Μια υπόθεση για ένα εξισορροπητικό υλικό

 

 

Δεν χρειάζεται η στατιστική για να συνοψίσουμε αυτό που αντιλαμβανόμαστε όλοι από το περίγυρο :η κοινωνική κατάσταση άγγιξε την ανθρωπιστική κρίση. Ωστόσο αυτή η κατάσταση έχει μερικές ιδιόμορφες αποτυπώσεις. Στις σφυγμομετρήσεις οι δυνάμεις της οργής και ανατροπής δεν σωρεύουν ένα σαφές υπέρτερο δυναμικό σε σχέση με τις δυνάμεις της τρέχουσας διαχείρισης. Ταυτόχρονα οι επιστρατεύσεις αντιμετωπίζονται από την κοινωνία με ένα παθητικό τρόπο, ενώ δεν διαφαίνονται προς το παρόν μεγάλες κινητοποιήσεις. Με ένα τρόπο η κρίση δεν μετασχηματίζεται με τους κλασσικούς μηχανισμούς σε ένταση, ενώ δεν διακρίνουμε μια γενικευμένη διάθεση υπομονής. Στο μηχανικό ισοζύγιο : κρίση μείον εκδηλώσεις της κρίσης υπάρχει μια άγνωστη ύλη , ένα μέγεθος που λειτουργεί ως ισορροπιστής.

Δεν έχω κανένα εμπειρικό τεχνικό δεδομένο παρά μόνο αυτό που αφουγκράζομαι και ζω τριγύρω. Το άγνωστο υλικό που ισορροπεί την κατάσταση είναι η μεγαλύτερη από όση φαίνεται, καταγράφεται και ταξινομείται , αλληλεγγύη. Πέραν των γνωστών τυπικών μορφών βοήθειας και υποστήριξης ( εκκλησία, ΜΚΟ, κόμματα , φορείς) έχει δημιουργηθεί ένα κύμα , ένα πνεύμα αλληλοβοήθειας που δρα στο micro πεδίο "κάτω" από το επίπεδο των φορέων. Δίκτυα με κόμβο την οικογένεια , την φιλία, την γετνίαση , το καφενείο, λειτουργούν και πολλαπλασιάζονται χωρίς να ανέρχονται στην επιφάνεια του εμπειρικά διαπιστεύσιμου. Η σιωπή είναι ουσιαστικό συστατικό του κύματος.Ίσως κανείς δεν θα μπορέσει να καταγράψει τα ποσοτικά του χαρακτηριστικά.

Είναι δεδομένο ότι η κοινωνία πολιτών είναι σχετικά υπανάπτυκτη στην ελληνική κοινωνία. Οι αυθεντικές , μη κρατικοδίαιτες συλλογικότητες είναι σχετικά αδύναμες ενώ πιο ασθενική είναι η δύναμη της ιδεολογία τους. Ωστόσο φαίνεται ότι η γενικευμένη κρίση πυροδότησε μια βαθύτερη πολιτική κοινωνία η οποία  λειτουργεί με το δικό της ρυθμό.

Η αντίφαση δημιουργείται :η κρίση πυροδοτεί άγνωστους μηχανισμούς αναίρεσης της εκ
των ένδον οι οποίοι λειτουργούν ως αναστολείς μιας λύσης μέσω ρήξης. Ενώ η πολιτική διαπραγμάτευση της κρίσης προκρίνει ίσως μια προοπτική μέσω ριζικής αλλαγής, η κοινωνία αυτοσυνηρείται μέσω ενός μακρόσυρτου κύματος με προοπτικές στο απώτερο μέλλον. Αυτό είναι ίσως και το ποιοτικό στοιχείο που ξεχωρίζει την συγκυρία από την αντίστοιχη του 80.Τότε η ριζική αλλαγή "ακουμπούσε" σε ένα βραχύχρονο ορίζοντα σε μια διάχυτη προσμονή ανέλιξης εδώ και τώρα, ενώ σήμερα κάτω από το διαχεομένο άγχος της επιβίωσης έχει δημιουργηθεί ένα υλικό υπόστρωμα αλληλεγγύης και κατανόησης το οποίο φαίνεται να είναι πιο εμπλουτισμένο και στοχαστικό.

Οποίος επενδύει σε μια πολιτική αλά Harry Potter όπου μια ρύθμιση ως αποτέλεσμα μιας πολιτικής σύγκρουσης θα έλυνε το πρόβλημα, δεν έχουν αντιληφθεί πως εκτός από το φόβο, η αυτενέργεια της κοινωνίας για την αλληλοβοήθεια λειτούργησε αναστοχαστικά: η κοινή αντιμετώπιση της ανέχειας άνοιξε τους χρονικούς ορίζοντες του ενεστώτος. Ο Harry Potter είναι πολύ ταχύς για να είναι ελκυστικός.

Η υλική δύναμη αυτού του "εσωτερικού" κύματος αλληλεγγύης δεν είναι απεριόριστη. Έστω και αν η ηθική του υπεροχή διευρυνθεί δεν μπορεί και είναι αφύσικο να  γίνει το κυρίαρχο ρεύμα της συγκυρίας. Αν οι διαχειριστές της συγκυρίας υπερτιμήσουν τις αντοχές της κοινωνίας , αν προσπαθήσουν να οικειοποιηθούν την αυθεντική κοινωνική αυτενέργεια , τότε αυτή η κατακτημένη καρτερική αλληλοβοήθεια θα μετατραπεί σε μακρόχρονη ανάθεση εμπιστοσύνης σε πιο βραχύχρονες προοπτικές.

Εικόνα:http://www.lib.rochester.edu/camelot/medsex/medsexfrm.htm

Αυτόπτης Μάρτυρας:Μια λαμπερή στιγμή

Βρέθηκα πριν από μερικές μέρες στα εξωτερικά ιατρεία μιας ιδιωτικής κλινικής στο κέντρο της Αθήνας. Μπροστά στα μάτια μου εκτυλίχθηκε η εξής σκηνή:

Εμφανίζεται στη γραμματεία ένας πολύ μεγάλος άνθρωπος, καταφανώς ταλαιπωρημένος και προβλήματα επικοινωνίας. Ζητά γενικώς να του " φτιάξουν" το πόδι , και επιδεικνύει ένα έγγραφο. Ο άνθρωπος από άγνοια και κόπωση λειτουργεί αποδιοργανωτικά. Φωνάζει και απευθύνεται στην υπεύθυνη της γραμματείας ως εάν αυτή είναι ιατρός. Ταυτόχρονα δεν έχει συνειδητοποιήσει ότι έχει παραβιάσει τη μικρή ουρά. Σε λίγο μια νοσηλεύτρια τον παίρνει παράμερα και του ζητά να εξετάσει το έγγραφο. Ανακαλύπτει ότι αυτό είναι ένα παραπεμπτικό για το "Λαϊκό" και προσπαθεί να του εξηγήσει ότι είναι σε λάθος νοσοκομείο. Ο γηραιός ασθενής μπερδεύεται περαιτέρω. Ζητά να τον μεταφέρουν στο Λαϊκό. Έχει προκληθεί ένα μικρό κομφούζιο.

Και τότε σε χρόνο dt γίνεται η ανατροπή.

Ο ιατρός υπηρεσίας κλείνει το μάτι στη γραμματεία και τη νοσηλεύτρια, αρπάζει τον ασθενή και τον εισάγει στο πρόχειρο ιατρείο. Με προσήνεια τον κατευνάζει ότι θα του "φτιάξει " το πόδι. Η πόρτα κλείνει και σε λίγη ώρα ο ασθενής μεταφέρεται στο διπλανό ιατρείο όπου υπάρχει παθολόγος και μετά από αρκετή ώρα του παίρνουν αίμα.

Τι είχε συμβεί:

Δύο ιατροί, η γραμματέας , μια νοσηλεύτρια, και το εργαστήριο "παραβίασαν" τον κανονισμό της κλινικής και περιέθαλψαν ένα άνθρωπο ,ο οποίος ήταν αδύνατο να βρει το δρόμο του στο σύστημα υγείας, τελείως δωρεάν. Ήταν μια πράξη αλληλεγγύης με πραγματικό κόστος για τους εμπλεκόμενους. Σε μια ιδιωτική κλινική αυτό είναι αδιανόητο. Σε ένα δημόσιο νοσοκομείο συμβαίνουν παρόμοια περιστατικά, αλλά για όποιον στοιχειωδώς καταλαβαίνει η μικρή ομάδα των εμπλεκόμενων της κλινικής κυριολεκτικά έπαιξε με τη φωτιά.

Έφυγα από τη κλινική με αναπτερωμένο το ηθικό. Μέσα στην αντάρα της κρίσης τα μικρά αυθόρμητα περιστατικά αλληλεγγύης είναι πραγματικό οξυγόνο. Αν δεν ήξερα ότι θα δημιουργούσα πρόβλημα, ευχαρίστως θα δημοσιοποιούσα τον τόπο το χρόνο και τα ονόματα του συμβάντος.

Εικόνα:  http://libcom.org/history/socialism-avant-garde-1880-1814-eric-hobsbawm

Zombies και υγιής ατομισμός: Περί αλληλεγγύης

Φίλος που δραστηριοποιείται στο χώρο των ΜΚΟ παροχής Ιατρικών Υπηρεσιών μου είπε για την κατάσταση στο κέντρο της Αθήνας : Αυξάνεται ο αριθμός των ανθρώπων που προσφεύγουν, με ενδυματολογικό προφίλ "νοικοκύρη" αλλά αντίστοιχα αυξάνονται οι εθελοντές .Η προσφορά εθελοντικών υπηρεσιών είναι αυξανόμενη. Ειναι σαφές ότι ορισμένα ανακλαστικά της κοινωνίας έχουν ενεργοποιηθεί .



Η αλληλεγγύη εκφράζεται σε όλο της το φάσμα : Μεγαλοπρεπής τηλεοπτική ελεημοσύνη ,ενοριακή βοήθεια ΜΚΟ και αριστερές πολιτικές επιτροπές μπορούν να διαταχθούν στον αιώνα δεξιά - αριστερά με σχετική ασφάλεια , καθώς εκφράζουν μια διαχείριση της αλληλοβοήθειας απο διαφορετικές οπτικές .Η εικόνα αυτή ακυρώνει και ορισμένες πλευρές μιας πολιτειολογίας που αντιλαμβάνεται την πόλωση δεξιά αριστερά ως πόλωση ατομικού - συλλογικού .Η διαφορά δεξιά - αριστερά άφορα τελικά διαφορετικά μίγματα και όψεις του δίπολου ατομικό - συλλογικό .Η δεξια έχει μια ισχυρή έγκυρη διαχείριση του συλλογικού την οποία οι πιο οικονομιστικές φετιχιστικές πλευρές της αριστεράς δεν βλέπουν. Ελεημοσύνη ,ενοριακή βοήθεια, "τεχνολογικές" ΜΚΟ δεν είναι παρά εκφράσεις μιας συντηρητικής διαχείρισης του κοινωνικού.


Στην άλλη πλευρά ,οι πολιτικές επιτροπές υποστήριξης, οι αριστερές πρωτοβουλίες ,οι συναυλίες συμπαράστασης διαμορφώνουν τον άλλο πόλο. Η τυπική αριστερή οπτική εγκαλεί το κράτος και την πολιτική τάξη για το ότι τα φαινόμενα φτώχειας δεν είναι φυσικές καταστροφές και άρα η ανθρωπιστική βοήθεια δεν είναι πάρα μια αυταπάτη που αποκρύπτει τα βαθύτερα αιτία της κρίσης λέγαμε χοντρικά πως η δεξιά πριμοδοτεί μια μη κρατική ανάπτυξη της αλληλεγγύης ενώ η αριστερά προσδοκά την αντιμετώπιση των φαινομένων φτώχειας μέσω ενός κρατικού δικτύου ασφαλείας .


Η εικόνα όμως στο κέντρο είναι γνωστή.


Η περιγραφή της περισσεύει η ας γίνει μόνο από ικανούς λογοτέχνες που μπορούν να την αποτοξινώσουν από το τηλεοπτικό μελό .Ως εργαλείο ανάλυσης μου προσφέρονται οι ταινίες του G.Romero και το μάλλον άδικα υποτιμημένο ημεδαπό " Κακό ".Κινούμενες ομάδες zombies καταλαμβάνουν την πόλη .Το κρίσιμο σημείο στην φιλμογραφία αυτή είναι η πλεονασματικότητα, η θετικότητα η επιθυμία των zombies.Ακρωτηριασμένα, παραμορφωμένα , ιδιότυπα και ιδιότροπα ξεχειλίζουν από ζωτικότητα και διεκδικούν το ζωτικό χώρο που τους ανήκει.


Τα zombies συγκροτούν ένα αυθεντικό μεταβιομηχανικό αστικό επαναστατικό υποκείμενο που γίνεται κατανοητό πιο εύκολα , ενταγμένο στα συμφραζόμενα της πολιτικής θεολογίας του G.Agamben .Δεν είναι Homo Sacer, δεν έχουν αποστερηθεί όλων των δικαιωμάτων ,δεν έχουν γίνει απόθεμα προς εξόντωση ,είναι Homo Profanis ,δηλαδή πέραν του Sacer .Εκδηλώνουν την επανάσταση τους αμφισβητώντας την ίδια την ρηγμάτωση , το νομικό φράγμα που τους εξορίζει και βεβηλώνουν την κανονικότητα .Η βεβήλωση δεν είναι εκκοσμίκευση, η " γείωση" του ιερού , αλλά άρση του ιερού με την απόδοση στα κοινά αυτού που "απογειώθηκε¨ .


Τα zombies της πόλης , οι junkies,οι άστεγοι, οι " χωρίς χαρτιά " καταλαμβάνουν την πόλη μόλις βραδιάζει και διεκδικούν διαμορφώνουν το βιοπολιτικό χώρο τους. Το επαναστατικό αυτό υποκείμενο δεν έχει σχέση με τον Δεκέμβρη του 08 .Ο Δεκέμβρης ήταν ένα μετατηλεοπτικό συμβάν, μια απόπειρα παραγωγής ενός θεάματος ,όπου η νεολαία " παίζει" τους κουκουλοφόρους για να διασπάσει την ροή της τηλεοπτικής πραγματικότητας αποζητώντας την οικογενειακή προσοχή . Καθόλου τυχαίο ότι η αιχμή της δράσης ηταν η κατάληψη τηλεοπτικών σταθμών, ακριβώς για να εντάξουν το θέαμα τους στην ροή .


Αντίθετα τα zombies αντιστέκονται στη διήγηση, στη τηλεοπτικοποίηση, στη διαχείριση της ανημποριάς τους, μέσω της αυθεντικής πλεονασματικότητας τους . Αυτό το πλεόνασμα εκφράζεται με την αριθμητική αύξηση, την ποικιλία δυσμορφιών, την ριζωματική επέκταση .Είναι τέτοια η ένταση το βιοπολιτικό δυναμικό έτσι ώστε και η παραμικρή αναπαράσταση αποτυγχάνει. Τα zombies είναι πολλά , περίεργα, αναπάντεχα και παντού .


Από βιοπολιτικη άποψη η διαχειριστική αλληλεγγύη ,ανεξάρτητα από πρόσημο δεν σωζει απλά τους ανθρώπους αλλά επιχειρεί να εντάξει σε μια αφήγηση ένα μη διηγήσιμο πλεόνασμα να οριοθετήσει μια ανεξέλεγκτη βιοπολιτική παραγωγή. Η αλληλεγγύη ,είτε ως δεξιά ελεημοσύνη ή ΜΚΟ , είτε ως αριστερός πολιτικός ακτιβισμός , πριν από όλα είναι μια τεχνολογική παρέμβαση αναστροφης ενός βιοπολιτικού γίγνεσθαι. Ως τεχνολογία προσπαθεί να ταξινομεί να καταγράφει να επιμερίζει και να ταχτοποιεί το μη δεχόμενο τακτοποίησης .Τα zombies δεν είναι επαναστατημένα, ούτε το άθροισμα τους είναι επαναστατικό αλλά το σύνολο τους με τα πολλαπλά υποσύνολα του είναι πέραν της διαχείρισης δηλαδή τελικά επαναστατικό (*)


Απέναντι στις μορφές διαχειριστικής ομαδικής αλληλεγγύης προκρίνω την δέσμευση αλληλεγγύης ένας με ένα. Ο καθένας που είναι ή νοιώθει insider ας αναλάβει ένα και μόνο ένα zombie αλλά στο μέγιστο βαθμό της δικής του υποκειμενικής ικανότητας .Αν η διατύπωση insider προς zombie ενοχλεί προσφέρω την ήπια Πρόσωπο προς Πρόσωπο .Από άποψη πολιτικής θεολογίας είναι η ίδια σχέση .Αντί λοιπόν , η ηθική στάση να παροχετευτεί ως κλάσμα μιας ροής που διοχετεύεται σε μια λίμνη ας γίνει ένα συμπαγές ένα που θα καθρεπτιστεί σε ένα άλλο "ένα" σε μια αντιστοιχία καθαρη και απλή. Τότε όλα θα αλλάξουν. Η βιοπολιτική συνθήκη δεν θα αποδομηθεί εκ των ένδον ,το σύνολο δεν θα χάνει στοιχεία και υποσύνολα αλλά η ηθική αντίσταση θα γινει πιο αποτελεσματική, χωρίς ακουσιες παρενέργειες μιας προσπάθειας ταξινόμησης του αταξινόμητου. Η ηθική στάση "ένας με ένα" είναι ένας υγιής φιλελεύθερος ατομισμός χωρίς βιοπολιτικές αυταπάτες .


(*) Για την διάφορα στοιχείου, αθροίσματος, συνόλου στην πολιτική κατανόηση

ΕΔΩ

Συνδέσεις

Το "Κακό" ολη η ταινία

G .Romero & zombies

Εικόνα : Dino Valls