Η μάνα μου δούλευε για πολλά χρόνια ως επιμελήτρια στς εκδόσεις "Ελληνικά Γράμματα" του οργανισμού Λαμπράκη. Έφυγε από την εταιρεία πριν τρία χρόνια. Κράτησε όμως επαφές με τους φίλους που έκανε εκεί, ειδικά με τις κοπέλες που δούλευαν στο ίδιο γραφείο. Η εταιρεία πριν δύο περίπου εβδομάδες έκλεισε- ο πρώτος εκδοτικός οίκος που ακούω να κλείνει. Όλοι οι εργαζόμενοι, περίπου εκατό άνθρωποι, απολύθηκαν. Οι ηλικίες τους κυμαίνονται από τα 19 μέχρι τα 55- με την κατανομή δυστυχώς να είναι ασύμμετρη προς τα δεξιά...Η μάνα μου είναι σε καθημερινή επαφή με τος ανθρώπους αυτούς: άνθρωποι σε διάφορα πόστα, διάφορες ηλικίες, διαφόρων προσόντων, κόσμοι διαφορετικοί μεταξύ τους, χτυπημένοι από την ίδια κατραπακιά...Μερικοί έρχονται σπίτι, τους ακούω να μιλάνε, να φωνάζουν, να χειρονομούν, να κοιτάζουν. Ναι, να κοιτάζουν. Γιατί αυτό το βλέμμα αγαπητέ αναγνώστη δεν το αντικρύζεις μόνο- αλλά και το ακούς να ουρλιάζει μέσα στο κεφάλι σου...

Πίσω από τις στατιστικές υπάρχουν άνθρωποι, πίσω από τα νούμερα ζωές, πίσω από τις εκθέσεις όνειρα και επιθυμίες. Η απόλυση είναι μια βάρβαρη πράξη. Η ηθική μου περνάει άσχημα. Η σύγκρουση είναι προφανής. Είμαι βαθιά ανθρωπιστής, αγαπητοί. Ο πόνος των ανθρώπων είναι το μεγαλύτερο κακό για μένα- και οι άνθρωποι αυτοί πονάνε. Νιώθουν άχρηστοι. Δεν βλέπουν μέλλον στη ζωή τους. Δεν προβάλλουν την εικόνα τους στο μέλλον- υπάρχει μεγαλύτερος πόνος από αυτόν;! Δεν ξέρουν τι να κάνουν, είναι σε απόγνωση. Μίας κοπέλας ο άντρας είναι οικοδόμος και έχει να δουλέψει δύο μήνες. Τώρα απολύθηκε και αυτή και έχουν δύο δάνεια. Μία άλλη επιστρέφει στο πατρικό της στην ηλικία των 37! Τι να πεις σε αυτούς τους ανθρώπους;! Τι να πω σε αυτούς τους ανθρώπους;!

Από την άλλη, είμαι φιλελεύθερος. Βαθιά και ειλικρινά. Δεν μπορώ να είμαι υπέρ ενός νόμου που απαγορεύει τις απολύσεις. Θεωρώ δικαίωμα του κάθε αφεντικού να κλέινει και ανοίγει όποτε του καπνίσει την επιχείρησή του (υπό συγκεκριμένους όρους πάντα, όπως την απόλυτη τήρηση της εργατικής νομοθεσίας). Αλλά τώρα; Τώρα είμαι σε απελπιστικά δύσκολη θέση! Η ηθική μου καταβαραθρώνει τις πολιτικοοικονομικές μου απόψεις! Δεν ξέρω τι να πω. Δεν θεωρώ τις απολύσεις καταχρηστικές- αλλά οι ζωές των ανθρώπων; Τα όνειρα τους, οι φιλοδοξίες τους, το μέλλον τους; Οι (οικονομικές, πολιτικές, φιλοσοφικές) θεωρίες υπάρχουν για να κάνουν τις ζωές μας καλύτερες. Λογομαχούμε για τις πολιτικές και οικονομικές μας θέσεις, ορμώμενοι από το ότι πιστεύουμε ότι αν εφαρμοστούν, θα καλυτερέψουν τις ζωές των ανθρώπων, θα τους κάνουν να ζουν πιο ευτυχισμένοι. Αυτή είναι η βάση όλων των θέσεων, των απόψεων, των επιστημών.

Άραγε υπάρχει λύση; Δυστυχώς, η θεωρία και η εμπειρία επιβεβαιώνουν πως οι κοινωνίες χωρίς απολύσεις, είναι κοινωνίες δυστυχίας. Η απαγόρευση των απολύσεων, σχεδόν πάντα συνδυαζόταν και με απαγόρευση και άλλων ελευθερίων. Ο Χάγιεκ στο "Road to Serfdom" θεμελιώνει το γιατί όταν το κράτος ελέγχει την τσέπη σου, αναπόδραστα θα ελέγξει και το μυαλό σου. Και μάλιστα με τον πιο ανορθολογικό και αναποτελεσματικό τρόπο. Ο Πόππερ στην "Ανοικτή Κοινωνία" δείχνει την κατάντια των ιστορικιστικών προφητείων που υπόσχονται διαφόρων ειδών παραδείσους με λυμένα όλα τα προβλήματα. Η ιστορία μας δείχνει τη Ρωσία του Στάλιν, την Κούβα του Φιντέλ, την Κίνα του Μάο- μια αλυσίδα που φαίνεται να καταλήγει στη Βενεζουέλα του Τσάβες...Απλοϊκά επιχειρήματα για κάποιους, αρκετά όμως για μένα...

Αλλά το πρόβλημα είναι εκεί: με τις ζωές των ανθρώπων τι γίνεται;! Απορρίπτουμε τα παραπάνω γιατί φέρνουν τη δυστυχία- αλλά βάζουμε μια άλλη δυστυχία στη θέση τους; Κατά μία έννοια, ναι. Δεν υπάρχει τέλειο σύστημα, πλήρης λύση. Κάθε πράγμα έχει τα καλά του και τα κακά του και μόνο η προσωπική ηθική του καθενός μας του επιτρέπει να διαλέξει. Η θυσία της ελευθερίας για μένα είναι ανεπίτρεπτη- θυσιάζω υλική ευμάρεια για να απολαμβάνω έναν αυξημένο αριθμό ελευθεριών. Εδώ όμως υπάρχει ένα θεμελιώδες ζήτημα...

Δεν έχω απολυθεί ποτέ, γιατί δεν έχω δουλέψει ποτέ. Και όποιος είναι έξω από το χορό, πολλά τραγούδια ξέρει! Κάτι ήξερε και ο Μαρξ που έλεγε ότι αν δεν μπεις στην παραγωγή, να πουλήσεις την εργατική σου δύναμη, καλύτερα να το βουλώνεις(βέβαια ούτε και αυτός δούλευε, αλλά αυτό είναι αλλουνού παπά ευαγγέλιο...)! Ίσως είναι καλύτερα να το βουλώσω. Ωραίες είναι οι θεωρίες, οι φιλελεύθερισμοί και οι λοιπές μαγκιές περί ευθύνης κλπ, αλλά εκεί έξω είναι ο πραγματικός κόσμος και μάλλον είναι καλύτερα να κρίνεις με βάση αυτόν. Αντικρίζοντας την απόγνωση του ανέργου μένω άφωνος. Η θεωρία μου περί ελευθερίας δεν έχει να του πει τίποτα. Το δίλλημα που για μένα είναι καθοριστικό, γι' αυτόν είναι ανύπαρκτο. Τα επιχειρήματά μου είναι γι' αυτόν κούφια λόγια. Και πώς να μην είναι, άλλωστε...;

Αλλά πιστέψτε με, δεν προσπαθώ να αντιμετωπίσω αυτό το ζήτημα με θεωρία: οι απόψεις μου είναι αυτές που είναι και κάτι τέτοιο, όσο δυνατό κι αν είναι, δεν θα με κάνει να τις αλλάξω. Ίσως ακούγεται ηλίθιο, αλλά οι δομικές μου θέσεις, ο ηθικός πυρήνας της κοσμοθεωρίας μου δεν άλλαξε με κάτι τέτοιο- με άλλα λόγια, η θεωρία είναι ίδια. Αυτό το ζήτημα αγαπητοί είναι ένα πραγματικό ζήτημα. Και ως εκ τούτου, μπορεί να αντιμετωπιστεί μονάχα με πράξη. Στο μόνο πράγμα που μπορεί η- αριστεροφιλελεύθερη- θεωρία μου να με βοηθήσει σε αυτό τον ηθικό προβληματισμό είναι στο να προτείνει πράξεις!

Κατ' αρχάς, ο εργαζόμενος πρέπει να διεκδικεί όσο πιο πολύ μπορεί(δηλαδή όσο του επιτρέπουν οι συνθήκες) τα εργατικά του δικαιώματα. Η αποζημίωση είναι ένα από αυτά και δεν πρέπει να χαριστεί! Αν χρειαστεί πρέπει να παρέμβει η δικαιοσύνη και να εξασφαλίσει τις αποζημιώσεις των απολυμένων. Έχουν δουλέψει γι' αυτές και είναι αναφαίρετο δικαίωμα τους να τις πάρουν! Το πρώτο πράγμα στο οποίο πρέπει να βοηθάμε (θεωρητικά, πρακτικά, θεσμικά) τους ανθρώπους που έχουν χάσει τη δουλειά τους είναι να διεκδικούν όσο πιο πολύ αντέχουν αυτά που τους αξίζουν.

Αλλά το πιο βασικό που μπορούμε να πούμε στους απολυμένους είναι ότι το παιχνίδι δε χάθηκε! Το ξέρω- ακόμα κι αν δεν το έχω νιώσει προσωπικά, η οικογένειά μου έχει ταλαιπωρηθεί- πως η απόλυση είναι ένα από τα πιο ισχυρά σοκ που περνάνε οι σημερινοί άνθρωποι. Αλλά αν κάτι πρέπει να φωνάξουμε είναι πως η ζωή δε χάθηκε εδώ! Παραείναι πλούσια και πολυποίκιλη για να σταματάει με την απόλυση! Το αρχικό ταρακούνημα, το αρχικό σοκ, η απόγνωση, το βάρβαρο συναίσθημα της απραξίας δεν μπορεί και δεν πρέπει να διαρκέσει για πολύ! Η επανάσταση αγαπητοί είναι μια πράξη βαθιά προσωπική και σε κάτι τέτοιες περιπτώσεις αυτό φαίνεται περίτρανα: αποτελεί προσωπική επανάσταση του καθενός να ξεπεράσει το σοκ της απόλυσης και να κυνηγήσει και πάλι τη δουλειά!

Ναι, ξέρω θα με κατηγορήσετε για κούφια λόγια. Για ρομαντικές ασυναρτησίες ενός άβγαλτου και άμαθου ηλιθίου. Αλλά δεν βλέπω κάτι άλλο φίλοι...Η επανάσταση εδώ είναι μονόδρομος. Η κρίση είναι κρίση, αλλά δεν θα πεθάνουμε κιόλας! Δεν είναι όλη μας η ζωή η τσέπη μας και η δουλειά μας! Αν πρέπει να φωνάξουμε κουράγιο στους απολυμένους, στα θύματα μαις κατάστασης για την οποία όλοι είμαστε- σε διαφορετικό βέβαια βαθμό- συνυπεύθυνοι, είναι για να τους βοηθήσουμε να δουν μπροστά! Με ταλαιπωρία στην αρχή, αντιμετωπίζοντας προβλήματα που ο καθένας είχε ξεχάσει για πολύ καιρό, η αρχική απόγνωση και τρέλα πρέπει να γίνουν τα θεμέλια για ένα καινούργιο ξεκίνημα! Το κάθε εμπόδιο είναι ταυτόχρονα και στήριγμα: έτσι και το εμπόδιο της ανεργίας. Πρέπει να παλέψουμε για να το κάνουμε στήριγμα για το μέλλον!

Θα κλείσω με την ίδια επίκληση: ίσως τα λόγια μου να σας ακούγονται αστεία, μα σας παρακαλώ να τα πάρετε στα σοβαρά! Ακούγεται ίσως αστείο να προσπαθείς να πείσεις το χρεωμένο άνεργο να δει με αισιοδοξία το μέλλον, αλλά δεν υπάρχει άλλη λύση. Στο κοινωνικό μείγμα που καθημερινά φτιάνουμε όλοι μαζί, η ανεργία δυστυχώς θα υπάρχει πάντα. Καθήκον όλων μας- κράτους, πολιτών, συνανθρώπων- είναι να την κάνουμε να κοστίζει όσο το δυνατόν λιγότερο σε αυτούς που την υφίστανται. Οικονομικά, αλλά κυρίως ψυχολογικά. Αυτή είναι η πράξη, κατά την άποψη μου, η μόνη πραγματικά ηθική πράξη απέναντι σε έναν άνεργο.

Εδώ όλο το  ιστολόγιο γνήσιου φιλελευθερου και αριστερου προβληματισμού KOBLOPOULOS

Thursday, May 13, 2010

Δημιουργικές σκέψεις για τους Marx,Weber,Popper,Belrin.Ο Φ.Νικολόπουλος τις καταθέτει στο συνέδριο του Συν.

Οι αναζητήσεις για δημιουργικές συνθέσεις ,στο θεωρητικό επίπεδο συνεχίζονται (ευτυχώς...) Με χαρά είδαμε στην Αυγή το ακόλουθο κείμενο του Φίλιππου Νικολόπουλου, Δρ Κοινωνιολογίας, Πανεπιστιμιακού.(Bold LLS)

Η πραγματοποίηση του έκτακτου συνεδρίου του ΣΥΝ, πέραν ο,τιδήποτε άλλου, είναι και μια ευκαιρία για έναν ειλικρινή διάλογο γύρω από ιδεολογικά και θεωρητικά ζητήματα, που απασχολούν κυρίως εκείνους τους συντρόφους που αναζητούν μια νέα δυναμική του κόμματος μέσα σε συνθήκες ασφυκτικές για τους εργαζόμενους, λόγω εξαιρετικής οικονομικής κρίσης, συνθήκες που κανονικά έπρεπε να αυξάνουν την πολιτική επιρροή της αριστεράς. Ο θεωρητικός εμπλουτισμός πρέπει να ενισχυθεί, παράλληλα με τη διατύπωση ρεαλιστικών θέσεων διεξόδου και αύξηση της πολιτική αποτελεσματικότητας του κόμματος.




Η Ριζοσπαστική Ανανεωτική Αριστερά είναι σκόπιμο να εμβαθύνει στο νόημα του «ανανεωτικού», στις βασικές αρχές και θέσεις της και στις διαφορές της με τη "δογματική Αριστερά" (το πράγμα θέλει όντως κάποια προσοχή, δεδομένου ότι και οι άλλες συνιστώσες του ΣΥΡΙΖΑ διατείνονται ότι δεν ανήκουν στην "Ορθόδοξη Αριστερά", αντιτίθενται στο ΚKΕ και δεν αποδέχονται, όλες τουλάχιστον, ότι αποτελούν έκφραση αριστερισμού). Κι αυτό πρέπει να γίνει με έμπνευση γραμμής μακράς πνοής. Δεν πρέπει να εγκλωβιζόμαστε μέσα στις πιέσεις του «ασφυκτικού παρόντος» και των ενδεχομένως κοντόφθαλμων πολιτικών επιλογών, που κάνουμε με βάση τις δικές του απαιτήσεις. Δεν πρέπει να παρασυρόμαστε απ' την εκάστοτε συγκυρία, να προσδιοριζόμαστε απ' αυτήν και ουσιαστικά να "ετεροπροσδιοριζόμαστε". Είναι αναγκαίο η θεωρητική και πολιτική μας προοπτική να τραβήξει πολύ μακρύτερα.



Η Ριζοσπαστική και Ανανεωτική Αριστερά (ΡΑΑ), κατά τη γνώμη μου, πρέπει να διευρύνει τη θεωρητική της κάλυψη και παράλληλα ν' ανοιχτεί ακόμη περισσότερο στον οικολογικό χώρο. Σωστός ο όρος «δημιουργικός μαρξισμός» που χρησιμοποιείται στο κείμενο Π. Λαφαζάνη, Α. Καλύβη κ.ά. -αν και θέλει πιο ακριβή προσδιορισμό-, αλλά δεν είναι αρκετό να μένουμε μόνο μέσα στα όρια αυτής της παράδοσης. Ο μαρξισμός υπήρξε μια μεγάλη συμβολή στη ριζοσπαστική κοινωνική θεωρία, αλλά μπροστά στη συνθετότητα που παρουσιάζουν τα σύγχρονα προβλήματα της ανθρωπότητας σκόπιμο είναι να συνδυασθεί και με άλλες θεωρητικές προσεγγίσεις (π.χ. ο Μαρξ στον καιρό του προβληματίστηκε κυρίως γύρω απ ʼτην αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας, σήμερα η αντίθεση ανθρώπου και φύσης είναι εξ ίσου σημαντική).



Απαιτούνται νέα θεωρητικά εργαλεία για να αντιμετωπίσουμε τις νέες σύνθετες κοινωνικές (και εν πολλοίς αντιφατικές) καταστάσεις. Απαιτείται να ληφθούν περισσότερο υπόψη σύγχρονες επιστημονικές και θεωρητικές αναλύσεις που εστιάζουν α) στην ορθολογική, θετική κι εμπειρική (με επιστημονικούς όρους) προσέγγιση της πραγματικότητας ώστε να την ελέγχουν αποτελεσματικότερα (η αριστερά πάντα είχε πλούσιο όραμα και πίστη, αλλά της έλειπε ή ικανότητα (εμπειρική και θετικιστική) ελέγχου της πραγματικότητας, έπασχε συχνά από σύνδρομο «ετερογονίας των σκοπών»: «Γι' αλλού πηγαίνω και αλλού τελικά φθάνω» β) στον ρόλο της δράσης των ατόμων και των συλλογικοτήτων ανεξάρτητα από δομικούς προκαθορισμούς, ή ασχολούνται περισσότερο - συγκριτικά με τις θεωρίες σύγκρουσης- με τη διάσταση της συντήρησης κι αναπαραγωγής ενός κοινωνικού συστήματος. Το να λαμβάνονται υπόψη στοιχεία από τις παραπάνω θεωρίες δεν σημαίνει ακριβώς αποδοχή τους (στο σύνολο τους) ούτε εκλεκτισμό, δεδομένου ότι η βασική θεωρητική γραμμή μας είναι πάντα συγκρουσιακή με μαρξιστική αφετηρία. Η ίδια η μαρξική θεωρία στο σύνολο της αποτελούσε (επιστημολογικά ) σύνθεση στοιχείων πολλών επί μέρους θεωριών (πράγμα που έχει συμβεί και με άλλες θεωρίες μεγάλου διαμετρήματος), αλλά με ευδιάκριτη κεντρική επαναστατική γραμμή. Ακόμη περισσότερο δεν είναι σκόπιμο να μονοπωλείται το επαναστατικό, το ριζοσπαστικό και η διαλεκτική σκέψη -στην ευρύτερη έννοια τους-αποκλειστικά από τον μαρξισμό. Επαναστατικές διαδικασίες (γενικά μιλώ) υπήρχαν και θα υπάρχουν ανεξάρτητα απʼ την εμφάνιση του μαρξισμού. Ο τελευταίος υπήρξε και είναι πολύτιμο εργαλείο σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο για την προώθηση αυτών των διαδικασιών, αλλά δεν είναι και το μόνο, από πλευράς συγκρουσιακής κοινωνικής θεωρίας ή δεν είναι το μόνο από πλευράς θεωρητικής κάλυψης της σύγχρονης σοσιαλιστικής πρότασης. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερα θεωρητικά ανοίγματα και μεγαλύτερο θεωρητικό εμπλουτισμό της εναλλακτικής μας πρότασης απέναντι στην αντι-οικολογική κοινωνία του νεοφιλελευθερισμού, της παγκοσμιοποιημένης εκμετάλλευσης και της ταξικής αδικίας.



Το ζήτημα είναι να συγκερασθούν τα βασικά στοιχεία του μαρξιστικού (ανθρωπιστικού) επαναστατικού οράματος, η διαλεκτική μεθοδολογία του Κ. Μαρξ, (που δεν ήταν ακριβώς δική του και τις ρίζες της μπορούμε να τις αναζητήσουμε όχι απλώς στον Έγελο αλλά και στην αρχαία Ελληνική φιλοσοφία) και πολλά σωστά σημεία της ανάλυσής του για τη δημιουργία, τη συσσώρευση, την αναπαραγωγή και επέκταση του κεφαλαίου σε παγκόσμιο επίπεδο με τη σύγχρονη συμβολή των δυτικών κοινωνικών επιστημών και ιδιαίτερα της κοινωνιολογίας και της αναλυτικής κοινωνικής ψυχολογίας.



Η ανθρώπινη πορεία και Ιστορία δεν «προχωρεί ως τρένο» που περνάει από προκαθορισμένους «σταθμούς» και που ο «μηχανοδηγός του» μπορεί να το επιβραδύνει ή επιταχύνει. Η σύγχρονη Αν. Α. πρέπει να απαλλαγεί από την εμμονή του «προκαθορισμένου (ντετερμινισμός), που βαθύτερα αποτελεί υποκατάστατο της «θείας πρόνοιας» (η μελέτη στοιχείων της κοινωνιολογίας του Μαξ Βέμπερ πάντα χρήσιμη, ιδιαίτερα όσον αφορά την επιστημολογική κριτική της υποτιθέμενης «νομολογικής» επιστημονικής γνώσης σχετικά με τα κοινωνικά φαινόμενα, δεν είναι σκόπιμο ούτε επιστημονικά ορθό ο Μαχ Βέμπερ να αντιπαρατίθεται ολοκληρωτικά στον Κ. Μαρξ σʼ όλη την γραμμή των των επιστημονικών ζητημάτων με τα οποία ασχολούνται) Υπάρχουν ιστορικές - κοινωνικές τάσεις, όχι ακριβώς ιστορικονομοτελειακοί προκαθορισμοί (η μελέτη της σκέψης του Κ. Popper ενάντια στο νομοτελειακό ιστορικισμό είναι χρήσιμη, όπως επίσης και ο τρόπος σκέψης του Ισ. Μπέρλιν γύρω από την Ιστορία και την πάλη των Ιδεών). Η παραπάνω απαλλαγή οδηγεί και στην αποφυγή της «θεοποίησης της σκοπιμότητας», των τακτικών «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα» και σε άλλες υπερβολές.



Η υπόθεση της σοσιαλιστικής προοπτικής μπορεί να μην έχει ακριβώς την βεβαιότητα κάποιας νομοτέλειας, συσχετίζεται όμως στηρίζεται και τροφοδοτείται από εμπειρικά τεκμηριωμένη ιστορικοκοινωνική τάση προς την κατεύθυνση της αμφισβήτησης του καπιταλισμού. Μπορεί επιπλέον να περιλάβει (και να ενισχύεται βέβαια απ' αυτήν) τη βεβαιότητα «των ίδιων των αγώνων», που έχουν, αφʼ ενός μεν, χαραχθεί πάνω στη βάση «επιλογής αξιών» και της ορθής ιστορικής αντίληψης γύρω απʼ τις υπάρχουσες κοινωνικές τάσεις και αφʼ ετέρου, πραγματοποιούνται μέσω προγραμμάτων δράσης ατόμων και συλλογικοτήτων. Αυτές οι τοποθετήσεις μάς κάνουν πιο ανεκτικούς στην «άλλη άποψη» περί σοσιαλισμού, αλλά και στον «άλλο τρόπο ζωής και σκέψης» πέρα απʼ τη σοσιαλιστική στράτευση και αξιακή δέσμευση. Ωστόσο αυτή η ανοχή και το ελεύθερο θεωρητικό άνοιγμα δεν αποφασίζονται για να καταλύσουμε κάθε έννοια «κόκκινης γραμμής» στις δικές μας θέσεις που εμπνέονται από τη σοσιαλιστική προοπτική, αλλά για να βρούμε νέες ευκαιρίες να προβληματιστούμε πάνω στις δικές μας γραμμές και επιλογές και έτσι να αυξήσουμε τον ιδεολογικό και θεωρητικό μας πλούτο: σκληροί στρατιώτες στις αντιστάσεις μας και στα ανυποχώρητα ΟΧΙ μας, αλλά διακρινόμενοι από ελεύθερο, αδογμάτιστο και ερευνητικό πνεύμα!

Αυγή 13/5/2009

Friday, March 19, 2010

Eric Aarons:Hayek vesrus Marx

Ξεκινήσαμε το LLS με ένα ξεκάθαρο Liberal στον τίτλο ,υποσημαίνοντας βιώνοντας ως πολίτες μια σειρά από αντιφάσεις στην τρέχουσα ιδεοκίνηση.


-Πως είναι δυνατόν η Αριστερά να έχει μια δυσπιστία στον Φιλελευθερισμό όταν όλο το τόξο των συντηρητικών δυνάμεων στην Ελλάδα έχει ουσιαστικά άγνοια έως απόσταση από το ρεύμα αυτό;

-Πως είναι δυνατόν να εξαντλείται όλος ο πολιτικός και ιδεολογικός προβληματισμός με βάση την λέξη κλειδί «νεοφιλελευθερισμός» όταν κανείς δεν την υπερασπίζεται θετικά,και το κυριώτερο κανείς δεν μπορεί να την ορίσει ούτε καν αρνητικά.Η Αριστερά γύρω από κεντρικές έννοιες έχει κτίσει κολοσιαία κινήματα (αντιιμπεριαλιστικό,αντικαπιταλιστικό κλπ) ενω «αντινεοφιλελευθερο» δηλώνει όλο το πολιτικό τόξο των πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα.

Η αντίφαση αυτή μας οδήγησε στην αναγκαστική ενασχόληση με μερικούς από τους εκφραστές του ρεύματος (Hayek,Nozick,De Jouvenel) και ανακαλύψαμε μερικές από τις εξηγήσεις των ζητημάτων μας.

Είναι σαφές ότι ο ένας αστερισμός ιδεων που ορίζονται ως σύγχρονες φιλελεύθερες μοίαζουν με τον «Μαρξισμό» στην χύδην έννοια . Μπορούν να χρησιμοποιηθούν από πολλούς κατα βούληση είτε ως απολογητικές είτε ως πολεμικές όχι όμως συνήθως ως κριτικές προσεγγίσεις .Τα δρώμενα στην Βόρεια Κορέα είναι απολύτως Μαρξιστικά,όσο και η Παγκόσμια κρίση είναι απολύτως Φιλελευθερη.Αρα χρειάζεται μια αναγκαστικά επιλεκτική,συγκρητική,γόνιμα μεταμοντέρνα αντιμέτώπιση.Αυτός όμως ο θετικός μεταμοντερνισμός είναι όμως επικίνδυνος ως ρεύμα σκέψης.Εχει κατηγορηθεί ως υπέυθυνος μιας ιδεολογικής ρευστότητας,μιας επινενοημένης διάχυσης σε ένα κόσμο χωρίς βεβαιότητες,για να δικαιολογηθεί ο μονόδρομος της σημερινής βαναυσότητας. Επομένως ένα εγχείρημα Left Liberal είναι μια υστερη σοσιαλδημοκρατική «σούπα» ,ένας «Ανδρουλακισμός» ή ακόμα και ένας αυθεντικός συντηρητικός αντικρατισμός μεταμφιεσμένος σε Left.

Ομως αν παρατηρήσουμε τα πιο παραγωγικά ρεύματα αριστερής αναζήτησης τότε όλα μα όλα είναι αναγκαστικά «πολυσυλλεκτικά» «αναθεωρητικά» φλερτάρουν με εκφράσεις και ασκήσεις οριακές.(Ζιζεκ –ποπ κουλτούρα ,Badiou –Συμβαν ,Θαυμα Θεολογία, Negri πλήθος vs τάξη ,κλπ )

Ο συντάκτης του LLS είναι γνώστης οτι η μηχανή των κλισε είναι η πιο παραγωγική στην νεοελληνική ιδεοκίνηση.Εδώ υπάρχει και μια νεο ελληνική ιδιαιτερότητα .Η καταθληπτική ανυπαρξία αξιόλογου συντηρητικού ιδεολογικού λόγου,δεν έχει ασκήσει την κοινη γνωμη στην αντίφαση «συντηρητικός αντιδραστικός αλλά μεγάλος» .Ετσι ενω «αμάσητα» η εγχωρια αριστερά ναρκισεύεται να εντριφεί στους φρικαλέους αμετανόητους δηλωμένους εθνικοσοσιαλιστές συνεργάτες και σιωπηλούς για κάθε τερατωδια του Χίτλερ ,αλλά τρομερούς διανοητες, Heidegger Schmitt παθαίνει “tralala” όταν ακούει (αν ακούει) Hayek ,Nozick.Η νεοελληνική δημοσιουπαλληλία δημιουργεί και σύνδρομα ιδεολογικής αγοραφοβίας βλέπεις. Αλλα και το ιστολόγιο είναι ένας μοναδικός να διατυπώσει ο καθένας την γνωμη του με το μικρώτερο κόστος.Το ακριβως παίζεται στο blogging μας είναι κατανοητό.Κυρίως τίποτα κατ’εξαίρεση κάτι.

Το επίδικο για την σε βάθος ενασχόληση με τον ριζικό φιλελευθερισμό και όχι με την εγγύτερη σοσιαλδημοκρατία είναι το εξής.Η αριστερά προσεγγίζει τα ζητήματα αγοράς ,ιδιοκτησίας,ατομικότητας,κατα βάθος ως ταμπού,ενοχικά,και τα αποδέχεται σιωπηλά ως αυτονόητα χωρίς όμως να τα προσεγγίσει στον πυρήνα τους.Η ενοχική σχεδόν διαστροφική προσέγγιση της αριστεράς προς τον ριζικό φιλελευθερισμό,είναι κατα την ταπεινωτατη γνωμη μου και μια από τα αίτια της λεγόμενης κρίσης της.Γιατι η αριστερά στην Ελλάδα είναι ισχυρώτατη πολιτικά ιδεολογικά (και ποιος δεν καταλαβαίνει το εστί 10 % και τι συνδικαλιστική υπεροχή σε χώρους πνευματικής εργασίας),είναι όμως ισχνώτατη σχεδόν σε αφασία φιλοσοφικά αξιακά.Στο LLS εχουμε καταθέσει από καιρό την απόρριψη του στερεότυπου της αδύναμης σε κρίση Αριστεράς.Το ότι η Αριστερά αναφέρεται σε αδύναμους δεν σημαινει ότι είναι αυτομάτως αδύναμη.

Απο την έναρξη του το LLS ανεκάλυψε μερικά ενδιαφέροντα πράγματα.

-Μια πλειάδα αριστερών οικονομολόγων στοχάζεται πάνω σε ένα Post Hayek Socialism

-Μικρά περιφερειακά πολιτικά ρεύματα διερευνούν το εγχείρημα (Mutualism ,Liberal Alternative).

Δηλαδή εννούμε εκείνα τα ρεύματα που δεν δεχονται την έννοια της αγοράς όχι ως αναγκαστικό υπόλειμα μιας παρακμιακής αστικής πολιτειολογίας αλλά ως μηχανισμό υπο διαμόρφωση ,ενα θεσμό εντός του οποίου αναπαράγονται ταξικοί συσχετισμοί ,και άρα πεδίο άσκησης πολιτικής.Δεν κατάλαβα γιατί το κράτος είναι επίδικο για την αριστερά και όχι η αγορά.Μάλλον καταλαβαίνα αλλά δεν είναι της ώρας.

Αλλά αυτό που έγινε το φθινόπωρο του 09 ήταν ένα ωραίο δώρο της παγκόσμιας ιδεοκίνησης προς το ιστολόγιο.

Ενας πολίτης που δεν δηλώνει απλά αριστερός οικονομολόγος (δηλαδή με ασαφή όρια επαγγελματικής και ιδεολογικής εμπλοκής) ούτε παίζει με την ασφάλεια της περιφερειακής πολιτικής υπόστασης,αλλά καταθέτει ένα μοναδικό βιογραφικό στρατευσης στην Αριστερά,δημοσιεύει σε ένα από τους πιο έγκυρους εκδοτικούς οίκους το βιβλίο του Marx vs Hayek.

Περί τίνος πρόκειται

Ο θαλερός Eric Aaron (γεν 1919) ο μακροβιώτερος γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Αυστραλίας,ένας τσαγκάρης που από μια υποτροφία παίρνει το Πανεπιστημιακό πτυχίο του και μετά στρατεύεται στην Αριστερά σε μια μοναδική μακρόχρονη διαδρομή ,αρκετή ετσι ωστε η βιογραφία του να γίνει βιβλίο ,στοχάζεται πάνω στους Marx Hayek με ένα μοναδικό τρόπο.

Αφού κολυμπά σε όλο το έργο τους,χωρίς αγιαστούρες,χωρίς εξορκισμούς,με χειρουργική «εξω-ηθική» ακρίβεια ανατέμνει και τους δύο.Και μας παραδίδει ένα σύμπλοκο πρισματικό συμπέρασμα αυστηρά ακατάλληλο για τους μύστες της απλής σκέψης.Οι ΜΗ είναι μοναδικοί ιδιοφυείς,αντιφατικοί,στο έργο τους υπάρχουν τα σπέρματα τραγωδιών και εξάρσεων,ενυπάρχουν συνταγές καταστροφής,αλλά και μοναδικές οδηγίες εξόδου από τις κρίσεις.Για το καλό και το κακό μας χρειάζονται και οι δύο.Σύγχυση,αοριστολογία,ιδεολογική διάχυση ίσως για μερικούς ,εκρηκτικό ενδιαφέρον για καποιους άλλους.Σε όσους μπορούν να δουν την ουσία του εγχειρήματος Left Liberalπου δεν είναι ούτε «ανδρουλακισμός» ούτε καλυμμένος συντηρητικός αντικρατισμός,αλλά προσπαθεια διατύπωσης ενος ριζικού αριστερού προτάγματος με όρους 21 αιώνα αφιερώνεται η σημερινή ανάρτηση.

Προφανως εδω θα αναφερθούμε στον τρόπο που ο ΕΑ καταπιάνεται με ένα τόσο ερεθεστικό θέμα,και οχι στους ΜΗ.Αλλωστε αυτό είναι και το μοναδικό του βιβλίου αυτού.Το πως κάποιος μπορεί συνοπτικά να μελετήσει τους δύο φιλόσοφους παράλληλα αλλα και αντιστικτικά.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 16 κεφάλαια με τους ακόλουθους τίτλους

1.Οι δύο κοινωνικοί φιλόσοφοι 2.-Οι αρετές της αγοράς και οι περιορισμοί της3.-Ορθός λόγος,κανόνες,αυθορμησία 4.-Η ρήξη της αυθόρμητης διαδικασίας 5.-Η διαλεκτική και το νέο παράδειγμα 6.- Εν ονόματι του Marx 7.-Κοινωνική δικαιοσύνη 8.-Η Ηθική 9.-Η ανθρώπινη φύση 10.-Νόμος και κρατος δικαίου 11.-Ελευθερία,υποταγή,ιδιοκτησία 12.-Πολιτική διαμάχη,δημοκρατία13.-Η μεθοδολογία του Marx 14.-Η μεθοδολογία του Hayek 15.-Το πρωτείο των αξιών 16.-Επίλογος

Με αυτήν την κατανομή ο ΕΑ καταφέρνει να καταπιαστεί με όλα τα επίδικα ζητήματα ,αναφερόμενος με ακρίβεια στους ΜH χωρίς διάθεση στρογγυλέματος.

Η περιδιάβαση του ΕΑ θα μπορούσε να παρουσιαστεί περίπου ως εξής

Τα κοινά

-Οι δύο κοινωνικοί φιλόσοφοι είναι διεπιστημονικοί.Ασχολούνται με την φιλοσοφία,την επιστημολογία,την πολιτική οικονομία,την ιστορία,την ανθρώπινη φύση,και τις αξίες

-Τους ενώνει η διαλεκτική διερεύνηση των κοινωνικων φαινομένων.Η εξέταση του μερικού,η ένταξη του στην ολότητα,η αντιμέτωπιση της ολότητας και η δυναμική της με το περιβαλλον της

-Τους ενώνει ενας «οικονομισμός» της αφθονίας και της παραγωγικότητας .Ο Μ μέσω της έντασης παραγωγικές δυνάμεις-παραγωγικές σχέσεις και ο Η μεσω του δεσμού του χρήματος (Cash Nexus) δείχνουν να έχουν μια ανευ όρων αποδοχή της προτεραιότητας του οικονομικού πεδίου.Και οι δύο αναπτύσσουν μια πολιτειολογία που αναπτύσεται στο βάθρο είτε μιας ριζικής επίλυσης –ανατροπής της οικονομικής δομής (Μ) ή ενός προτάγματος ικανοποίησης των υλικών αναγκών (Η)

-Τους ενώνει μια διαλεκτική μεθοδολογία της αφαίρεσης.Και οι δύο αφ’ενός μεν οικοδομούν την θεωρία τους από το μερικό στο καθολικό και τανάπαλιν,αλλά διατυπωνουν νόμους ή αρχές στο υψηλώτεροι επίπεδο αφαίρεσης.Η φύση της έννοιας «Κεφαλαίου» στον Μ και οι κανόνες “Rules” ως απότατο αποδεκτό όριο κοινωνικής συνοχής στον Η ,δεν μπορούν να κατανοηθούν παρά μόνο ως αφαιρέσεις σε ένα διαλεκτικά δομημένο οικοδόμημα.

Οι εσωτερικές ασυνέπειες

-Στον Η η έννοια της αυθόρμητης τάξης,επεκτείνεται εκτός από την αγορά,σε όλη την κοινωνία.Όλες οι εξελίξεις (ήθη,γλωσσα,χρημα,έθνη κλπ) θεωρούνται ως περίπου συνεχή φαινόμενα ,εντασσόμενα σε μια αέναη διαδικασία δοκιμής λάθους.Η καθολικότητα της αυθορμησίας προφανως δομεί τα πολιτικά προτάγματα (μέριμνα για την διατήρηση της ανοικτότητα της διαδικασίας ,αποστροφή για κοινωνικά μερικά προτάγματα) αλλά δεν μπορεί να προσανατολίσει τις πολιτικές στις οριακές καταστάσεις.Ετσι ο Η είναι αμήχανος στην δικτατορία Πινοσέτ.Ακόμη και στην σημερινή κρίση είναι ουσαστικά αδύνατο να ορίσουμε τις «αυθορμησίες» και τις «παρεμβάσεις» που την ορίζουν.

-Στον Μ η θεωρία της Αξίας,συνδιαζόμενη με την αντίληψη για την πτωση του ποσοστού κέρδους ,οδηγεί τελικά σε μια ολική διάψευση για την μορφή της κοινωνικής ανισότητας.Το προλεταριάτο μετασχηματίζεται σε μια μικροαστική τάξη που κινείται εντός μιας οπτικής κατωχυρωσης και επέκτασης των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων.Και αυτή η σύγχρονη μορφή ανισότητας βάζει σε δοκιμασία όλη τηην μαρξιστική προβληματική.

Οι ασάφειες

-Δεν είναι καθόλου σαφές τι έννοια δίνει ο Μ στην έννοια της αγοράς.Στο έργο του η αγορά είναι ο καπιταλισμός,και αντιδιαστέλλεται ρητά και κοφτά με τον οικονομικό προγραμματισμό.Ωστόσο η ασάφεια στην εννοιοδότηση της αγοράς ,μπλοκάρει την αριστερά στο να διαχειρστεί τις συγκυρίες της κρίσης

-Ο δομικός αγνωστικισμός του Η ,ο οποίος θεωρεί αδύνατη και επιστημολογικά α-νόητη την εννοια της κοινωνικής θέλησης ,καθώς όλα ανάγονται σε ατομικές βουλήσεις,οδηγεί τελικά σε μια παραίτηση του κοινωνικού παρατηρητή,ή σε μια μεθοδολογία που δεν εαφρμόζεται πουθενά αλλού.

Οι ασύμπτωτες συμφωνίες

Τόσο ο Μ όσο και ο Η εκκινώντας από διαφορετικές οπτικές δεν αναφέρονται στην «κοινωνική δικαιοσύνη»

Στον Μ το καπιταλιστικό σύστημα δεν είναι άδικο ως παραδρομή,είναι εσωτερικά δομημένο ώστε η πυρηνική αδικία του ( οι παραγωγοί δεν ανταμοίβωνται) να είναι φυσική.Κοινωνική δικαιοσύνη και καπιταλισμός είναι αντίφαση.

Αντιστοίχως στον Η η ίδια η έννοια του «κοινωνικού» είναι ιδεοληπτική αφαίρεση και δεν έχει ουτε καν επιστημολογική αξία.Το «κοινωνικό» είναι εκ των υστέρων τέλεση ,εμπιερικό συμπύκνωμα απειράριθμων και τελικα ανεξέλεγκτων πράξεων.Ο εκ των προτέρων ορισμός του «κοινωνικού» αποτελεί αταβιστική παλινδρόμηση προς πρωιμες κοινωνίες των προσωπικών ανταλλαγών.

Μια ταυτόχρονη ασύμμετρη συμφωνία υπάρχει στους ΜΗ σχετικά με τους νόμους και όλο το δικαιικό οικοδόμημα

Στον Η προκρίνεται οι κανόνες “Rules” εναντι των νόμων “Laws”.Οι νόμοι θεωρούνται ως συμβάσεις που πρέπει να υπηρετούν την θεμελειακή δυνατότητα της κοινωνίας να πειραματιστεί και όχι το αντίστροφο.Ετσι οι κανόνες έχουν μεγαλύτερη αξία για τον πολιτισμό

Στον Μ οι νόμοι ομοίως αποτελούν μέρος του «επικοδομήματος» και αντιμετωπίζονται σχετικιστικά,φθάνοντας στην απόλυτη σχετικοποίηση στο έργο του Pasucanis.Ο ΕΑ υποσημειώνει την παραλληλία ΜΗ και στην γνωση του έργου του Pasucanis από τον Η.

Το κοινό πρόβλημα (Ηθική και Αξίες)

-Ο ΕΑ αφιερώνει μεγάλο μέρος του βιβλίου του ,διασπειρώμενο σε όλα τα κεφάλαια ,σε ένα προβήματισμό που κωδικά ονομάζει το ζήτημα των αξιών.Εντοπίζοντας και στους δύο ένα «οικονομισμό» διαπιστώνει μια ελλειματικότητα για το πως εντασσόνται στο έργο τους,και τελικά ,αυτό έχει σημασία,πως προσανατολίζουν το υποκείμενο στα αένα διλλήματα.Για τον εμπλουτισμό αυτής της ελλείπουσας προβληματικής ο ΕΑ καταφεύγει συνεχως στους Hume Gramsci

-Για τον Μ είναι σαφές ότι η πρώιμη προβληματική «βαση-επικοδόμημα» οδήγησε στην απλοική καταστροφική σύλληψη μιας ηθικής παραγώγου ενός συσχετισμού παραγωγικών σχέσεων.Η απόσυρση της ατομικής ιδιοκτησίας,οδήγησε σε μια απόσυρση από την προβλήματική της μοναδικότητας (singularity) – ατομικότητας (individual) ,και στο όνομα του συλλογικού οδηγηθήκαμε στον εξαχρειωμένο ατομικισμό του υπαρκτού

-Στον Η ομοίως οι Αξίες και η Ηθική εντάσσονται στην γενικώτερη προβληματική της αυθορμησίας όπου τελικά όλα κατοχυρώνονται μέσω των αέναων δοκιμών λάθους.Ετσι λοιπον προκρίνεται σχεδόν ως θεμελειακή η έννοια της οικογένειας,της δυσπιστίας προς τις κοινωνικές ηθικές ανατροπές.Το κυριώτερο όμως πρόβλημα,που κατα τον ΕΑ, διαπερνά ολόκληρο το φιλοσοφικό οικοδόμημα του φιλελευθερισμού και παραμένει άλυτο είναι η σχέση ηθικής και αγοράς.Δηλαδή αν η αγορά λειτουργεί αυστηρά ως μηχανισμός ποσοτικοποιημένων επιλογών,και θα αφήσει εκτός τον κοσμο των αξιών ο οποίος θα λειτουργήσει ως δομή μιας παράλληλης κοινωνίας πολιτών ή οι αξίες θα ενσωματωθουν ως ποσοτικοποιημένες οντότητες στις τιμές.

Ο ΕΑ καταλήγει με ένα ανοικτό τρόπο ,χωρίς συμπερασμα να θεωρεί το ζήτημα των αξιών και της ηθικής ως το σχεδόν κύριο πρόβλημα της εποχής.Η σχετική αποτυχία των ΜΗ και η αέναη συζήτηση τελικά μετατοπίζει το πολιτικό πρόβλημα ως ηθικό.

Παρουσιάσαμε μερικά βασικά μοτίβα του ΕΑ.Δυστυχως ο χρόνος δεν επαρκεί να το παρουσιασουμε όλο,καθώς περιλαμβάνει και μερικά πολυ ενδιαφέροντα άλλα θέματα όπως αυτό της «Δαρβινικής Αριστεράς» ή της κριτικής της έκθεσης Stern για το κλίμα

Ας ευχηθούμε κάποιος εκδότης να το μεταφράσει.



Hayek versus Marx by Eric Aarons (Routlege 2009)

Αλλη βιβλιογραφία

Socialism after Hayek by Theodore Burczak ed.(The University of Michigan Press 2006)

Marx Hayek and Utopia by C.M.Sciabarra ( Suny 1995)

Total Freedom by C.M.Sciabarra (Pen State Press 2000)

Thursday, February 4, 2010

Ο φίλος μου Eric Aarons


O Eric ζει στην Αυστραλία τα τελευταια 91 χρόνια
Σήμερα ασχολείται με την γλυπτική λαξεύοντας ξύλα και πέτρες στα περίχωρα του Σύδνευ.
Είχε σπουδάσει χημεία,αλλά σχεδον τα παράτησε μετα τον β παγκόσμιο για να ασχοληθεί με το μάλλον περιθωρειακό Κομμουνιστικό Κόμμα της Αυστραλίας (CPA).Στο CPA όμως αφιερωσε τα πάντα και από το 1976 μέχρι το 1982 ήταν γραμματέας
Ταυτόχρονα όμως ο Eric ήταν περίεργος και φιλομαθής.Γι’αυτό έγραψε αρκετά βιβλία και φυλλάδια

What’s Right? Sydney: Rosenberg, 2003
What’s Left? Memoirs of an Australian Communist, Ringwood, Victoria: Penguin, 1993
Philosophy For An Exploding World: Today’s Values Revolution, Sydney: Brolga Books, 197
Lenin’s Theories on Revolution, Sydney: D.B. Young, 1970
Let The Sun Shine In: The Energy Crisis and How to Meet It, Sydney: Red Pen Publications, 1980
Cuba: Beacon of the Americas, (with Pete Thomas), Brisbane: Queensland Guardian, 1966
Economics for Workers, Sydney: Current Book Distributors, 1958, 1959, 1961
The Steel Octopus: The Story of BHP, Sydney: Current Book Distributors, 1961
Απο το 2007 όμως είχε την εξωφρενική ιδέα να μελετήσει τον Hayek !! ( ανούσια επανάληψη, ο επι 6 χρόνια γραμματέας του CPA) και έτσι εξέδωσε το
Market versus Nature: The Social Philosophy of Friedrich Hayek, Melbourne: Australian Scholarly Publishing, 2008
Στο οποίο προσπαθησε να εμβαθύνει στην σκέψη του ,στεκόμενος προφανως κριτικά ,και αναλύοντας τις επιπτωσεις της αγοράς για το περιβάλλον.
Κάτι ομως βρήκε και συνέχισε ετσι ωστε περσυ περίπου τέτοιο καιρό εξέδωσε το
Hayek versus Marx and Today’s Challenges, London: Routledge
Και τι βρήκε ο σύντροφος Eric που προφανως δεν εφαγε τα χρόνια του για να γραφει ιστολόγια;Το παραθετω αμετάφραστο από την παρουσίαση του βιβλίου του στο Σύδνευ
He concludes that meeting our new challenges will require a profound rethinking which draws on the insights of both Hayek and Marx, while rejecting their extremes.
He argues for a radically new ‘mix’ of free and planned markets, of spontaneity and reason, competition and cooperation, self-interest and altruism, individualism and collectivity, citizen and government activity, all needed to overcome the global financial crisis, combat global warming and ensure planetary sustainability
Οχι τρίτος δρόμος,οχι ανευρη κρατοσοσιαλδημοκρατία ,αλλα εκρηκτική σύνθεση των ριζοσπαστικών ρευμάτων.
Το ιστολόγιο είναι σε επικοινωνία με τον Eric και συντομα θα επανέλθει
Η ζωή του Eric εδω
Το τελευταίο βιβλίο του εδώ
Η παρουσία του βιβλίου του εδώ
Ο Hayek στο LLS εδώ

Monday, February 1, 2010

Για την ανύπαρκτη κρίση της Αριστεράς και την δομική κρίση του συστήματος


Μολις προχθές έσκασε η βόμβα.Το λαμπερό «ζευγάρι» της show biz Μενεγάκη Λάτσιος χωρίζει!

Η εικονική πραγματικότητα που έχει στηθεί από την Trash Tv ( την ουσιαστική ιδεολογική λειτουργία σνομπάρουν όλοι,ξεχνώντας οτι απο το αναλογο γραφικό Tele City προέκυψαν πολιτικές εξελίξεις) κατέρρευσε.Μωρε λεφτά,λαμπερά εξωφυλλα,τρία παιδιά κλπ δεν ήταν αρκετά για να διατηρήσουν το σκηνικό.Απο φιλοσοφική άποψη αυτό που έγινε ,αν έγινε τελικά, ειναι η τυπική ρήξη μιας σχέσης και η μεταμόρφωση της από μια μορφή σε μια άλλη.Η σχέση Μεναγάκη Λάτσιου μεταμορφωνεται από σχέση γάμου σε σχεση διαζευγμένων.Προκειται για τις γνωστές μεταμορφώσεις που ο Marx αποκαλεί στο «Κεφάλαιο» Salto Mortale.
Οπως αναλύσαμε δε στην προηγούμενη αναρτηση σύμφωνα με το υπόδειγμα του Marx ,ολη η καπιταλιστική κοινωνία και οικονομία στην ουσία δεν είναι τίποτα αλλο απο ένα κύκλο αέναων μεταμορφώσεων μιας αφηρημένης αλλά υλικής οντότητας που ονομάζεται «Κεφάλαιο» ,και δεν είναι η συμβατική έννοια του Κεφαλαίου=σωρευμενο χρήμα,αποταμιευση ,επένδυση κλπ, η οποία κινείται μόνο για να αναπαραχθεί.
Το ανακυκλούμενο Κεφαλαιο έχει ως πηγή ενέργειας την «υπεραξία» που αντλεί ως βρυκόλακας απο τους «εργατες» και εχει αντιπροσώπους του ,ως διαχειριστές του μια κοινωνική ομάδα που αποκαλούνται «καπιταλιστές».

Το σύστημα εχει δύο επίπεδα λειτουργίας :Το υπαρκτο, απτό, αυτό που βλέπουμε και δεν είναι η αλλο απο την ανισότητα στην ιδιοκτησία και χρήση του υλικού πλούτου,και το αφηρημένο που είναι ομοίως υλικό αλλά διέπει ως νόμος ,ως «βαθιά» δομή την κοινωνία
Στο σχήμα του Μαρξ ο πλούτος ,οι αξίες χρήσεις, δεν είναι ταυτόσημες με τα σύμβολα τους και παίρνουν διάφορες μορφές .Το χρημα, τα εμπορευματα,τα πολύπλοκα τραπεζικά προιόντα ,οι μετοχές ,κλπ, δεν είναι παρά μορφές ,σύμβολα,μιας σχέσης ανισοτομίας.Οποιος έχει περισσότερα χρήματα προφανώς διαθέτει προφανως περισσότερη ικανότητα απόλαυσης πλούτου,αλλά τα χρήματα του και ο πλούτος δεν είναι ισότιμα μεταξύ τους,της ιδιας φύσης,της ίδιας «παστας».Ταυτόχρονα όμως διαθέτει μια μοναδική άρητη και ασυνείδητη ικανότητα.Χρησιμοποιώντας τα χρήματα του,αγοράζοντας προιόντα,κερδίζοντας από την τράπεζα κλπ ,αναπαράγει μια κεφαλειώδη σχεση,την επεκτείνει.Το χρήμα οπως και τα προιόντα δεν είναι μονο «χρήση» αλλά είναι πριν από όλα συμβολα σχέσεων.
Ας πούμε, η κουζίνα της Μενεγάκη δεν είναι μονο για να ψήνει το φαί του Αγγελου και της Βαλέριας,αλλά είναι και η μορφή μιας σχεσης που εχει κρυσταλλωθεί κατα την παραγωγή της.Οταν την αγόρασαν μετέφεραν ,αναπαρήγαγαν και μεταμόρφωσαν αυτήν την σχέση.
Το υπόδειγμα του Marx εχει και μερικές άλλες διαστάσειςΕξηγεί τα πάντα ως ολότητα λειτουργιών ,διαδικασιων αλλα προυποθέτει την ιδανική ,από πλευράς καπιταλισμού, οικονομία.Την πληρως ελεύθερη ανταγωνιστική χωρίς επεμβάσεις καπιταλιστική οικονομία.
Η ολοτητα αναφέρεται στην εξής διάσταση.Σε μια πλήρως ανταγωνιστική, ανοικτή παγκόσμια οικονομία,με τις υπαρκτές διαφοροποιήσεις τμημάτων της ,σε παραγωγικότητα,τεχνολογία και μισθούς έχουμε το εξής φαινόμενο:
Ο εργαζόμενος μισθωτός σε μια εταιρεία υψηλής τεχνολογίας στην Καλιφόρνια, που εχει μονο δέκα εργαζόμενους και παράγει τζίρο 100,000,000 δολλάρια,λαμβάνει ας πούμε 200,000 δολλάρια τον χρόνο.Υφίσταται λοιπόν και αυτός άντληση υπεραξίας ,όσο και ο συνάδελφος του των 700 Ευρω στην Κόρινθο, που είναι οδηγός σε γαλακτοβιοτεχνία ,με την προυπόθεση οτι οι δύο οικονομίες είναι ανοικτές μεταξύ τους.Αυτό γίνεται έστω και αν ο αμερικάνος παίρνει τις μεγαλυτερες αποδοχές που υπάρχουν για την ειδικότητα του παγκοσμίως.Αυτό γίνεται εστω και αν με 200,000 δολλάρια ζεις μια χαρά.Το φαινόμενο γίνεται γιατί οι κρυμμένες «αξίες» ,οι οποίες δεν είναι οι τιμές των εμπορευμάτων διαχέονται σε όλο το συστημα , μέσω των διαδοχικών Sarto Mortale μεταμορφώσεων (παραγωγή , πώληση , αγορά ,διάθεση ,μεταπώληση ,στοκαρισμα ,χρήση κλπ κλπ).Στην ουσία ο «συλλογικός» Καπιταλιστής ,ο διαχειριστής του αφηρημένου Κεφαλαίου, εκμεταλλεύεται τον «συλλογικό εργάτη».
Αυτό που βλεπουμε στην καθημερινότητα ως εκφράσεις συγκεκριμένες της ταξικής πόλωσης , όπως για παραδειγμα οταν ο εργοδότητης της Elite απολύει τους εργάτες είναι συμπτώματα μιας γενικευμένης ανισορροπίας,δεν είναι η εκμετάλευση στο συγκεκριμμένο εργοστάσιο per ce,γιατί από την ανεργία των 300 εργαζομένων στην Elite ,κερδίζει και ο βιομηχανος επίπλων στο Buenos Aires.Σωστά οι εργάτες της Elite τα βάζουν με τον συγκεκριμένο «καπιταλιστή» ,αλλα πισω από το προβλημα τους κρύβεται μια παγκόσμια τραγωδία.
Στο σχήμα του Μαρξ ο καπιταλισμός δεν είναι μονο ενα σύστημα κρίσεων.Είναι κρίσεις οι οποίες προκύπτουν ,καθώς τα εμπορεύματα και οι αξίες συσσωρεύεονται ,και δεν μπορούν να καταναλώθούν από τους εργαζόμενους,οι οποίοι ενω τα εχουν παράξει ,εχουν απωλέσει την αγοραστική τους ικανότητα.Ομως σύμφωνα με τον Μαρξ ,αλλά είναι το ίδιο ενα συστημα «ψευδαίσθηση»,ενα σύστημα σε διαρκή δομική εγγενή ανiσορροπία.
Ναι φίλε μου,κατα Μαρξ,όλα είναι μια «φούσκα», μια ειδική πραγματικότητα που ο οξύνους Moishe Postone αποκαλεί "αφηρημένη επικυριαρχία"
Βλέπουμε συνεχώς τη λεγόμενη χρηματο-οικονομική σφαίρα με τις μετοχές, τα παράγωγα ,τα ομόλογα ,και τα speads ,τα οποία κατανοούμε ως μη πραγματική οικονομία,ως παρασιτική αφαίρεση,ως διογκωμένη οικονομία του «αέρα» .Κατα Μαρξ η σφαίρα αυτή δεν είναι «αέρας» γιατί απλούστατα πριν από αυτόν το «αέρα» όλα τα προιόντα της λεγόμενης πραγματικής οικονομίας που έχουν παραχθεί εντός του συστήματος είναι εξίσου «αέρας».Το computer μεσω του οποίου διαβάζεις τώρα (χαρά στο κουράγιο σου...) δεν είναι μόνο κομπιούτερ είναι και σύμβολο,είναι κωδικός,είναι σημείο μιας σχέσης που ενυπάρχει στην παραγωγή ,διανομή ,αγορά του κλπ¨Αυτή είναι η καπιταλιστική σχέση.
Στον κατα Μαρξ καπιταλισμό δεν υπάρχει πραγματική και μη πραγματική οικονομία ,υπάρχει πλούτος που παράγεται μόνο από την εργασία,και ο οποίος διανέμεται καταστατικά αδικα μεσω μιας γλώσσας,ενός κώδικα,μιας σύμβασης που είναι το χρήμα και τα προιόντα του.Ομως αυτή η γλώσσα είναι «μούφα».
Επανέρχομαι ,επειδή κάποιος ετοιμάζεται να μουτζώσει την οθόνη,για να έρθει το φασκελο ηλεκτρονικά στον ιστολόγο, ρωτώντας εύλογα.
-Μα καλά ο δεν υπάρχει πραγματική οικονομία ;
- Τα χίλια ευρω που μου λείπουν για τα στοιχειώδη είναι «ανύπαρκτα» και τα δις του Βγενόπολου «αέρας»;
Εσυ είσαι υπαρκτός,οι ανάγκες σου σε προίόντα και υπηρεσίες είναι υπαρκτές, η ανισότητα μεταξύ εσένα και Βγενόπουλου είναι υπαρκτή, ο θυμός σου ή η αδιαφορία ειναι υπαρκτά,αφού τίποτα δεν είναι κρυμμένο .Εκεί που είναι η απάτη είναι οτι όλα αυτα τα υπαρκτα ,γίνονται σε σενα «υπαρκτά» μέσω ενός ενδιάμεσου που είναι το χρήμα,το οποίο στην τελική γίνεται το ισοδύναμο για όλα τα υπαρκτά.Το χρήμα ,που είναι μια ιερογλυφική γλώσσα εμφανίζεται σε σένα ως η αξία του πλούτου,αλλά στην ουσία είναι μια κοινά αποδεκτή σύμβαση η οποία σκοπό έχει να διασφαλίζει οτι το κυκλωμα δουλεύει.
Τα παράγωγα του χρήματος δεν είναι παρά σύνθετες προτάσεις της ίδιας γλώσσας,που σκοπό έχουν να εξασφαλίσουν ακόμα παραπάνω ανισοκατανομή.Χωρίς τη βασική σύμβαση οτι το χρημα μας δουλεύει για να δουλεύουμε δεν υπάρχουν οι σύνθετες προτάσεις της ιδιόμορφης γλώσσας ,δηλαδή τα παράγωγα του χρήματος
Με αυτα και εκείνα ,τις γλωσσες και τις αφηρημένες επικυριαρχίες ένα είναι το συμπέρασμα το σύστημα είναι εξαιρετικά εύθραστο,διαλύεται και διασωζεται κανονικά κάθε χιλιοστό του δευτερολέπτου.Με ένα «φου» τα πράγματα γίνονται «μπαχαλο».Λάθη εκούσια ή ακούσια ενός trader είναι ικανά να κάνουν εκατομμύρια ανθρωποι να χάσουν τις οικονομίες τους . Αρκεί μια μικρό απάτη μια μικρο διατάραξη στην ακρη του κοσμου για να γίνουν όλα «λιμπα».
Ας θυμηθούμε τι έγινε πριν ενα χρόνο.
Το σύστημα κατέρρευσε κυριολεκτικά.Και το Αμερικανικό Κογκρεσσο κατα παραβιάζοντας όλους τους νόμους και τις διατυπωμένες δοξασίες της οικονομικής επιστήμης,διασώζει τις τράπεζες.Το 2008 το παγκόσμιο σύστημα είχε καταρρεύσει ουσιαστικά.
Ελπίζω, οτι με τα παραπάνω βγαίνουν δύο απλά συμπεράσματα:
Α.-Ο Μαρξ διατυπώνει την πιο κριτική την πιο επαναστατική, την πιο οξεία κριτική στο σύστημα
Β.-Το σύστημα είναι εξαιρετικά εύθραστο.Ρεπει δομικά στην καταρρευση.
Και τώρα αρχίζουν τα παράδοξα
Αυτα τα δύο συμπεράσματα ,δεν αποτελούν πρόβλημα για το καθεστώς ,το σύστημα ,αλλά αποτελούν πρόβλήμα ,σχεδόν άλυτο,για την Αριστερά.
Κατ’αρχας ας συνενοηθούμε
1.-Αριστερά δεν είναι ο λαός,είναι κόμματα ,οργανώσεις, δομές πολιτικής επέμβασης που λειτουργούν ως εργαστήρια σκέψης και πολιτικής δράσης.Αρα δεν εχουν αενάως δίκιο,δεν είναι μεταφυσικές οντότητες Είναι «εξω» απο τον λαό και λειτουργούν για τον λαό
2.-Η Αριστερά δεν είναι απλώς αντιπλουτοκρατική ιδεολογία, αντιεκμεταλλευτικό πολιτικό όραμα,εξισωτικό ρεύμα.Τέτοια υπάρχουν αφθονα σε όλη την κοινωνική ζωή.Η Αριστερά διακρίνεται γιατί, υποτιθεται, διαθέτει και μια συνεκτική ,«επιστημονική» αναγνωση για όλη την κοινωνία.
Τουτων δοθέντων προκύπτουν τα ζητήματα
Εχοντας την Μαρξιστική κριτικη ως όπλο είναι φανερό ότι διαμορφώνονται διάφορετικοί βαθμοί «οξύτητας» της κριτικής προς το σύστημα.Η επαναστατικότητα της μαρξικής ανάλυσης από μόνη της ως το απόλυτο όριο της κριτικής ,δημιουργεί σχεδόν αξεπέραστα διλημματα.
-Η αριστερά ξέρει τον ρόλο του χρήματος ,αλλά μπορεί να προτείνει εδω και τώρα την επιστροφή στην ανταλλακιτική οικονομία;
-Γνωρίζοντας την παγκοσμιότητα του συστήματος,είναι δυνατή η παγκόσμια αλλαγή ταυτόχρονα;
-Εντός του συστηματος προκύπτουν διαφορετικοί βαθμοί εκμετάλλευσης ,στα διάφορα υποσυστήματα .Ποιους θα διασώσουμε πρώτους;
Η λίστα μπορεί να είναι ατέλειωτη
Ο Ζιζεκ στο “In defence of lost causes” σελίδα 337 καταγράφει τουλάχιστον 8 διαφορετικές στρατηγικές της Αριστεράς (προς εκπληξη συμπεριλαμβανει και τον Μπλαιρικό τρίτο δρόμο!!) που αντιστοιχούν στα υπαρκτα διλήμματα.
Στην περίπτωση μας όμως Αριστερα είναι
-Το «προλεταριάτο» του ΚΚΕ,και η συνεχής αγωνία για τον Μαρξισμό Λενινισμό
-Η μέριμνα του Κουβέλη για την επίλυση προβλήματων σήμερα
-Η «ριζοσπαστικότητα» του Αλαβάνου
-Η αγωνία του Τσιπρα για την εξισορρόπηση
-Τα αυτοδιαχειριζόμενα στεκια των Αναρχικών
-Ο αντικαπιταλισμός της Ανταρσύα
Κλπ κλπ κλπ
Το ζητημα είναι οτι όλες οι πλευρές της Αριστεράς είναι υπόλογες για μερική σχεδόν αποσπασπατική αναγνωση του Μαρξιστικού προτάγματος.Ολοι είναι αναγκαστικά ρεφορμιστές Κανένας δεν μπορεί να «αντέξει» να διαχειριστει την οξύτητα της Μαρξιστικής ανάλυσης
Ο Μαρξ είναι ενα ατομικό όπλο που αν δεν το λειτουργήσεις σωστά ,θα κάνει πυρηνική έκρηξη στα χέρια σου ,και άλλωστε αυτό έγινε στην ΕΣΣΔ.Οι τύποι στην ΕΣΣΔ προσπάθησαν κάτι για το οποίο δεν είχαν παρά μικρή σχετική ιδέα.Και έκτοτε κανένας δεν παίρνει την πρωτοβουλία να πλησιάσει το όπλο.
Γι’αυτό και οι Μαρξιστικές μελέτες είναι πιο αφηρημένες,Ασχολούνται με μακροκύκλους,αποτύπωση ροών σε παγκόσμια κλίμακα,mega trends και macro μεγέθη.
Απο την άλλη η διαρκής ευθραστότητα του συστήματος βάζει ένα αναπάντεχο πρόβλημα,λενινιστικού τύπου.

Μεταξύ μας ξέρουμε ότι το 2008 στο τσακ οι Μπερνακε Πόουλον γλίτωσαν την ολική κατάρρευση.Αν αυριο το πρωί το 50 % από τους ψηφοφορους της Αριστεράς πάρουν τις οποιες καταθέσεις έχουμε από τις τράπεζες ταυτόχρονα ,θα δικαιώσουμε την Αποκάλυψη του Ιωάννου.Μια στοιχειώδης οικονονική επίθεση αριστερών Χακερ σε τρεις τράπεζες στον Κόσμο οι οποίοι θα έβαζαν κανένα ιό στα κομπιούτερ είναι ικανή να τα κάνει λαμπόγυαλα.Απο τεχνική άποψη η κατάληψη των Θερινών Ανακτόρων είναι ευκολώτερη από ποτέ.Μια διπλή εξουσία τύπου Λένιν ή Χομεινί είναι απόλυτα εφικτή αρκεί αντι να πετάμε αρχαικές βομβες μολότωφ,να κανουμε καμιά οικονομική μαγκιά στην ρίζα του συστήματος.

Δηλαδή, η τεχνική μετάθεση του «μετά» στο εσχατολογικό υπερπεραν είναι ψιλο- υπεκφυγή.Το «μετά» είναι εδώ αυριο.Αλλωστε πάντα έτσι ήταν .Μάλιστα σήμερα είναι κοντύτερα.

Το πρόβλημα είναι λοιπόν αλλού
Το συστημα καταρρέει σε δευτερόλεπτα ,αλλα η Αριστερά δεν ξέρει στην ουσία τι θέλει αμεσως μετά.Εκτός αν πιστέψουμε οτι θέλουμε να γίνουμε Β.Κορέα.
-Εχει δει κανείς καμμία σοβαρή αυτοδιαχειριστική προσπάθεια;
-Εχει δει κανείς να προωθείται ως ιδέα καμμία εναλλακτική δράση σήμερα;
Ελαχιστα πραγματα βγαλμενα απο το μεράκι λίγων τρελλών
Η Μαρξιστική ανάλυση είναι ξεκάθαρη.Το θέατρο σκιων «Αξία,Χρήμα» είναι πολύ θεατρο για να παραμείνει εκεί
Η δομική βαρύτατη ασθένεια του συστήματος τελικά είναι κατι που το λέει η Αριστερά αλλα δεν το πιστεύει.
Το συμπέρασμα είναι απλό
Η Αριστερά δεν έχει κρίση ως μη όφειλε ,ως σύμπτωμα μιας ανεπάρκειας.Δεν υπάρχει κρίση στην Αριστερά.Κινείται εντός ενός συστήματος που το οποίοι υποτίθεται οτι θέλει να αποσταθεροποιήσει την στιγμη που το αυτό είναι απείρως πιο ασταθές από ότι φανταζόμαστε.Στην μακροδιάσταση η Αριστερά κινείται τουλάχιστον ως δύναμη αδράνειας ,αν οχι σταθεροποίησης.
Η φιλολογία της κατάρρευσης ή της κρίσης της Αριστεράς,στηρίζεται σε μια αρρητη υπόθεση οτι αν η αριστερά δεν εχει κρίση θα «κανει κάτι»
Μα δεν χρειάζεται να κάνει το δραματικό,το μεγάλο.Το σύστημα αποσαρθρωνεται μονο του. Ο Μαρξ τα εχει περιγράψει καλά.
Απλώς και η αριστερά δεν θέλει να δει κατάματα το θέατρο,την παραμύθα του χρήματος.Τα λέει ωραία στα πάντα ενδιαφέροντα συνεδρια των ακαδημαικών μαρξιστών (οπως λέμε άθεος παππάς) αλλά είναι σε γνωση του οξύτατου μαρξιστικού προταγματος και την κάνει με ψιλά πηδηματάκια
Η φιλολογία της κρίσης της Αριστεράς είναι μουφα.
Η Αριστερά δεν έχει κρίση,είναι μια χαρά,ποτέ δεν ήταν κοντυτερα στην επαναστατική αλλαγή.Απλώς κατα βάθος ξέρει και ως υπεύθυνη κάνει το «κορόιδο»
Για το πως μπορούμε να ξεμπλοκάρουμε τα πράγματα ,εχω μια ιδέα που αφορά την απο αριστερά οικειοποιηση του συντηρητικού αντικρατισμού,αξιοποίησης συντηρητικών θεωριών της δυσπιστίας για την αναδιανομή ,για τα οποία επιφυλασσομαι προσεχως
Μεταξύ μας «μουφα» το διαζύγιο Μενεγάκη ε;

Info
Για την κατανόηση του καπιταλισμού ως υπερευθραστου εκμεταλευτικού συστήματος που δομείται ,με περιέχομενα και μορφές χρησιμοποίησα το “K.Karatani: Transcritque on Kant and Marx “ 2005 και το “M.Postone: Time Labor and Social Domination” 2003

Wednesday, January 27, 2010

Ζει ανάμεσα μας:η "αφηρημένη" εργασία


To 1988 o John Carpenter J.Carpenter γυρίζει την ταινία “They live” που κυκλοφορησε στην Ελλαδα με τον προλιακοπουλικό τίτλο "Ζουν Αναμέσα" μας.
Πρόκειται για ενα από τα πιο Μαρξιστικά φιλμ.

Ο ήρωας βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό ,ζει στα προάστια της πόλης και προσπαθώντας να καταλάβει το γιατί αυτής της αδικίας,αντιλαμβάνεται ότι αυτή δεν προέρχεται από την απτή κοινωνική λειτουργία,από την εμπειρική ανάλυση της παργματικότητας,αλλά από βαθύτερα αίτια,κάτι αόρατο που όμως εχει δική του δομή και δικούς τους νόμους.
Α καλά τώρα ,το 1988 στην Αμερική ,ο σκηνοθέτης δεν θα έκανε σοσιαλιστικό ρεάλισμο.Το ρίχνει στην μαυρη κωμωδία,και μας αποκαλύπτει κάτι τερατώδεις κυρίαρχους του κόσμου,που αποκαλύπτονται μόνο με τα ειδικά μαύρα γυαλιά.Και ακολουθει ενα τρομερό ντελίριο αποκαλύψεων καθώς οι μίσοι κάτοικοι είναι επικυρίαρχοι.Ο μπακάλης ο τραπεζίτης,αλλα και οι ερωτικός σύντροφος (σε μια ξεκαρδιστική σκηνή) εμφανίζεται ως τερατάκι ακριβώς την ώρα της συνεύρεσης....
Ωστόσο το υπόβαθρο της ταινίας είναι ομόλογο του «Κεφαλαίου».
Η ανάλυση της κοινωνικής αδικίας δεν μπορεί να γίνει αν την προσεγγίζεις με τους όρους που αυτή σου παρουσιάζεται.Γιατί αν και αδικία θα σου παρουσιάζεται κάπως «φυσική».Αν λοιπόν θέλεις να την δεις τότε πρέπει να ανακλύψεις (τουλάχιστον να προσπαθήσεις) κάποιους νόμους που διέπουν την κοινωνία,και κάνουν τα πράγματα να φαίνονται αυτά που φαίνονται.
Σε ιστολογική αυθαιρεσία αυτό περίπου γίνεται στο «Κεφάλαιο».Και από εκέι και πέρα αρχίζει τη ατέρμων συζήτηση.
Οι νόμοι του Κεφαλάιου είναι «βαθύτεροι » αλλα τα φαινόμενα τους ορατά.Οι νόμοι όμως αυτοί βασίζονται σε έννοιες που δεν μας είναι ομοίως ορατές απτές.Αρα οικοδομείται ενα σύστημα εννοιών που λειτουργούν και ελέγχονται μόνο εντός του εργου του Μαρξ.Οι έννοιες του Κεφαλάιου δεν είναι έννοιες της τρέχουσας ακαδημαικής οικονομίας.
Αν πείς σε κάποιον κλασσικό οικονομολόγο οτι η «αφηρημένη» εργασία δημιουργεί «υπεραξία» και όχι η «συγκεκριμμένη» τότε ή θα σε κοιτάξει με συμπόνια θα σε ρωτήσει τι ακριβώς είναι η «αφηρημένη» .Στην πρώτη περίπτωση η συμπόνια είναι δυσάρεστο συναίσθημα για οποίον το εισπραττει ,αλλα στην δεύτερη τα πράγματα είναι ακόμα χειρώτερα γιατι δεν μπορείς με μια λέξη να πείς τι είναι η «αφηρημένη» εργασία αλλά πρέπει να την ορίσει μέσα με μια σειρά από ορισμούς (αξία,χρήμα, κλπ) εντός του έργου του Μαρξ.
Ξαναείδα μερικά διαβάσματα μου για τον Μαρξ καθώς είδα την τελευταία ανάρτηση του "koblopoulos" και συνειδητοποίησα οτι ο Μαρξισμός είναι πλέον ακαδημαικό αντικείμενο.Από κριτική θεώρηση ενός αδέσποτου διανοούμενου,από εργαλείο αμφισβήτησης,και αφού για καμιά πεντηκοταετία έγινε νυσταλαία και καταπιεστική ιδεολογία κάποιων επιτήδειων καρεκλοκενταυρων σε ακαδημιές της ΕΣΣΔ ή της Πνομ Πνεχ ,εγινε και εξάμηνο στο Οικονομικό Πανεπιστημιο.
Πω πω φαντάσου ο καθηγητής να είναι και ενεργός αριστερός πολίτης.Εχει μπλέξει σε τυπικό βραχυκύκλωμα.Ασκείται επαγγελματικά με κάτι που το κράτος τον χρηματοδοτεί ,για να αποδείξει την εγγενή του αδικία (του αστικού κράτους) ,το οποίο όμως μεταχειρίζεται τον συγκεκριμμένο ως αποδειξη οτι το αστικό κρατος είναι large ενω ο ίδιος το καταπολεμά κατα την μη επαγγελματική του ζωή.Αγνοώ αν η φράση μου είναι σωστή συντακτικά αλλα το παράδοξο είναι εκεί.Τελικά οι περισσότεροι αριστεροί διανοούμενοι εχουν αποφασίσει να πολεμούν το σύστημα από «μεσα»,και αυτο τους ξηγιέται αναλόγως.Τους «χώνει» όλο και πιο «μέσα» .
Κατα την ταπεινή μου γνώμη ο Μαρξ είναι μια ιδιοφυία,του οποίου το έργο είναι τόσο σημαντικό όσο λίγα.Αλλά τα ιδιοφυή έργα γίνονται παρωδία στα χέρια του κάθε τσαρλατάνου από πολλές απόψεις.
Η μεγαλύτερη κακοπιστία είναι να πείς οτι ο Μαρξ πέθανε γιατί ο Πολ Ποτ κάτι ψιλοδιάβασε στο Παρίσι και μετά πήγε και μάντρωνε τα δεκαπενταχρονα στην Καμπότζη,αλλά και η αφέλεια είναι να πεις ότι το έργο του είναι αλάνθαστο και η μοναδική ανάγνωση του κόσμου.
Σήμερα όμως αποτελεί την πιο εναλλακτική ριζοσπαστική ματά στα τεκταινομενα της οικονομίας,αλλά είναι περίπου σαν την ψυχανάλυση.Αν έχεις κανένα βαρύ ψυχικό νόσημα συνίσταται να παίρνεις τα χάπια σου γιατί , ενω η ψυχανάλυση μπορεί να ερμηνεύσει το πρόβλημα σου ,μπορεί να στο λύσει στο σχετικά απώτερο μέλλον, και υπο πολλες προυποθέσεις.
Εκείνο που δεν μου αρέσει στον Μαρξ είναι οτι πριν το διαβάσεις καλο είναι να ξέρεις λιγη φιλοσοφία,δεύτερον το Κεφάλαιο και το Grundrisse είναι πυκνά,αφηρημένα και περίπου τρεις χιλιάδες σελίδες.Δύσκολα πραγματα.
Εκείνο που μου αρέσει είναι οτι υπάρχουν δεκάδες αλλοι που τον ερμηνεύουν οι οποίοι αφου διαφωνήσουν μεταξύ τους, τελικά δεν αντιδιαλέγονται με τους «αστούς» ,Ο Μαρξισμός παραμένει ενδοαριστερη υπόθεση.
Το βασικό όμως είναι ότι ο Μαρξ επινοεί,δημιουργεί έννοιες (κατηγορίες τις λένε οι φιλόσοφοι) δεν αναλύει τον κόσμο με τις έννοιες που βρίσκει.

Αυτή η επινοητικότητα είναι η δύναμη του.Αλλωστε και οι μόνες σοβαρές κριτικές εναντίον του δεν είναι ότι κάνει γενικώς λάθος,αλλα ότι το σύστημα εννοιών που δημιουργεί είναι αντιφατικό,ατελές.Η σοβαρή αντίρρηση στον Μαρξ από τον Bοhm-Bawerk παραμένει ισχυρή και άλλωστε απ’αυτής διεξάγεται συνεχώς η συζήτηση,και αφορά μια υποτιθέμενη η πραγματική διαφορά ανάμεσα στον πρωτο και τρίοτο τόμο του Κεφαλάιου.Να σημειωθεί πως ο Γ.Μηλιός στο βιβλίο του " Η θεωρία του Μαρξ για τον καπιταλισμό", αποδέχται μια πλευρά της κριτικής («αξίες» στον πρωτο τόμο , «τιμές» στον τρίτο) την οποία αποδίδει σε μια θεωρητική παλινδόμηση του ίδιου του Μαρξ εντός της διαδρομής του έργου του.
Εκείνη η εννοια που πραγματικά με εντυπωσιάζει είναι η έννοια της «αφηρημένης» εργασίας
Και επειδή δεν κινδυνεύω να κοπω από το εξάμηνο στο Οικονομικό,,αποφάσισα να γραψω το μάθημα μου

Δεν είναι να κατανοηθούν οι έννοιες του Μαρξ αν δεν συμφωνηθούν μερικά βασικά προαπαιτούμενα

  • Οι έννοιες αναφέρονται σε μια ολότητα,σε μια αντιμετώπιση της οικονομίας ως ολον και αφού κλείνονται οι κύκλοι της καπιταλιστικής οικονομίας.Τα εμπορεύματα παράγονται ως προιόντα προς πώληση,οι εργαζόμενοι που τα παρήγαγαν τα αγοράζουν,για να συνεχισθεί ο κύκλος
  • Οι έννοιες ουσιαστικά αναδύονται ως εξέταση εμβαθυνση της εμπειρικής πραγματικότητας,και δεν προκύπτουν άμεσα από αυτή. Πχ Η έννοια της υπεραξίας δεν προκύπτει απο πουθενά,παρά από μετά από μια ανάλυση,ενω η έννοια της ανισότητας είναι ορατή.
  • Οι έννοιες είναι ιστορικά καθορισμένες.Δηλαδή οταν λέμε εργασία στον καπιταλισμό αυτή δεν είναι η ίδια στην πρωτόγοννη κοινωνία.
  • Στην ουσία ο εννοιακός κόσμος του Κεφαλαίου είναι ένας κόσμος ανάλυσης των μορφών που ουσιαστικά αποκρύπτουν το περιεχόμενο τους

Ας δούμε μια σειρά

Η τιμή των εμπορευμάτων δεν αντιπροσωπεύει μόνο μια ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης αλλα είναι ένα σύμβολο,ενας κωδικός ενός συνόλου σχέσεων που πλέκονται ακριβώς για να παραχθεί το προιόν.Ο Μαρξ μας αποκαλύπτει ακριβως την σύμβαση που βλέπουμε ως τιμή αποκρύπτει μια βαθύτερη και τελικά την μοναδική ισορροπία που κρύβεται από κάτω.

Η μαγική αυλη διαδικασία που μετατρέπει σχέσεις σε σύμβολα ,τα οποία εμείς όμως δεν βλέπουμε αναλύεται στον Μαρξ ως ανάλυση της «αξίας».Ο τύπος απεκάλυψε οτι αυτό που λέμε το παντελόνι «αξίζει» πενηντα ευρώ ,είναι ψιλοαπάτη.Γιατί πριν απο αυτό, προυπάρχει μια οικονομία και μια κοινωνία που παράγει προιόντα για να «αξίζουν».Αυτή είναι η μαγκιά της αξίας.Ο τύπος «σκοτωθηκε» και ανελυσε την αξία από πολλές πλευρές.Ορισε την μορφή της,το περιεχόμενο,και το μέγεθος της.Αμα μιλήσεις με κανένα Μαρξιστή οικονομολόγο για την αξία,θα μιλάει πεντε μέρες και αν μιλήσεις με κανένα κλασσικό θα σε ξεπετάξει σε δέκα λεπτάκια.

Η «αξία» λοιπόν κάνει ενα magic αλά David Copperfield και μετατρέπει την εργασία που έχει στερεοποιηθεί κρυσταλλωθεί στα προιόντα σε ένα σύμβολο,και εμείς μετά παίζουμε με τα σύμβολα.Αλλά για να μην μπλεκόμαστε με τα πολλά σύμβολα,φιάξαμε ένα που περίπου τα αντιπροσωπεύει και αυτό είναι το χρήμα.

Το χρήμα κατα Μαρξ από μόνο του ,εκ των προτερων,δεν είναι αξία,δεν υποκρύπτει γενικώς αξία,απλώς είναι το σύμβολο των συμβόλων που χρησιμοποιούμε για να ανταλλασουμε εμπορεύματα.Η δύναμη του είναι εκ των υστέρων την εχει γιατί εμείς του την συμφωνήσαμε.
Εκείνο όμως που στην πραγματικότητα κάνει το συμβολάκι αυτό είναι να μεταφέρει σχέσεις,που έχουν μεταμορφωθεί μέσω της μηχανής της «αξίας».Δηλαδή το χρήμα μας κοροιδεύει στα μούτρα μας,και ενω νομίζουμε οτι διακινεί πλούτο αυτό διακινεί σχέσεις.Ποιες σχέσεις ;οχι βεβαια σαν και αυτές μεταξύ Αλεξανδρατου και Ψωμόπουλου,αλλά ας πουμε αυτές που εχει ο κάθε εργαζόμενος με τον ιδιοκτήτη της εταιρείας που δουλεύει.
Μα καλα αν το χρήμα δεν εχει αξία,τότε γιατί γίνεται ο καυγάς;
Εμ εδω σε θέλω
Γιατί αυτές οι σχέσεις που το χρήμα αντιπροσωπεύει,από μόνες τους ετσι φυσικά και αβίαστα αναδιανεμουν τον πλούτο λάθος.Το εκάστοτε αφεντικό του κλέβει και δεν το ξέρει,και ο κάθε εργαζόμενος επίσης χάνει και δεν το ξέρει.Αυτο που δεν είναι ορατό και κανένας δεν βλέπει και δημιουργει την ανισότητα στον πλούτο ονομάζεται «υπεραξία».Το λεπτό σημείο είναι οτι σε οποιαδήποτε συνθήκη μισθωτής εργασίας (που την βλέπουμε ολικά,χωρίς αυτονόητες εξαιρέσεις) υπεραξία αντλείται εστω και αν οι αμοιβές είναι οι μεγιστες.Μονο σε κοινωνίες που δεν λειτουργεί ο νόμος της αξίας δεν έχουμε «υπεραξία».
Εδω λοιπον σε αυτην την ανάλυση εισέρχεται η έννοια της αφηρημένης εργασίας.
Οπως είπαμε στην αναλυση μας το χρήμα δεν είναι «λεφτά» αλλά είναι σύμβολο σχεσεων, η αξία είναι μια αυλη κοινωνική διαδικασία τυπου Copperfield,τότε και η εργασία του μισθωτού δεν είναι γενικώς εργασία αλλά είναι «διπλής όψεως» κάτι σαν φωτοαντίγραφο.
Το κακό είναι οτι και οι δυο πλευρές της είναι «υλικές» απτές αλλά εμείς βλέπουμε μονο την μία.
Ε καλά τώρα δεν ειναι η πρωτη φορά που σε κατι διπλό βλέπουμε μονο την μια όψη.
Το πιο απλό παράδειγμα είναι αυτό της σχέσης θερμοκρασίας και ενέργειας.Το ότι ένα ντουλάπι και μια ενα μαχαίρι έχουν την ίδια θερμοκρασία δεν σημαίνει οτι έχουν την ίδια ενέργεια.Παρα ταύτα αν καποιος εμπορεύεται ντουλάπια και μαχαίρια με βάση το βάρος και την θερμοκρασία,δεν νοιάζεται για την ενέργεια που κρύβουν.Ενω για την θερμοκρασία και το βάρος χρειάζεσαι μόνο ένα θερμομετρο και μια ζυγαριά για την ενέργεια που κρύβεται τα πραγματα δυσκολεύουν.Δηλαδή δεν είναι μοναδικό το φαινόμενο η εμπειρική πραγματικότητα να υποκρύτει πραγματικότητες που είναι γνωστές αλλά χρειαζόμαστε αλλες διαδικασίες για να τις αποκαλύψουμε.

Ετσι και με την εργασία,βλεπεις βιώνεις και τελικά πληρώνεσαι για κάτι συγκεκριμμενο ,αλλα η δουλειά σου έχει και ενα κρυμμένο χαρακτήρα.
Ποιος είναι αυτός;μα να είναι γενικώς και αορίστως δουλειά,να υπάρχει παντού στον κόσμο (σε αυτο το σύστημα) η εργασία ως μια γενικεύμενη «υλη» η οποία παντου και παντα εισέρχεται στο σύστημα της αξίας για να μετασχηματισθεί ως χρηματική αποτίμσηση εμπορεύματος.Πριν να βρεις μια συγκεκριμμένη δουλειά (στο σημερινο σύστημα) αυτή υπάρχει ως υλική πραγματικότητα ως γενική κατηγορία.
Ο τρομερός Ρωσος οικονομολόγος Isaac Rubin (που τον καθαρίσανε στις ωραίες δίκες της Μοσχας σχετικά μικρό),μας εξηγεί πολύ ωραία οτι η «αφηρημένη» εργασία δεν είναι η φυσιολογική ικανότητα προς εργασία,ούτε το σύνολο όλων των εργασιών όλων των μισθωτών,αλλά είναι η «υλική» η «πραγματική» υπόσταση της εργασίας ως λειτουργίας στο συγκεκριμμένο σύστημα και μόνο σ’αυτό,που επιτρέπει στην φοβερή μηχανή της «αξίας» να μετατρέπει την δουλειά σε σύμβολο.
Χωρίς αυτο τον κρυμμένο χαρακτήρα δεν δουλεύει το σύστημα.
Χωρίς «αφηρημένη» εργασία το μηχανημα της «αξίας» δεν παράγει ανταλλάξιμα προιόντα,που διακινούνται μέσω συμβόλων.
Αυτή είναι λοιπόν η «αφηρημένη» εργασία.
Η κρυμμένη πραγματική υλική πλευρα της εργασίας που δεν είναι φυσιολογία,δεν είναι ολική κοινωνική εργασία ,αλλά είναι η μορφή της εργασίας που ανωνυμα, γενικά ,ομοιογεννώς εισέρχεται στην magic συσκευη της «αξίας» και επιτρέπει να δουλέψει το συστημα.
Ψαχνοντας τα σχετικα σε ενα πολύ εγκυρο ιστολόγιο διάβασα ένα αρθρο ενός από τους πιο σημαντικούς Μαρξιστές του John Holloway οποίος φαίνεται να μην έχει παρει πρέφα απο αφηρημένη εργασία.
Ευτυχώς που υπάρχουν τα ιστολόγια για να μπορεί ο κάθε αδέσποτος ιστολόγος να εκφρζαζει τις αντιρρήσεις του.Λοιπον οποιος διαβάσει το αρθρο του θα καταλάβει πως ο John Holloway αντιδιαστέλει την συγκεκριμμένη εργασία με την αφηρημένη ως εαν ειναι έννοιες του ίδιου επιπέδου.Θεωρεί την συγκεκριμμένη ως δημιουργική και την αφηρημένη ως αλλοτριωση.Κάνει δε και ενα αλλο λάθος θεωρεί οτι μπορούμε τοπικά αποσπασπατικά να απομειώσουμε την αφηρημένη εργασία ,ενω αυτή είναι μια έννοια της «ολότητας».Σύντροφε Holloway μόνο στην καθολικη κοινωνία των συνεταιρισμένων παραγωγών γίνονται αυτά τα πράγματα,μόνο τότε δεν θα λειτουργεί ο «ολικος» νόμος της «αξίας».
Αγνοώ αν η αφηρημένη εργασία γινε κατανοητή.

Ελπίζω ομως να φανηκε γαιτί είναι τοσο ελκυστικό το έργο του Μαρξ για την αξία.Προκειται για μια θεωρία διεπιστημονική για την οποια καποιος εγραψε οτι είναι σχεδόν μια αισθητική θεωρία των μορφών,καθώς όλες οι έννοιες αποτυπώνουν σχέσεις μορφων και περιεχομένου,ουσίας και εκφρασης.
Σαν τον ήρωα του
Carpenter για να δεις την πραγματικότητα πρέπει να βάλεις γυαλιά και όχι να βγάλεις .

Friday, March 6, 2009

Ο ψευδοριζοσπαστικός χαρακτηρας του Ελληνικου Ομπαμισμου


Η παγκόσμια οικονομία βυθίζεται που από και να την δεις είναι τερατώδης.Η ανεργία αυξάνει παντού,δεν διαφαίνονται σημάδια ανάκαμψης ,και οι πολιτικές πρωτοβουλίες μάλλον δεν προσφέρουν σημάδια αναστροφής (αν και αφήνεται να εννοηθεί ότι μάλλον σκοπευουν να προλάβουν μια κατακλυσμιαία κατάρρευση που δεν είναι εκτός σεναρίων)
Καθώς εξελισσεται προς το χειρώτερο μας προσφέρονται και οι αντιστοιχες θεωρίες που την εξηγούν και ψηλαφούν πιθανές πολιτικές εξόδου.
Πριν συνοψίσουμε τα βασικά πλεγματα ιδεών που διακινούνται ως εργαλεία κατανόησης της συγκυρίας.
Το πρόβλημα είναι ότι επειδή το φαινόμενο είναι μιας πλανητικής κλίμακας, αναγκαστικά όλες οι θεωρίες κινούνται σε ένα υψηλό επίπεδο αφαιρεσης,με εγγενείς δυσκολίες εμπειρικής επαλήθευσης.Μπορείς να μιλάς για τις αιτίες της κρίσης ,από μια ιδεολογική θέση και τελικά να προσφερεις μια συνεκτική διαπραγμάτευση , συμβατή με την αρχική σου εκκίνηση . Οι θεωρίες κινούνται σε ένα σχεδόν επιπεδο ταυτολογίας
Ας δουμε τις βασικές οπτικές ,πολύ χοντρικά ,έτσι για να συνενοηθούμε,γιατί στην υπόθεση αυτή τα σενάρια είναι πολλά.
Οι διακριτές αναλύσεις
Α.-Η Μαρξιστική
Σύμφωνα με την μαρξιστική ανάλυση,ανεξαρτητα απο τεχνικές αρρυθμίες,η ουσία της κρίσης είναι η υπερσυσωρευση κεφαλαίου,που διογκωνεται (συμφωνα με την θεμελιώδη μαρξιστικη προυπόθεση) μόνο από την μισθωτή εργασία.Το κεφάλαιο έχει εξαντλήσει τις καταναλωτικές δυνατότητες των εργαζομένων,και πέφτει στον δαιμονικό φαύλο κύκλο της φύσης του.Αντλεί ενέργεια απο τους εργαζόμενους,για να διογκωνεται αενάως αλλα αφου τους εκπτωχευει δεν μπορεί να αναπαραχθεί με τους ίδιους ρυθμούς και βραχυκυκλώνει.Αποτέλεσμα αυτοκαταστρεφεται ,αλλα ταυτόχρονα διαλύει τους εργαζόμενους,που δεν είναι παρα αναλώσιμος παράγοντας παραγωγής.(περισσότερα βεβαίως στον Ριζοσπαστη,την Αυγή,το περιοδικο Θέσεις κλπ)
Β.-Η Μονεταριστική
Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή,οι οικονομικές κρίσεις προέρχονται από λάθη της κεντρικής εξουσίας που διαχειρίζεται την αξία του χρήματος.Οι αγορές είναι ικανές να αυτορρυθμιστούν αλλά οι κεντρικοί τραπεζίτες κάτω από πολιτική πίεση και απο τον φόβο προσκαιρων κοινωνικών αναστατωσεων,δεν αφήνουν το χρήμα να λάβει την πραγματική του αξία,(μέσω του μηχανισμού αγοράς) ,και δημιουργούν στρέβλωση.Η στρέβλωση στην αξία του χρήματος οδηγέι σε λάθος επενδύσεις που δεν βρίσκουν καταναλωτές. Η Fed την περίοδο Greenspan έδωσε φθηνό χρήμα,ταυτόχρονα επιδότησε φθηνά οικιστικά δάνεια,έτσι ωστε η αξία του δολλαρίου παραμορφώθηκε.Το παραμορφωμένο αξιακά δολλάριο,διαμορφωνει στρεβλές συνθηκες επενδυτικών επιλογών και τα αποτελέσματα είναι τραγικά (περισσότερα στις παρεμβασεις Ανδριανόπουλου,Ayn Rand Institute, κλπ)
Γ.-Η Ελεγκτική ανεπάρκεια
Σύμφωνα με την ανάλυση αυτή,η παγκοσμιοποίηση των αγορών χρήματος ,δημιουργησε μια νέα ανεξέλεγκτη σφαίρα συναλλαγών έξω από οποιαδήποτε ρύθμιση ή έλεγχο.Κεντρικό ρόλο έχει παίξει η υστέρηση διεθνων ελέγχων,οι νησίδες αυθαιρεσίας (off shore) , και η τεχνολογία πληροφορικής που προσέδωσε στις παγκόσμιες αγορές το στοιχείο της ταχύτητας ως αυτόνομο παράγοντα κρίσης.
(περισσοτερα στις παρεμβασεις Soros,Krugman,Obama,Brawn )
Στον ιστόκοσμο κυκλοφορουν κυρίως μαρξίζουσες απόψεις ,που όμως περιβάλλονται από ηθικολογικές ή «αρμονικές» προσεγγίσεις που έχουν περίπου ως εξής.
Η κρίση αποδεικνύει ότι ζούμε σε ένα κόσμο αδικίας,και η υποτιθέμενη και υπεσχειμένη αρμονία (από ποιόν άραγε;) δεν υπάρχει.Καλά να πάθετε εσεις οι κωλοκαπιταλιστες,και το σύστημα σας.Διαλύστε το εδω και τωρα ,και αν ενωθούμε όλοι οι ηθικοί εργαζόμενοι ,ο άλλος κόσμος θα αναδυθεί.Ολοι στους δρομους ξυπνηστε!!!!
Σε αυτές περίπου τις συντεταγμένες κινείται η δημόσια συζήτηση.
Ας δουμε όμως και τις προκρινόμενες λύσεις
Οι προτεινόμενες λύσεις

-Η Μαρξιστική και αριστερη πρόταση,εντοπίζει την προσοχή της στην υπεράσπιση όλων των δικαιωμάτων και κατακτήσεων βιωτικου επιπέδου των εργαζόμένων, την οποία όμως παρουσιάζει και ως λύση του προβλήματος.Δηλάδή φθηνό χρήμα,όχι απολύσεις,υψηλά επιδόματα ανεργίας.Στην προσέγγιση αυτή η ανθρωπινη εργασία έχει αυταξία ,και κάθε πολιτική πρέπει και μπορεί να εξασφαλίζει εργασία για όλους. Καθώς όμως η καπιταλιστική οικονομία δεν εξασφαλίζει την εργασία,οι εργαζόμενοι καλούνται στην σχετική πολιτική διαπάλη που θα ανατρέψει τους θεσμικους συσχετισμούς.
-Η Μονεταριστική δίνει βάση στην εξυγίανση της αγοράς χρήματος,που θα βρει την άριστη αξία του,αν οι κεντρικοί τραπεζίτες σταματήσουν τις επιδοτήσεις,τα bail out.Οι χρεοκωπείες είναι αποδεκτες με όλες τις συνέπειες.Ταυτοχρονα συνέχιση των μέτρων περιορισμού σπατάλης στην κρατική οικονομία ,ιδιωτικοποιήσεις.κλπ.Η μηδενική ανεργία θεωρείται απραγματοποίητη,η δε πρόσκαιρη διόγκωση της είναι αποδεκτή ,ως παρεπόμενο της βασικής μέριμνας για την εξασφαλιση της ισορροπίας του χρήματος.Η ιδιαιτερότητα της μονεταριστικής προσέγγισης είναι οτι ουσιαστικά έχει την μορφή έγκλησης προς την FED και την Αμερικανική κυβέρνηση ,καθως η ισορροπία του δολλαρίου είναι τελικά αυτή που καθορίζει την παγκόσμια οικονομία
- Στο πλέγμα ιδεών της ελεγκτικής ανεπάρκειας στην ουσία προκρίνεται η με κάθε θυσία σταθεροποίηση ,και απο εκει και πέρα,διακινούνται πολλαπά σενάρια επιβολής των πιο αυστηρών ελέγχων.Προκρίνεται η πάση θυσία διατήρηση των πιστωτικών συστημάτων,και από εκεί και πέρα η διάσωση επιλεγμένων τομέων της οικονομίας. Ε
Μπορούμε με ασφαλεια να πούμε οτι οι ιδεες αυτές έχουν παγκόσμια απήχηση και σχηματίζουν ένα αστερισμό πολιτικών που συμβατικά ας ονομάσουμε ως Ομπαμισμό.
To πρόβλημα ,με την σχολή είναι ότι είναι περικλείει μια μεγάλη σειρά τεχνικών διευθετήσεων ,για τις οποίες όλοι αισθάνονται κοντά, αλλά μπορεί να βρεί δεκάδες λόγους ,όπου εκ των υστέρων ,θα αποδείξουν το πιθανό λάθος.πχ λάθος ευρωπαικά επιτόκια,αργοπορίες στους G-20,έλλειψη πολιτικής ηγεσίας,ταλαντεύσεις για τον προστατευτισμό, κλπ..Δηλαδή έχουμε ένα μίγμα πολιτικών και τεχνικών επιλογών που διαμορφώνονται εν παραλλήλω.
Μια βασική τομή
Σε αυτό περίπου το τριαφασικό πλέγμα διακρίνουμε μια βασική τομή.
Η τομή έχει σχέση με τον βαθμο και τον τρόπο ενσωμάτωσης της έννοιας της πολιτικής κρίσης στην κάθε μία από τις προσεγγίσεις.
Υπάρχει ένα θεμελιώδες ζήτημα
Πως η κοινωνική κρίση στην διεσταλμένη της μορφή ,ενσωματώνεται ως συστατικό των προτεινομένων λύσεων;
Είναι φανερό πως ο γενικευμένος παγκόσμιος Ομπαμισμός έχει μια βασική επιλογή
Περιορισμός εδω και τώρα όλων των πιθανοτήτων μιας γενικευμένης κοινωνικής έκρηξης.Αυτή είναι η άρρητη βασική επιδίωξη της οποίας οι προτεινόμενες πολιτικές είναι απλές εκφράσεις.
Ο Ομπαμισμός λειτουργεί ως πυροσβέστης που γνωρίζει οτι η πυρκαγιά αν ξεφύγει από έλεγχο θα τα κάψει όλα,ενω σβήνει μικροεστίες και προσπαθεί να επινοήσει ένα αντιπυρικό υλικό που θα αποτρέψει την ολική ανάφλεξη
Γι’αυτο και ο Ομπαμισμός προβάλλει όλες τις τεχνικές του ικανότητες (μαζεύει όλους τους καθηγητές των ΗΠΑ) βασίζεται σε τεχνικο-διαχειριστικές κατευθύνσεις και διαμορφώνει μια παγκόσμια αντζεντα κατάλληλη για φοιτητές οικονομίας και δυσνόητη για πολίτες.
Ποιος μπορεί αλήθεια μπορεί να διακρίνει με ακρίβεια διαφορά τεχνικών ή πολιτικών στην ρητορία των Σαρκόζυ,Μέρκελ,Μπραουν;
Οι διαφορές τεχνικής και πολιτικής είναι τόσο δυσδιάκριτες που γίνονται αντιληπτες μόνο από ειδήμονες.Η πολιτική τεχνικοποιείται.
Το οξύμωρο είναι ότι τόσο η κλασσική μαρξιστική όσο κλασσική μονεταριστική σχολή μοιράζονται μια κοινή στάση:Μια σχετική εξοικείωση με σενάρια δυνητικής κοινωνικής αναστάτωσης.
Οι μεν μαρξιστικές προσεγγίσεις προδιαθέτουν την κοινή γνώμη για μια προετοιμασία πολιτικών αγώνων ,οι δε προτάσεις για την έξοδο από την κρίση έχουν πάντα την υποσημείωση ,της στήριξης αυτών των πολιτικών απο τους ενεργοποιημένους πολίτες.
Οι μονεταριστικές προδεγγίσεις αποδεχονται την προσκαιρη αύξηση της ανεργίας,κλείσιμο επιχειρήσεων ,συνθήκες μερικής πρώσης βιωτικού επιπέδου για κάποιους ,εν «γνωσει των συνεπειών».
Βέβαια η οτπική της αναστάτωσης είναι διαφορετική.
Η αριστερά λέει «να οι πολιτικές συνέπειες του καπιταλισμού,και ας ετοιμαστούμε για αγώνες» ενω οι μονεταριστικές αντιλήψεις λένε «οι κοινωνικές αναστατώσεις είναι προσωρινές,και τελικά δεν τελειώνουν ποτέ.Μόλις η οικονομία ανακάμπτει αυτές περιορίζονται».

Ο ενδογεννής Ομπαμισμός της ελληνικής κοινωνίας
Δεν θέλει και πολυ φιλοσοφία ότι μια οικονομία με
-Χρέος και έλλειμα ισοζυγίου πληρωμων ως ποσοστό του ΑΕΠ σε επιπεδα ρεκόρ
-Ασθενείς και επισφαλείς εισροές συναλλάγματος (4/9 ναυτιλιακό,3/9τουριστικό,2/9 εξαγωγές)
-Περίπου 1,0 εκ μισθωτών σε ατομικές επιχειρήσεις χαμηλής ή ανυπαρκτης τεχνολογίας 1-5 ατόμων
-Περίπου 1,3 εκ μισθωτους εργαζόμενους στο ευρύτερο δημόσιο με ανυπαρκτη λογοδοσία και παραγωγικότητα επιπέδου γεναιόδωρου τσιγγούνη.
-Μαύρη οικονομία που παράγει καταθέσεις ρεκόρ (170 δις Ευρω)
είναι σαφές ότι θα κινηθεί εντός μιας «συνωμοσία της συναίνεσης».
Η ελληνική οικονομία είναι πολυ «ρηχή» για να αντέξει τομές,η ελληνική κοινωνία πολύ παραδοσιακή για να ακούσει νέα μηνήματα,η κοινωνία πολιτών ασθενέστατη για να υποστηρίξει αλλαγές.
Αναγκαστικά λοιπόν κινούμαστε σε μια διαδρομή αμύνης τύπου Ομπάμα,όπου όλοι κινούνται εντός τεχνικών διαφορών.Οποιος βρει πραγματικές θεμελιακές διαφορές,που μπορούν να πυροδοτήσουν εξελίξεις ας ιστοσφυρίξει.
Το πρόβλημα είναι ότι η κομματική διάταξη παριστάνει κάτι άλλο από αυτο που πραγματικά είναι.
Ο ρόκερ διαφημιστής Καρατζαφέρης ,παριστάνει τον βαλκάνιο Χαίντερ,με άρωμα θυμιατού.

Ο μεγάθυμος Καραμανλής παριστάνει τον θείο του,αλλα του λείπουν τα φρύδια
Ο προσηνής Γιώργος παριστάνει τον Γιόσκα Φίσερ με δεκαπέντε χρόνια καθυστέρηση
Ο ευέξαπτος Αλαβάνος παριστάνει τον Ανδρέα του 77 ,αλλα δεν έχει ουτε Τζουμάκα ουτε Ακη.
Η σταθερή Αλέκα,φλερτάρει με την επανάσταση ,αλλα τον Δεκέμβριο τα «χρειάστηκε» με την ανεξέλεγκτη πιτσιρικαρία,φαντάσου να εξεγερθουν και οι λαθρομετανάστες τι θα πάθει.
Μεταξύ μας και να μην υπάρχει ο Χουσείν και η Μισέλ θα τον είχε εφεύρει η ελληνική δημοσιότητα.Η υπερβατική μεταπολιτική προσωπικότητα που θα διευθετήσει τα πράγματα είναι το «υπέρτατο αντικείμενο του πόθου» μας .

Ο ψευδοριζοσπαστικός χαρακτήρα του Ελληνικού Ομπαμισμού


Οι ριζοσπαστικές παραδώσεις στο πλαίσιο των καπιταλιστικών φιλελευθερων δημοκρατιών δυτικού τύπου είναι δύο.
Ο μαρξισμός και ο φιλελευθερισμός
Και οι δύο ενσωματώνουν το στοιχείο της δυναμικής αλλαγής .
Απαντουν βέβαια σε διαφορετικά ερωτήματα
Ο μαρξισμός διατυπώνει μια συνεκτική κριτική θεωρία της κοινωνίας ,με στόχο την αναδιάταξη της θέσης των μισθωτών στην παραγωγή και τα πλεονάσματα της
Ο φιλελευθερισμός διατυπώνει μια ριζική αντίρρηση για την έκταση του κράτους και όλων των θεσμων υποχρεωτικών συναλλαγών και μεταφυσικών υποταγών.
Στην ελληνική κοινωνία δεν τίθεται κανένα τέτοιο ερώτημα.
Η μισθωτή εργασία έχει υπερκερασθεί από κάθε φύσεως κρατικοδίαιτο μερικό συμφέρον εντος αριστεράς
Το κράτος εκτός από το 50 % του ΑΕΠ,έχει απορροφήσει και συνεχως απομυζά όλη την θετική ενέργεια που παράγει αυτή η κοινωνία.
Αν το κεφάλαιο στην μαρξιστική ανάλυση λόγω κρίσης αυτοκαταστρέφεται ,καταστρέφοντας τον εαυτό του και τους εργαζόμενους,ομοίως το υπερτροφικό κράτος καταλύει όσους ζωτικούς χώρους ευρίσκονται εκτός επιρροής του.
Οι συντεχνίες,οι παραδώσεις ,τα ατυπα πλέγματα είναι πολυ πιο ισχυρά από τα ασθενη ιδεολογικά ρεύματα .Γι’αυτό και διασχίζουν εγκάρσια το πολιτικό σύστημα.
Ετσι λοιπόν τα ελληνικά πολιτικά κόμματα θα αναπαυθουν στις εκδοχές του Ομπαμισμού.
Δεξιοί,κεντρώοι,αριστεροί,ακροαριστεροι Ομπαμιστες ενωθείτε!!!

Monday, March 2, 2009

Τρεις απο τις άπειρες αναγνωσεις του Marx

, Από την στιγμή που η φωτογραφία του Marx,φιγουράρει σε γραφεία κομμάτων,σε παρελάσεις κρατών,κλπ το πράγμα είναι ήδη περίπλοκο
Καθως η ανάσταση ,ανήκει στην διακαιοδοσία της Ορθοδοξίας,και ο Κάρολος αποκλείεται να μας επισκεφθεί γρήγορα ,για να μας πει ο ίδιος τις ακριβως πιστεύει για το σήμερα,αναγκαστικά το έργο του γίνεται ιδεολογικά όπου ο καθένας ανακαλύπτει ότι περίπου θέλει να δεί.
Αντικειμενικά το έργο και κυρίως το Κεφάλαιο ,δεν είναι για καλοκαιρινές διακοπές,ούτε για χαλάρωση.Ετσι λοιπόν μαθαίνουμε λοιπόν τον Marx από τις διάφορες αναγνωσεις εκλαικέυσεις του έργου του.
Το ιστολόγιο δεν ξεφεύγει από τον κανόνα.
Ευχαρίστως θα μπορούσε τα παραθέσει αποσπασματα ,απ’ευθείας από το Marx,αλλά αυτό είναι παγαποντιά .
Είμαστε αναγνωστες των αναγνωστων υου.
Εχουμε σαν βάση 3 σχετικά μικρα βιβλία
Η θεωρία του Μαρξ γαι τον Καπιταλιστικό τροπο Παραγωγής Γ.Μηλιός .Δ.Δημούλης .Γ.Οικονομάκης (ΘΜΚΤΠ)
Ο Μαρξ γεννηθηκε νωρίς.Γ.Ρουσης(ΜΓΝ)
Time,Labor and Social Domination M.Postone(TLSD)
Αξιοποιούμε τον πιο αξιοπιστο διανοούμενο του Αλτουσεριανού ρεύματος (Μηλιό) μια σημαντική φωνή στον χώρο του ΚΚΕ, (Ρούσης) ,ενα σύγχρονο αμερικάνο (Postone)

Η καινοτομική αναλυση του «Κεφαλαίου».

Απο το ΘΚΤΠ αντιλαμβανόμαστε ότι στο Κεφάλαιο ο Μαρξ αποκαλύπτει τον βαθυτερο μηχανισμό κινησης της καπιταλιστικής οικονομίας .
Ωστόσο ο Μηλιός μας βοηθά να σπασουμε μερικά στερεότυπα
1.-Το «Κεφάλαιο» δεν είναι πια απλή ανάλυση,αλλά ένα θεωρητικό και επιστομολογικό έργο,το οποίο για την ανάπτυξη του επινοεί νέα εννοιακά και επιστημολογικά εργαλεία ,και στο πλαίσιο αυτών των εννοιών το έργο του Μαρξ είναι έγκυρο.Δηλαδή κατά την ανάπτυξη του έργου αυτού ο Μαρξ «επινοεί» έννοιες ,οι οποίες γίνονται απαραίτητες για να κατανοηθεί η πραγματικότητα..
Οι έννοιες του νόμου της αξίας,της αφηρημένης εργασίας,του Κεφαλαίου είναι μοναδικές ,δεν ανήκουν στο οπλοστάσιο της τρέχουσας οικονομικής επιστήμης,είναι εργαλεία ανάλυσης και κριτικής που λειτουργού εντός του έργου αυτού.
Το Κεφάλαιο ως έργο ειναι ασύμβατο με την ακαδημαική οικονομία.Είναι μια άλλη οικονομία είναι μια κριτική της οικονομίας.
Το πιο χαρακτηρηστικό είναι ότι η έννοια Κεφάλαιο στον Μαρξ.Αυτή δεν είναι η λογιστική τρεχουσα,πχ μια εταιρεία έχει κεφαλαιο 3 εκ Ευρώ,οι αποταμιευσεις ,ένα σπιτι,κλπ κλπ.Το Κεφάλαιο στον Μαρξ είναι η έννοια του Κεφαλαίου «εν κινήσει» το οποίο αενάως αναζητεί κερδοφορία επενδυόμενο όπου βρει.Το Κεφάλαιο είναι απροσωπο,μεταμορφούμενο,άυλο είναι «βρυκόλακας».Δεν είναι ιδιοκτησία του κεφαλαιοκράτη,αυτός είναι προσωρινός αντιπροσωπος του,που αν δεν το επενδύσει σωστά ,το κεφάλαιο θα τον εγκαταλέιψει.Ο Μαρξ αποδεικνύει ότι η αέναη κίνηση κερδοφορίας του Κεφαλαίου,ανατροφοδοτείται από μιά και μόνο πηγή ενέργειας την μισθωτή εργασία.Η μισθωτή εργασία ,στην διπλή υπόσταση της (και μισθωτή,και εργασία) είναι η μόνη δαπάνη ενέργειας,ζωής που κρυσταλλώνεται εντός του Κεφαλαίου,και του δίνει αυτή την κρυφή ενέργεια για να εκτοξευθεί στον αέναο κύκλο μεταμορφώσεων,αλλα να διατηρηθεί στον κύκλο αυτό ως «βρυκόλακας» αποζητά συνεχώς νέο «αιμα» δηλαδή μισθωτή εργασία.
Ο Μαρξ αποδεικνύει ότι σε ολα τα συστήματα μισθωτής εργασίας ,όπου δημιουργείται Κεφαλαιο δημόσιο,ιδιωτικό,συναιτεριστικό,αδιανόητο κλπ (όχι καπιταλιστής που είναι εκπροσωπος του) υφίσταται μια ανεπιστρεπτη δαπάνη ενέργειας από την εργασία η οποία ποτέ δεν ισοφαριζεται ποτέ δεν εξισορροπείται παρά μόνο σε εκείνη την οικονομική συνθήκη όπου δεν αποτιμάται η εργασία δηλαδή στον Κομμουνισμό.
Η ριζική και έγκυρη (στο εννοιακό της πλαίσιο) κριτική του Κεφαλαίου,λογικά οδηγεί την άρση των συνθηκων αναπαραγωγής του σε μια κοινωνικοοικονομική συνθήκη που δεν μπορεί να περιγραφεί με τα σημερινά συμβατικά εννοιακά εργαλεία με σαφήνεια .
Το δικό μου συμπερασμα διαβάζοντας το ΘΤΜΚΤΠ είναι ότι ο Μαρξ είναι καινοτόμος επιστήμονας,που δημιουργεί μια νέα επιστήμη με το δικό της οπλοστασιο.Ταυτόχρονα η επιστημη του, τον οδηγεί επαγωγικά σε ένα νοητικό πειραματικό κόσμο,που υφίσταται μόνο στον εννοιακό κόσμο του,τον κομμουνισμό.
Η σύλληψη του Κομμουνισμού με τα τρέχοντα εννοιακα υλικα αναλύσης ,είναι αδιανόητη.Ο κομμουνισμός είναι έγκυρος μόνο εντος του εννοιακού κόσμου Μαρξ.
Στο ίδιο νοηματικό σύμπαν ανήκουν οι αιωρούμενες έννοιες της αφηρημένης εργασίας και του νόμου της αξίας.
Δεν είναι δυνατόν να περιδιαβούμε τις έννοιες αυτές γρήγορα.Αλλά χωρίς τον υιοθέτηση της αφηρημενης εργασίας (ας πούμε χοντρικά ότι είναι μια φιλοσοφική κατηγορία που ενσωματώνει την δυνατότητα που έχουμε για μισθωτή εργασία,και τη η μισθωτή εργασία ταυτοχρόνως) και του νόμου της αξίας ( χοντρικά η παραδοχή ότι οι τιμές όλων των προιόντων,των υπηρεσιών όλες οι χρηματικές αποτιμήσεις είναι ψευδείς απεικονήσεις του της δαπανημένης εργατικής δύναμης και των σχέσεων που την ορίζουν ,και άρα η ισορροπία στις συναλλαγές είναι απατηλή .καθώς όλα ανταλασσόνται ισότιμα με βάση την σωρευμένη εργατική δύναμη) δεν υπάρχει η απόδειξη της φύσης του Κεφαλαίου, και η εννοιακη επινόηση του Κομμουνισμού.
Το δράμα της κομμουνιστικής αριστερας είναι ίσως ότι ταύτισε την νοηματική επινόηση του Κομμουνισμού,με σωτηριολογικές εσχατολογικές κατηγορίες που προέρχονται από προηγούμενες ιστορικές φάσεις ,και ωθήθηκε σε μια «μαρτυρική» δράση ,ίσως και εκτός Μαρξ.
2.-Στο ΘΤΜΚΤΠ αναπτύσεται και μια εσωτερική αξιολόγηση του «Κεφαλαίου».Σύμφωνα με τους συγγραφείς κατα την νοηματική ανάπτυξη του εμφανίζει εσωτερικές αντιφάσεις.Δεν χρησιμοποιεί τις Μαρξιστικές έννοιες που ο ίδιος ο Μαρξ επινοεί με την ίδια συνέπεια.Ο Μηλιός αποδεικνύει αυτές τις εννοιολογικές ασυνέχεις και αποδομεί την αίσθηση της «βίβλου».Ο εννοιακός κόσμος που αναδύει ο Μαρξ (κεφάλαιο,αφηρημένη εργασία,νόμος της αξίας κλπ) δεν ευρίσκεται αναπτυγμένος ισοβαρώς στο «Κεφάλαιο».Ο Μαρξ με μια έννοια «προδιδεται» από τον εαυτό του.

Ατομοκεντρικός τεχνολογικός Μαρξ

Στο ΜΓΝ ο Ρούσης μας προσφέρει την εξής εντυπωσιακή αναλύση του Μαρξ.
Ο στόχος του Μαρξ είναι σε τελευταία ανάλυση ενας απόλυτος ατομοκεντρισμός, και μακρυά από κολλεκτιβιστικές αυταπάτες κομμουνισμός. Ταυτόχρονα το Μαρξιστικό εγχείρημα είναι επίκαιρο τις πιο αναπτυγμενες κοινωνίες,όχι μονο με την αφομοίωση των τεχνολογικών επιτευγματων,αλλά αυτά τα επιτευγματα είναι και η μοναδική συνθήκη επιτυχίας του.
Ο κομμουνσιμός είναι για τις κοινωνίες του I phone,του Linux,των υπηρεσιών,των αύλων δικτυακών οικονομιών.Μην ψάχνουμε σοβαρά κοινωνικά πειράματα αλλαγών στην φτώχεια την σχετική στέρηση, την αγχωτική υπαναπτυξη.
Ο κομμουνισμός είναι η κοινωνία όπου η τεχνολογία καλύπτει τις βασικές ανάγκες και η ανθρωπινη εργασία είναι χαλαρή δημιουργία όπως η σχόλη της Κυριακής.
Ο Ρούσης δανείζεται την ρήση του Αλτουσερ : «Κομμουνισμός είναι όπως η Κυριακή».
Κατα τον Ρούση ο Μαρξ,σκοπεύει στον Κομμουνισμό ως την ιδανική συνθήκη, υλοποίησης του απόλυτου γόνιμου ατομικου φιλελευθερισμού.
Σε καμία περίπτωση ο Μαρξ,φανταστηκε πως οι ιδανικές κοινωνίες,έχουν εξισωτισμούς,ομοιόμορφες στολές,πειθαρχείες ταξιαρχίας,και ηγέτες με στρατιωτικά συμφραζόμενα.
Ακόμη ο Ρούσης μας αναδεικνύει τον αντικρατικιστικό,αντιιεραρχικό χαρακτήρα του Κομμουνιστικού εγχειρήματος.
Η κριτική στον καπιταλισμό δεν γίνεται για να ανατραπούν ,πολιτικές και τεχνολογικές κατακτήσεις,αλλά γιατί ο ίδιος δεν επιτρεπει να αναπτύσσονται παραπάνω.
Το ιστορικό φιλελευθερο όραμα,της ατομικής αυτοεπιβεβαίωσης ,δεν προσλαμβανεται ως απατηλό,αλλα ως μη πραγματοποιήσιμο σε συνθήκες καπιταλισμού.
Ο Ρούσης επισησς διαπραγματεύεται και την πιο αμφιλεγόμενη πλευρά του Marx,αυτήν της «δικτατορίας» του προλεταριάτου.
Στο ΜΓΝ ,μας αναλύει πως η έννοια της πολιτικής βίας νοούμενη ως άρση ισότητας πολιτικών ελευθεριών έχει περιορισμένη και ιστορικά προσδιορισμένη .Αν σε συνθηκες 19 αιώνα,γίνονται ανατροπές εξεγέρσεις τύπου «κομμούνας» και στον συμπυκωμένο ιστορικό χρόνο,δημιουργούνται νέοι θεσμοί δικαίου ,η «δικταορία του προλεταριάτου» είναι ιστορικό πλέγμα που αναδύεται εντός μιας συνθήκης βίας,δεν είναι η εξωτερική επιβολή της βίας .Δεν νοείται κανενός είδους κοινωνικά «καθ’οδον» προς τον κομμουνισμό που συστημικά,ενδογεννώς, παίρνει την μόνιμη μορφή της δικτατορίας.Η ιδεολογική χρήση εκ των υστέρων της έννοιας της «δικτατορίας¨που μάλιστα κουτοπόνηρα συνδέεται με την κριτική του Μαρξ στην φαινομενολογία των ατομικών δικαιωμάτων εντός καπιταλισμού,και όχι στην απόρριψη τους ως τέτοια, είναι ακριβώς μια διαστρέβλωση.

Grundrisse ο «αγνωστος θησαυρός» του Marx.Ιστορική κριτική μιας ιστορικής περιόδου

Δυστυχως το TLSD είναι αμετάφραστο και ίσως χάνεται μια πολύ ενδιαφέρουσα αναγνωση του Marx.
Ο Postone διαπραγματεύεται τον Marx μέσω του χαμένου,συμπλέγματος σημειώσεων που κωδικά ονομάζεται Grundrisse το οποίο χρονολογικά προηγείται του Κεφαλάιου και το οποίο όμως γίνεται γωστό στους Μαρξιστές σχεδόν στα μέσα του 20 αιώνα
Με βάση το κείμενο αυτό ο Postone διατυπώνει μια συνεκτική αναγνωση που πολύ χονδρικά είναι ως εξής
1.- Ο Marx δεν διατυπώνει κανένα σωτηριολογικό ευαγγέλιο ,αλλά μια κριτική θεωρία.Η κριτική του θεωρία είναι για τον καπιταλισμό της εποχής του
2.-Η κριτική θεωρία δεν αποδομεί τον καπιταλισμό ως απλώς εκμεταλευτικό ταξικό σύστημα ,αλλά αποδομει αυτήν καθ’ευατήν την φύση της εργασίας στον καπιταλισμό.Ο Marx δεν διατυπώνει παρά μια θεωρία κριτικής της εργασίας,γιατί δεν υπάρχει γενικώς εργασία,αλλα η μισθωτή εργασία στον καπιταλισμό είναι ιδιαίτερη,και η τελικά η ουσία του.
3.-Η μισθωτή εργασία παράγει αξία,και οι μεταμορφώσεις της αξίας μέσω του κεφαλάιου,παράγουν εν τέλει ,μια αφηρημένη επικυριαρχία επι της κοινωνίας (abstract domination)
4.-Στις μετακαπιταλιστικές κοινωνίες ο επιδιωκόμενος τελικός όρος είναι η εξαφάνιση της εργασίας,η εξαφάνιση του «προλεταριάτου» .
5.-Οι μετακαπιταλιστικές κοινωνίες προυποθέτουν ότι κανένα πλεόνασμα δεν μπορεί να προέρχεται από ανθρώπινη εργασία,υπονοόντας έμεσα την τεχνολογική κοινωνική κάλυψη των βασικών αναγκων
6.-Οι έννοιες και κατηγορίες του Marx είναι έγκυρες για τον καπιταλισμό του 19 αιώνα ,αλλά δεν μπορούν να συλλάβουν την κοινωνική ολότητα,του κρατικοπαρεμβατικού καπιταλισμού της εποχής ,γιατί δεν αποδεικνύουν δεν αποκωδικοποιούν την φύση της σημερινής αφηρημένης επικυριαρχίας.
7.-Ο κρατικοπαρεμβατικός καπιταλισμός του κοινωνικού κράτους δεν οφείλεται σε πολιτική παρέμβαση ,υπο το βάρος ενος πολιτικού συσχετισμού δύναμης,αλλα η ίδια η αυτόνομη –αφηρημένη φύση του καπιταλισμού ,δυνητικά μπορεί να δημιουργήσει απροσδιόριστες αναπάντεχες κοινωνικές μορφές όπου θεσμοί προστασίας έχουν εργαλειακό και όχι συστημικό χαρακτήρα.Οι σύγχρονες κοινωνίες δεν είναι νεοφιλευθερες αλλά μετα-φιλελευθερες.Δεν υπάρχει επιστροφή στον καπιταλισμό του 19 αιώνα.
8.-Οι μετακαπιταλιστικές κοινωνίες ή θα αποτινάξουν οποιαδήποτε αφηρημένη επικυριαρχία ή δεν θα υπάρξουν.

Ενας οφειλόμενος επίλογος

Το ιστολόγιο κινείται εντός μιας νέας ιδεολογικής πόλωσης που προυποθέτει την άρρητη ύπαρξη αντιτιθέμενων συμπαγών πόλλων (φιλελευθερισμός αριστερά) που υποτίθεται αντιτίθεται ως δύο διαφορετικά υποδείγματα έγκυρων και ολικων διαπραγματεύσεων της κοινωνίας.
Για μεγάλο μέρος της δημοσιότητας είναι αδιανόητο να στοχασθεί στην πιθανότητα ότι κανένας πόλος δεν είναι ολικά έγκυρος,ολικά συμπαγής,και μερικά διαπραγματεύσιμος.Η είσαι φιλελευθερος ή αριστερός .Τέρμα.
Σε προηγούμενες αναρτήσεις αναδείξαμε οτι εντός και του αντιπαθέστερου (στην κοινή προσληψη) φιλελευθερισμού εμφυλοχωρούν ενδιαφέρουσες ριζοσπαστικές απόψεις κοινωνικής χρησιμόητητας
Στην σημερινή μέσω τριων αναγνώσεων προσπαθούμε αντιστοίχως να αποδείξουμε το βάθος και βάρος της μαρξιστικής κριτικής,που είναι έγκυρη ισχυρή,ίσως το πιο ισχυρό οπλοστασιο της Αριστεράς,.Αλλα ταυτόχρονα εμπεριέχει δομικά στοιχεία ιδιοσυγκρασιακα χαρακτηριστικά πέραν της συρμικής σωτηριολογίας.
Ο Μαρξισμός είναι και θα είναι αξεπέραστος ,αλλά προυποθέτει την γνώση της επιστημολογικής του ιδιαιτεροτητας (δικές του έννοιες) ,την τρομερή αφομοιωτική δύναμη των κατακτήσων της εποχής του (και άρα την ένταξη της μεθοδολογίας του όχι του ίδιου στον σύχγρονο παρόν) αλλά και την ριζικότητα της στοχοθεσίας του,που μέσα από τον πιο αναπάντεχο συνδιασμό,οδηγέιται μέσω του διαλεκτικού ορθολογισμού και της επιστημονικής καινοτομίας σε μια κοινωνική συνθήκη (κομμουνισμός) την οποία δεν είμαι σίγουρος ότι οι συναισθηματικοί οπαδοί του καταλαβαίνουν .