Ο Αριστερός Μεταρρυθμισμός στην συγκυρία

Από το "Μη μαδάς την Μαργαρίτα"

Που παίζεται το παιχνίδι ρωτά μια Στρουθοκάμηλος Αριστερή και μια Μαργαρίτα που δεν θέλει να την μαδάνε απαντά:


Παντού.

Η κρίση που ξεκίνησε το 2008 οφείλεται σε πολλά, άλλα κύρια και άλλα δευτερεύοντα και η Ελλάδα με την εύθραυστη δημοσιονομική υγεία έγινε ένα από τα πρώτα θύματα.Από το 1973 και μετά διανύουμε μια περίοδο σταθερής ανισορροπίας όπως την χαρακτηρίζει ο Γιάννης Βαρουφάκης:

Μια περίοδο άνισου πλουτισμού που βελτίωνε τους δείκτες εντυπωσιακά, παρήγαγε ταυτόχρονα εντυπωσιακό πλούτο και μεγάλη δυστυχία, αύξανε τις ανισορροπίες και έχτιζε λογιών-λογιών παλάτια στην άμμο. Τα δυο πιο σημαντικά παλάτια: Το χρηματοπιστωτικό σύστημα και η αγορά ακινήτων. Τα παράγωγα και τα δομημένα ομόλογα αυγάτιζαν το χρήμα των τραπεζών και των hedge funds, ενώ το εργατικό κόστος έπεφτε, οι μισθοί έμεναν καθηλωμένοι και οι εργαζόμενοι όδευαν επιτακτικά προς το δανεισμό. Και όσο δανείζονταν, τόσο ανέβαιναν οι τιμές των κατοικιών και τόσο αυξανότανε ο δανεισμός και η εξάρτηση. Το ζήσαμε τόσο έντονα στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια.

Γράφει ο ΓΒ:

Το 2001 το παγκόσμιο εισόδημα ήταν $49 τρις. Την ίδια χρονιά τα παράγωγα κυμαίνονταν στα $85 τρις. Έξι χρόνια μετά το παγκόσμιο εισόδημα ανήλθε σε $85 τρις την ώρα που η "αξία" των παραγώγων είχε πηδήσει στα... $670 τρις. Την ίδια εποχή οι τιμές των ακινήτων στις ΗΠΑ αυξήθηκαν περίπου 125%, σε μια περίοδο μηδενικών αυξήσεων του μισθού του μέσου εργαζόμενου. Δεν θέλει πολλή σκέψη για να καταλάβει κανείς ότι τα παλάτια αυτά, ακίνητων και παραγώγων, θα κατέρρεαν όπως ακριβώς καταρρέει μια λεπτή στοίβα από λέγκο που φτιάχνει ένα παιδί.

Η συνέχεια στο "Μη μαδάς την Μαργαρίτα"

Τι μπορεί και πρέπει να "κλέψει" από τον Hayek ,η φιλελευθερη και μεταρρυθμιστική Αριστερά;

Οι θεσμοί της ιδιοκτησίας ,όπως υπάρχουν σήμερα,είναι ασφαλέστατα ατελείς.Δεν υπάρχει λόγος να υποθέσουμε ότι αυτές οι μορφές (ιδιοκτησίας) που εννοούμε στον σύχρονο κόσμο είναι οι τελικές.Οι παραδοσιακές σύλληψεις για τα ιδιοκτησιακά δικαιώματα ,είναι μια περίπλοκη δέσμη ,της οποίας οι πιο αποτελεσματικοί συνδιασμοί δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί σε όλες τα κοινωνικά πεδία. (The Fatal Conceit,μετάφραση Left Liberal Synthesis)

Ο F.Hayek αποτελεί μια από τις Ναυαρχίδες της Φιλελεύθερης σκέψης.

Και όχι άδικα

Αποτέλεσε μια "μηχανή" παραγωγής ιδεών κατά του "Σοσιαλισμού" της εποχής του ,και είχε την τύχη να δει την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1989 ,αλλά και την κατίσχυση των Reagan Thacher σε ΗΠΑ ,Μ.Βρετανία.

Η σύγχρονη μυθολογία κατατάσσει το Hayek στους ιδρυτές της λαίλαπας του "Νεοφιλελευθερισμού" .Στην δε Ελλάδα ,αν δε κάνω λάθος ,δεν υπάρχει μεταφρασμένο έργο του,η δε αναζήτηση στα ξενόγλωσσα βιβλιοπωλεία μπορεί μετα δυσκολίας να αποφέρει το τελευταίο αντίγραφο του "Road to Serdom".

O ερασιτέχνης συντάκτης αυτού του ιστολογίου,ως αδέσποτος αναγνώστης ,καταπιάστηκε να διαβάσει κάτι από Hayek,μπας κια καταλάβει σε τι ακριβώς συνίσταται η σκέψη αυτή.Οπως και αλλού έχουμε επισημάνει ,κάτι καραφασίστες τύπου Heidegger,Scmitt ,κοσμούν τα πιο προωθημένα κείμενα της κριτικής ,εμείς θα κωλόσουμε;

Οπως πάντα ,όταν ασχολείσαι με το διανοητικό έργο ,η ανάγνωση επιφυλλάσει μερικές εκπλήξεις.(περιδιαβάζοντας μερικά βασικά κείμενα) Οποιος βέβαια περιμένει από ένα αδέσποτο "ιστογράφο" μια ακαδημαικού επιπέδου αποτίμηση,προφανώς έχει κάνει λάθος.Αλλά δεν εκχωρούμε και στους επαγγελματίες διανοούμενους το προνόμιο της κρίσης και σκέψης.

-Κατ'αρχάς ο τύπος ασκεί μια δριμύα κριτική στον Σοσιαλισμό νοούμενο ως κεντρικό προγραμματισμό τύπου ΕΣΣΔ.Ως σύστημα που κεντρικά σχεδιάζει μια οικονομία ,άρα και την ζωή των ανθρώπων ,που πρέπει όμως να υπακούει σε μια αφηρημένη αρχή καλούμενη Σοσιαλισμό,την οποία (αρχή) ερμηνεύουν οι ειδικοί!

-Μας επισημαίνει την λειτουργεία της αγοράς,ως σύστημα εξαιρετικής πολυπλοκότητας ,το οποίο μέσα από τις άπειρες διαδράσεις,"ωριμάζει" δημιουργώντας νέους βαθμούς διαδράσεων.Δεν αναφέρεται σε "αόρατες χείρες" ,αλλά σε μια ενσωματωμένη σιωπηλή "τάξη" που έχουν αποκτήσει οι αγορές ,την οποία και ενσωματώνουν και μεταφέρουν σε κάθε νέο στάδιο εξέλιξης

-Εχει μια κριτική στάση σε "εξισωτικά" πολιτικά προτάγματα,με την έννοια της απώλειας της διανοητικής και κοινωνικής "βιοποικιλότητας" που είναι ακριβώς αυτή που επιφέρει την ανθρώπινη πολιτική και κοινωνική εξέλιξη και πρόοδο.Με αυτή την οπτική συνδέει σχεδόν μονοσήμαντα την πολιτική δημοκρατία με την οικονομία της αγοράς.

-Διατυπώνει ένα οικονομικής φύσεως διερώτημα για τις δημόσιες μονοπωλιακές λειτουργίες που δεν εντάσσονται στον μηχανισμό των τιμών ,καθώς μας προειδοποιεί ότι χωρίς τις τιμές και τους αγοραστές, δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε ούτε την ποιότητα ούτε την ποσότητα των υπηρεσιών αυτών.

-Εχει μια μεγάλη ενασχόληση με ζητήματα επιστημών του "νου" αλλά και ζητήματα ηθικών κανόνων τα οποία θεωρεί ως σιωπηλή ενσωμάτωση κατακτημένων κανόνων συμπεριφοράς που εξασφαλίζουν την κοινωνική συνέχεια.

Πόσο μπορούν να αφορούν όλα αυτά ,την Αριστερά δηλαδή ένα πολιτικό ρεύμα κοινωνικής αλλαγής,που μέσα από τον πολιτικό ανταγωνισμό θέλει οραματιστεί και υλοποιήσει ένα κόσμο ισότητας;

Αρκετά

-Κατ'αρχάς ας παραδεχθούμε ότι το πείραμα της ΕΣΣΔ είχε μια κριτική που ήταν διανοητική έντιμη,και σχετικα ορθολογική.Η κριτική στο πρόγραμμα του Κεντρικού Σχεδιασμού δεν ήταν μόνο η πολιτική αντεπίθεση του αντίπαλου μπλόκ.

-Είναι σίγουρο στην Αριστερά,ότι κατα βάθος δεν έχει απαλλαγεί από ,άρρητα σύνδρομα ενος αναλυτικού κεντρικού σχεδιασμού,αντί να αναζητήσει μια συναινετική συμφωνία πλαίσιο για την κοινωνία,μέσα στην οποία θα ισορροπήσουμε την ισότητα και τον αναγκαίο πολυμορφισμό.

-Εχουμε καταλάβει την λειτουργία της αγοράς,ως μηχανισμό μεταφοράς πληροφοριών για τις ανάγκες που μεταβάλλονται αενάως;

-Οταν καταφερόμαστε στις δημόσιες υπηρεσίες ως μέρος του κράτους,έχουμε επινοήσει κανένα άλλο μηχανισμό εκτός των τιμών,για να τις αξιολογήσουμε (από την πλευρά των χρηστών) ή θα αφήνουμε τον εκάστοτε Αυτιά να το κάνει για μας;

Με πόση άνεση μπορεί ένας Αριστερός να διαβάσει Hayek;

Δεν είναι εύκολο,και πολλές φορές ο Η είναι "συντηρητικός"

Μπορεί και πρέπει η Αριστερά να εμβαθύνει στην ανάλυση του για την φιλελευθερης κοινωνίας , που αναπτύσσεται σε υψηλώτερους βαθμούς πολυπλοκότητας , και την κριτική του ότι ένας "αρχαικός" σοσιαλισμός,στην ουσία προσπαθεί να "αποδράσει" από την πολυπλοκότητα ,προς ένα κοινοτισμό χωρίς τεχνολογία.(Ουσιαστικά σήμερα μόνο ο Negri απαντά δημιουργικά στοχαζόμενος γαι την μηχανογεννή μεταμόρφωση .Αυτοκρατορία σελ 487,The Multitude p 195)

Για παράδειγμα,δεν έχω καταλάβει στην Ελλάδα ,τι μπορεί να σημαίνει μια Αριστερή αντικαπιταλιστική εκδοχή των τριών μεγάλων τομέων εισαγωγής συναλλάγματος ( εξαγωγές, τουρισμός , ναυτιλία )

Απο την άλλη πλευρά όμως

Ο Η είναι συντηρητικός ,στα θέματα Ηθικής ,την οποία αντιλαμβάνεται ως ιστορική άρρητη κατωχύρωση κανόνων συνύπαρξης,όπου τελικά οι "πειραματισμοί" είναι μια εξωτερική αφύσικη παρέμβαση.Sorry mr.Hayek είμαστε του Μαη και του εκάστοτε Μαη.

Στον Η λείπουν τα στοιχεία της αυτονομίας της Πολιτικής και του ανταγωνισμού ,που θα γονιμοποιήσουν την υψηλή "βιοποικιλότητα" που δημιουργεί η ρυθμισμένη αγορά.Με μια έννοια το Πολιτικό ως περιοχή συγκρόυσεων,κοινωνικού πειραματισμού και αναπόφευκτων εντάσεων λείπουν.

Στο τέλος αυτής της μικρής διαδρομής ο ερασιτέχνης "ιστογράφος" συνάντησε τον C.Sciabarra ,που προσέφερε μια συναρπαστική έκπληξη,το βιβλίο του,"Marx ,Hayek, and Utopia"!!Οποιος δεν φοβάται τις ΄διανοητικές επαλληλίες,και θέλει να δει τους συχρονισμούς του συγγραφέα του Κομμουνιστικού Μανιφέστου και του πιο αξιοπιστου Φιλελευθερου διανοητή ,μπορεί να ψάξει για το πόνημα.

Βιβλιογραφία

The road to Serform
The constitution of Liberty
The Fatal Conceit

Law Legislation and Liberty
The Cambridge Companion to Hayek
Marx Hayek and Utopia

O T.Negri για τον Μάη του 68

Το ιστολόγιο αυτό έχει μια σαφή πολιτική πυξίδα που πάλεται μεταξύ της Αριστεράς και του Φιλελευθερισμού.
Έχουμε μια σταθερή δυσανεξία στην εισαγωγή θεολογικών και μεταφυστικών εννοιών στην πολιτική και μια απόσταση από εκείνες της πλευρές της Αριστεράς που ο Φ.Ηλιού ονόμασε "Μαρξιστογενή Λαικισμό"
Ετσι λοιπόν ,αντιλαμβανόμαστε ένα project της Αριστεράς ,με τα εργαλεία του Gramsi ως πόλεμο θέσεων ,ως αλεπάλληλα κύματα μεταρυθμίσεων που βελτιώνουν την θέση των εργαζομένων στην κοινωνία.
Ενώ όμως αναζητάμε τις μεταρρυθμίσεις,πιστεύουμε ότι αυτές μπορούν να γίνουν μόνο όταν "φωτιστούν" από το πλέγμα αξιών της Αριστεράς
Από τις αξίες αυτές η οξύτερη είναι η διανοητική αυθάδεια, η διαρκής αντίρρηση, το πνεύμα του μαθητή του τελευταίου θρανίου.
Μια μεταρρύθμιση που δεν προσπαθεί να διαλέγεται με τους Marx, Gramsci ,Althusser ,κλπ είναι μια "σούπα" άνοστη άγευστη.
Δεν είναι εκκεντρικότητα για ένα "μεταρρυθμιστή" αλλά διαβάζω και ξαναδιαβάζω τελευταία , τον "ύστερο" Negri.
Ναι τον υποτιθέμενο ιδεολογικό ηγέτη των "Ερυθρών Ταξιαρχιών"
Ανακαλύπτω ένα πνεύμα πρωτοπόρο,με πρόσβαση σέ όλο το διανοητικό οπλοστάσιο της ανθρωπότητας ,που προσπαθεί να διευρύνει τον πνευματικό ορίζοντα για μια συχρονη επανάσταση
Ως γνωστό o Negri δεν είναι και στην καρδιά!! της επίσημης Αριστεράς.
Την ώρα που η λαικιστική Αριστερά των Παπαρήγα, Αλαβάνου,Φαμπιούς πανυγηριζε για το όχι στην Ευρωπαική συνθήκη στην Γαλία ,ο Negri είχε διατυπώσει με σαφήνεια το ναι.
Ασπάζομαι απολύτως την θέση του μεταμοντέρνου ,ότι τελικά ο συγγραφέας είναι ο εκάστοτε αναγνώστης,και έτσι μπορώ με την απλοικότητα του μη ειδικού,να αναγορεύσω τον Negri ,ως ένα από τους σημαντικώτερους πολιτικούς φιλόσοφους της εποχής μας.
Στην δική μου ανάγνωση ο τύπος είναι ένας επαναστάτης φιλελεύθερος αριστερός (όλα μαζί ίσως πλεονασμός) και ο καγχασμός μου είναι προς όσους συντηρητικούς αποστρέφουν το βλέμμα τους από ένα "τρομοκράτη"
Στα ανύπαρκτα όρια της επιθετικής και λαθραίας άγρας άρθρων ,έκλεψα το άρθρο που υποκρύπτεται κάτω από τον τίτλο από το ιστολόγιο "Κοινωνικά κινήματα και δίκτυα" του καθηγητή Μ.Μπουντουρίδη και το μοστράρω με περηφάνεια.
Ο Negri μιλάει για τον Μάη του 68!!
Ανούσιες κοινοτοπίες,περιττούς οδυρμούς ,χαρούμενες αναλύσεις μπορούμε να τις ανακαλύψουμε αλλού.
Για όσους θέλουν να διαβάσουν Negri,υπάρχει η Αυτοκρατορία στα Ελληνικά,αλλα δυστυχώς απουσιάζουν το καλύτερο του (κατά τη δικιά μου "συγγραφή") Savage Anomaly (για τον Σπινόζα) η συνεχεία της Αυτοκρατορίας The Multitude .
Οσοι νομίζουν ότι ο Negri αφορά ιδεοληπτικούς των κινημάτων και των ομομαζόμενων "κινημάτων" χάνουν την ευκαιρία να διαβάσουν την Αριστερά του 21 αιώνα
Κλικ στον τίτλο και ο Negri στο "πιάτο"

Φιλελευθερη Αριστερά.Μήπως να κοιτάξουμε τον Rorty?

Ο Ρίτσαρντ Ρόρτυ (1931-2007) έχει χαρακτηρισθεί από πολλούς ως ο μεγαλύτερος σύχρονος Αμερκανός φιλόσοφος.
Δεν έχει τεράστιο έργο,όμως έχει μεγάλη επιρροή στην Ευρώπη.Πράγμα σχετικά σπάνιο σημαντικά του έργα είναι μεταφρασμένα στα Ελληνικά.
-Η Αριστερή σκέψη στην Αμερική του 20 αιώνα (Πόλις)
-Τυχαιότητα Ειρωνεία Αλληλεγγύη (Αλεξάνδρεια)
-Η Φιλοσοφία και ο Καθρέφτης της φύσης(Κριτική)
Ταυτόχρονα ο Θ.Γεωργίου έχει δημοσιεύσει το "Η Αρπαγή της Ευρώπης στην Αμερική" (Σακκουλα) ,ένα δοκίμιο που μας παρουσιάζει τον Rorty και το έργο του.
Για όσους σκέπτονται στο "σχεδιο" μιας Φιλελεύθερης Αριστεράς ο Rorty,αποτελεί μια πολύτιμη διανοητική αποσκευή.
-Ενσωματώνει με τον πιο φυσικό τρόπο τις πιο αυθεντικές πλευρές του Αμερικάνικου Φιλελευθερισμού.
-Εκκινεί από μια "ακαδημαική" Αριστερά ,που είναι πάντα δραστήρια στα Αμερικανικά Πανεπιστήμια ,αλλά δεν καταλήγει στον πολλές φορές νεολαικιστικό λόγο του Τσόμσκυ
-Διαλέγεται με τον Marx τον οποίον προσλαμβάνει ως κριτικό διανοούμενο και απορρίπτει όμως σχεδόν χλευαστικά την σύλληψη του ενιαίου Μαρξισμού.
-Είναι σε ζωντανή διανοητική επαφή με τα πιο σύχρονα Ευρωπαικά ρεύματα και τις πιο σημαντικές "υπογραφές" (Heidegger,Derridas,Habermas)
Απο το αμετάφραστο έργο του "Essays on Heidegger and others" βρήκαμε ελεύθερο στο δύκτιο ένα άρθρο του για τις ομοιότητες μεταξύ του αγαπημένου του ιστολογίου μας Unger και του Καστοριάδη.
Τι είναι κοινό;
Μια αντίληψη της κοινωνίας ως "εργόχειρο" μακρυά από μια μαρξίζουσα αντίληψη της "βαθιάς δομής" και των ιστορικών νόμων.
Επομένως μια σύλληψη της αριστερής παρέμβασης στις υφιστάμενες δομές ,με την πιο ριζική κριτική,αλλά χωρίς την πολιτική θεολογία της "επανάστασης"
Ο Καντιανός κοσμοπολιτισμός ,στην δύση του 20 αίωνα.Αμερικάνος φιλόσοφος ,διαλέγεται με ένα Κωνσταντινοπολίτη και ένα Βραζιλιάνο.!!!
Κλικ στον τίτλο

Αγριες Φράουλες-Οψεις του αενάως κολακευόμενου Ελληνικού Μικροκαπιταλισμού

Τα στοιχεία που βγάινουν στην επικαιρότητα ,για τις συνθήκες δουλειάς και διαβίωσης των μεταναστών στην Ηλεία αποτελούν προσβολή για κάθε πολίτη.

Χιλίαδες άνθρωποι στοιβάζονται σε άθλια παραπήγματα και εργάζονται στην συλλογή φράουλας.

Η πλειονότητα τους είναι παράνομοι μετανάστες ,η δε εργασία τους είναι προφανώς αδήλωτη,ανασφάλιστη μια ουσιαστικά "μαύρη" δουλειά.

Η περίπτωση συμπυκνώνει όλη την ελληνική "ιδιαιτερότητα"

Παράνομη μετανάστευση
Αδήλωτη,ανασφάλιστη εργασία
Απουσία ελέγχων
Επιχειρηματίες Αγρότες με οριακές επιδόσεις
Συνενοχή της κλειστής κοινωνίας
Τουριστικού τύπου ρεπορτάζ,με λούστρο κοινωνικής ευαισθησίας
Βαρύγδουπες καταγγελίες από τα πολιτικά κόμματα

Δικυνδυνεύουμε την πρόβλεψη:
Το θέμα θα ξεχαστεί γρήγορα,γιατί το ίδιο καθρεπτίζει το σημείο ισορροπίας της ελληνικής οικονομίας.
Στο σημείο αυτό όλες οι πολιτικές δυνάμεις παίρνουν την καταστατική τους θέση,και από τον άμβωνα που τους αναλογεί εξαγγέλουν τον εξάψαλμο τους.
Ακροδεξιοί θα φρίξουν με τους παράνομους μετανάστες
Κυβερνητικοί θα εξαγγείλουν επταγχυνση του κρατικού μηχανισμού
Πασοκοι θα καταγγέλουν τους πάντες παριστάνοντας τους ανήξερους
ΚΚΕ και Σύριζα θα απαγγείλουν το καπιταλιστικό μοντέλο και τις απάνθρωπες συνέπειες του.

Που είναι το πρόβλημα??

Το ζήτημα έγγειται στον ημιτελή και αλλοπρόσαλο τρόπο που έχει αφομοιωθεί η επιχειρηματικότητα στην ελληνική οικονομία.

Μεγάλη αυτοαπασχόληση,μικρές μονάδες, αδυναμία "μεγάλου οράματος"

Οι αγρότες εργοδότες,"παλεύουν για το μεροκάματο" και στην προσπάθεια τους δεν έχουν κανένα ορίζοντα εξέλιξης.Ο εγκλεισμός στο εφήμερο γίνεται αυτομάτως κοινωνικός αυτισμος.Οι εργάτες είναι "κομμάτια"

Ταυτόχρονα η περιρρέουσα ατμόσφαιρα τους καλακεύει συνεχώς

Οι συντηρητικοί προσλαμβάνουν την εργασία στους μετανάστες ως ελεημοσύνη και "πολύ τους είναι"

Η όποια ανάπτυξη επιτυγχάνεται ,διαχέεται στην τοπική αγορά,που περιμένει τα λεφτά της φράουλας για να κινηθεί.Οι τοπικοί πολιτικοί έχουν κατανόηση στην όποια ατασθαλία.

Η αριστερά παθαίνει αλλεργικό σόκ ,στην ένταξη των αγροτών εργοδοτών σε μια λογική επιχειρηματικότητας ,η οποία αναγκαστικά έχει μέλλον μόνο στην λογική της μεγένθυνσης.
Αντιθέτως τους κολακεύει είτε μέσα απο την ρητορία της καταστροφολογίας της Αγροτικής Πολιτικής είτε μέσα απο την ρητορία του μεκρομεσαίου που στενάζει.

Ο μόνος παράγοντας τελικά που μπορεί να σπάσει το απόστημα ,και να οδηγήσει το σύστημα να ορθολογιστεί είναι οι ίδιοι οι μετανάστες

Σε μια πολιτική πράξη ηρωισμού,απεργούν διεκδικώντας το αυτονόητο

Πάνω από όλα τον υπολογισμό τους ως παράγοντα που συντελεί στην ανάπτυξη που συντελείται.Ανεξάρτητα αν τελικά κερδίσουν εδώ και τώρα την αμοιβή και τις συνθήκες που ζητούν,στην ουσία εγκαθιδρύουν το αυτονόητο σε κάθε οικονομική διαδικασία,την συμφωνία όλων των συντελεστών.

Χρωστάμε πολλά σ'αυτους τους ανθρώπους!!

Η άμεση νομιμοποίηση τους είναι το ελάχιστο που μπορούμε κάνουμε

Δ.Γιακουμέλος: Για μια Φιλελεύθερη Αριστερά

Στο ομόλογο ιστολογιο "E-left" δημοσίευσε το ακόλουθο κείμενο που η αναδημοσίευση του είναι η ελάχιστη ευχαριστία προς τον συγγραφέα του.

Πέμπτη, 27 Μάρτιος 2008

Για μια Φιλελεύθερη Αριστερά
Έχουμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας να αντιμετωπίζουμε κάθε αναφορά στον όρο «φιλελευθερισμός» περίπου ως συνώνυμο του πιο σκληρού προσώπου μιας συντηρητικής και άδικης δεξιάς πολιτικής στο χώρο της οικονομίας, καθιστώντας τελικά τον όρο ως ταμπού στα προτάγματα και το πολιτικό λεξιλόγιο του αριστερού και κεντρο-αριστερού πολιτικού ημισφαιρίου.

Η δαιμονοποίηση του φιλελευθερισμού, εκτός από το ότι παραβλέπει τις εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο όπου ο φιλελευθερισμός αποτελεί εδώ και πολλές δεκαετίες διακριτό πολιτικό χώρο με ξεκάθαρες διαφορές από τη συντηρητική και χριστιανοδημοκρατική δεξιά, ουσιαστικά «χαρίζει» στο πολιτικό λεξιλόγιο της δεξιάς έναν όρο με τον οποίο ιστορικά και πολιτικά έχει ελάχιστη σχέση, τουλάχιστον στη χώρα μας.

Αρκεί να δούμε, ότι ακόμα και στις περιπτώσεις όπου στο χώρο της οικονομίας εφαρμόστηκαν «φιλελεύθερες πολιτικές», όπως οι ιδιωτικοποιήσεις στις οποίες προχώρησαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και τις Ν.Δ, αυτές δεν συνοδεύτηκαν από τις πολιτικές προϋποθέσεις που έχει επανειλημμένα θέσει η σύγχρονη φιλελεύθερη οικονομική σκέψη, όπως το δίχτυ προστασίας (safety net) η το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, δημιουργώντας έτσι κατά την εφαρμογή τους σοβαρά κοινωνικά προβλήματα.

Η ευρύτερη αριστερά –ας μου επιτραπεί ο όρος- έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση φιλελεύθερων αξιών και πολιτικών στη χώρα μας. Οι αγώνες της αριστεράς –κατά κύριο λόγο της κομμουνιστικής αριστεράς- κατά την μεταπολεμική περίοδο για την δημοκρατία, την ελεύθερη έκφραση ιδεών, την αξιοκρατία και την κοινωνική μεταρρύθμιση ήταν αγώνες με έντονα φιλελεύθερο περιεχόμενο.


Τα ίδια χαρακτηριστικά είχαν μεταρρυθμίσεις στις οποίες προχώρησε το ΠΑΣΟΚ ιδιαίτερα κατά την τετραετία 1981-1985 (όπως η κατάργηση της προίκας, η θεσμοθέτηση της δυνατότητας πολιτικού γάμου, η κατάργηση της ποδιάς στα σχολεία κ.α.) αλλά και πιο πρόσφατα (όπως η κατάργηση της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες).

Τα τελευταία χρόνια, πάλι ένα κόμμα της αριστεράς, ο Συνασπισμός, είναι το μοναδικό κοινοβουλευτικό κόμμα που με συνέπεια υποστηρίζει φιλελεύθερες πολιτικές όπως ο χωρισμός κράτους εκκλησίας, η αποποινικοποίηση της χρήσης τοξικοεξαρτητικών ουσιών κ.α. Τέλος, είναι και πάλι τα κόμματα της αριστεράς που ξεκίνησαν τη συζήτηση στη χώρα μας για ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για όλους τους πολίτες ή πιο πρόσφατα, για την εφαρμογή του συμφώνου συμβίωσης και για τα άτομα του ίδιου φύλου.
Μήπως όμως είναι οξύμωρο να συζητάμε για φιλελευθερισμό στο πολιτικό τοπίο της σύγχρονης αριστεράς;

Κι όμως σήμερα, είναι πλέον ελάχιστες οι φωνές στα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα της αριστεράς που αμφισβητούν ότι μόνο ένας βαθμός ελευθερίας στις οικονομικές σχέσεις των ατόμων μπορεί να εγγυηθεί την ομαλή λειτουργία της δημοκρατίας και τις ατομικές ελευθερίες των πολιτών.

Η ιστορία, σε αυτή τουλάχιστον τη φάση της, τείνει να δικαιώσει τον Hayek που μισό αιώνα πριν ισχυριζόταν ότι μια κεντρικά κατευθυνόμενη οικονομία οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην τυρρανία και στην συρρίκνωση των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών (The road to serfdom, 1944).

Από την άλλη πλευρά, οι οπαδοί ενός άνευ όρων οικονομικού φιλελευθερισμού ο οποίος κατά τη γνώμη τους θα αποδώσει αυτόματα υπέρ των πολιτών, ξεχνούν ότι η ελευθερία της επιλογής προϋποθέτει την εξασφάλιση της ελευθερίας από την ανέχεια και την ελεύθερη πρόσβαση σε άρτιες υπηρεσίες εκπαίδευσης, υγείας και ασφάλισης για όλους τους πολίτες ανεξάρτητα από το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον από το οποίο προέρχονται.

Στην Ελευθεροτυπία της 5-3-2008 δημοσιεύεται απόσπασμα της συνέντευξης του Γάλλου φιλόσοφου Κοντ-Σπονβίλ στην Ισπανική "El Pais". Στο ερώτημα "πώς προσδιορίζεστε;" ο συγγραφέας απαντά: "Ως φιλελεύθερος αριστερός. Αριστερός γιατί έφτασα στο συμπέρασμα πώς στόχος της πολιτικής είναι να βοηθάς του πιο αδύναμους, και φιλελεύθερος γιατί ακόμα και για τους πιο φτωχούς, η οικονομία της αγοράς είναι ευνοϊκότερη. Βέβαια, δεν είναι ο ρόλος της αγοράς να αποδίδει δικαιοσύνη.

Είναι αρμοδιότητα του κράτους να ελέγχει την αγορά ώστε να ευνοούνται και οι πιο φτωχοί.Πιστεύω πως η οικονομία της αγοράς έχει θριαμβεύσει αλλά αν και είναι η καταλληλότερη να δημιουργεί πλούτο, ποτέ δεν θα είναι ικανή να δημιουργήσει πολιτισμό ή μια ανθρώπινη κοινωνία. Χρειαζόμαστε το κράτος να ασχολείται με ό,τι δεν πωλείται, δηλαδή το ουσιώδες".

Η δημιουργία αυτού του ιστολογίου οφείλεται στην πεποίθησή ότι η ελεύθερη αγορά δεν είναι ασύμβατη με την επίτευξη κοινωνικών στόχων και ότι η ευρωπαϊκή αριστερά μπορεί να ωφεληθεί πολλαπλά από την αξιοποίηση της σύγχρονης φιλελεύθερης σκέψης εξακολουθώντας να αποτελεί τον βασικό φορέα φιλελεύθερων ιδεών στον ευρωπαϊκό χώρο.

Η «παγκοσμιοποίηση» όπως έχει καθιερωθεί ο όρος για να περιγράψει επιγραμματικά τις σημαντικές πολιτικό-οικονομικές μεταβολές σε παγκόσμια κλίμακα τα τελευταία χρόνια, δεν συνοδεύεται μόνο από προβλήματα και δυσλειτουργίες. Προσφέρει και σημαντικές δυνατότητες συνάντησης πολιτικών και κοινωνικών ομάδων, κοινής δράσης, κοινής χάραξης στρατηγικής και ανταλλαγής ιδεών.

Η ευκαιρία για την –ευρύτερη- αριστερά δεν θα πρέπει να πάει χαμένη. Η διατύπωση ενός αντιδραστικού αντιπολιτευτικού λόγου, και η εξέλιξη των αριστερών κομμάτων σε κινηματικού χαρακτήρα καταγγελτικές ομάδες που χαρακτηρίζονται από αδυναμία ή απροθυμία να αναλάβουν την ευθύνη της χάραξης εναλλακτικών προτάσεων διακυβέρνησης θα πρέπει να δώσει τη θέση της σε ρεαλιστικές ριζοσπαστικές πολιτικές.

Παρακάτω σημειώνω ορισμένους βασικούς άξονες πάνω στους οποίους πιστεύω θα πρέπει να βασίζεται ένας φιλελεύθερος αριστερός λόγος. Περιμένω τη δική σας συνδρομή στο ιστολόγιο αυτό, με άρθρα, σχόλια και σκέψεις που θα μπορούσαν να συμβάλλουν σε έναν εποικοδομητικό διάλογο προς αυτή την κατεύθυνση.

Οικονομία:

Διατήρηση της δεσπόζουσας θέσης του κράτους ως βασικού αναδιανεμητικού μηχανισμού και εγγυητή της προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών, στα οποία όμως θα περιλαμβάνονται η αξιοπρεπής στέγαση, σίτιση και ασφάλιση.

Όπως έχουμε την απαίτηση το κράτος να διασφαλίζει συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού στην αγορά, θα πρέπει να αναγνωρίζουμε τη σημασία του ρόλου του για την διασφάλιση των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών στα οποία περιλαμβάνεται ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης για όλους τους πολίτες, ανεξαρτήτως εάν εργάζονται ή όχι.

Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για όλους τους πολίτες.

Απόσυρση του κράτους από εκείνες τις επιχειρηματικές δραστηριότητες τις οποίες μπορεί να αναλάβει αποτελεσματικότερα η ιδιωτική πρωτοβουλία και απελευθέρωση με αυτό τον τρόπο πόρων για κοινωνική πολιτική.

Παρέμβαση του κράτους μέσω της φορολογικής πολιτικής που θεωρεί καταλληλότερη για την επίτευξη των οικονομικών και κοινωνικών στόχων της κυβερνητικής πολιτικής.

Διοίκηση:

Μικρότερη, αποτελεσματικότερη και λιγότερο γραφειοκρατική δημόσια διοίκηση με αξιοποίηση όλων των τεχνολογικών δυνατοτήτων που θα επιτρέψουν την απλοποίηση των διαδικασιών και την εξυπηρέτηση των πολιτών με μεγαλύτερη ταχύτητα και αξιοπιστία.

Μείωση του αριθμού των υπουργείων και των κρατικών λειτουργών αλλά διατήρηση της μονιμότητητας των δημοσίων υπαλλήλων με επιτελικά καθήκοντα και υψηλό βαθμό ευθύνης όπως διπλωματών, δικαστικών, ανώτερων διοικητικών υπαλλήλων, αστυνομικών, στρατιωτικών κ.α. Αναβάθμιση του ρόλου της Σχολής Δημόσιας Διοίκησης κατά τα πρότυπα άλλων ευρωπαϊκών κρατών (π.χ. Γαλλίας) για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου στελεχιακού δυναμικού για όλους τους τομείς της δημόσιας διοίκησης με διαδιακασίες διαφάνειας και αξιοκρατίας.

Πλήρης προστασία των ατομικών δικαιωμάτων των πολιτών: χωρισμός κράτους-εκκλησίας, κατάργηση υποχρεωτικής στράτευσης και καθιέρωση επαγγελματικού στρατού, αποποινικοποίηση της χρήσης όλων των τοξικοεξαρτητικών ουσιών, προστασία των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων και τρανσεξουαλικών ατόμων κ.α.

Περιβάλλον:

Ενίσχυση της προστασίας του περιβάλλοντος μέσω διεθνών συνθηκών αλλά και τοπικών πολιτικών, με προτεραιότητα στην προώθηση των ήπιων μορφών ενέργειας.

Αυστηρή περιβαλλοντική νομοθεσία και εφαρμογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» μόνο στις περιπτώσεις εκείνες όπου αποδεδειγμένα δεν θίγονται τα ατομικά δικαιώματα των πολιτών για καθαρό περιβάλλον και ελεύθερη πρόσβαση στους φυσικούς πόρους.

Διεθνείς σχέσεις:

Ενίσχυση του αντιπολεμικού κινήματος, υποστήριξη κάθε προσπάθειας μη βίαιης επίλυσης διακρατικών διαφορών και ενίσχυση της διεθνούς οικονομικής συνεργασίας αλλά και της διεθνούς αρωγής προς τις χώρες εκείνες που παρουσιάζουν τα σημαντικότερα προβλήματα στην οικονομία τους και στην λειτουργία των δημοκρατικών τους θεσμών.

Ενίσχυση των προσπαθειών για πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης.

Κατάργηση των βασανιστηρίων και της θανατικής ποινής σε παγκόσμιο επίπεδο.

Εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και καταδίκη κάθε προσπάθειας παραβίασής του απ’ όποια πλευρά και αν προέρχεται.

Στο άρθρο "Φιλελεύθερος, δηλαδή αριστερός", του Μιχάλη Μητσού διαβάζουμε: "(...) Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη της ευρωπαϊκής Αριστεράς, λέει ο Ισραηλινός ιστορικός Ζέεβ Στέρνχελ σε συνέντευξή του στη Λιμπερασιόν, είναι ότι χάρισε στη Δεξιά τον όρο «φιλελευθερισμός», ταυτίζοντάς τον με τον άγριο και άδικο καπιταλισμό. Μα ο φιλελευθερισμός είναι ένας ευγενής όρος.

Ιστορικά, ο σοσιαλισμός είναι κληρονόμος αυτού του ρεύματος - πώς θα μπορούσε λοιπόν να γίνει ο νεκροθάφτης του; Ο δημοκρατικός σοσιαλισμός, που έχει αντικαταστήσει πλέον σήμερα την ξεπερασμένη σοσιαλδημοκρατία, συνδέει την ιδέα της ισότητας (που πρεσβεύει ο σοσιαλισμός) με την ιδέα της ελευθερίας (που πρεσβεύει ο φιλελευθερισμός).

Όποιος δηλώνει σήμερα σοσιαλιστής αρνείται ότι η ισότητα επιφέρει περιορισμό της ελευθερίας ή ότι η ελευθερία είναι ασυμβίβαστη με την ισότητα. Το πραγματικό μήνυμα της σημερινής Αριστεράς είναι ότι η ισότητα και η ελευθερία είναι απολύτως συμβατές. Όπως πριν από πενήντα χρόνια. Όπως πριν από εκατό χρόνια.

Ο Γάλλος πολιτικός Γκυ Μολέ έλεγε ότι «οι κομμουνιστές δεν βρίσκονται στην Αριστερά, αλλά στην Ανατολή». Παραφράζοντάς τον, ο Στέρνχελ παρατηρεί πως πρέπει να πούμε στη Δεξιά: «Δεν είστε φιλελεύθεροι, είστε συντηρητικοί». H Αριστερά πρέπει να διακηρύξει ότι δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς την εξασφάλιση της ισότητας. Το να είσαι ελεύθερος να κοιμάσαι κάτω από τις γέφυρες δεν σημαίνει πως είσαι ελεύθερος.

H ευρωπαϊκή Αριστερά πρέπει λοιπόν να επαναδιεκδικήσει τον φιλελευθερισμό - τής ανήκει (...)".

Δ.Γιακουμέλος 27/3/08

Για ποιούς θα νοιαστούμε στις Ιταλικές εκλογές??

Μα φυσικά για την Sinistra Liberale

Φιλελεύθεροι Αριστεροί,μικρή ομάδα που επέλεξε να ενταχθεί στο Δημοκρατικό Κόμμα,προβάλοντας μια μετριοπαθή πλατφόρμα.

Βασισμένοι στην θεωρητική συνεισφορά του Bobbio ,διερευνούν την παραγωγική σχέση Αριστεράς & Φιλελευθερισμού.

Χωρίς γκρίνια,μας φαίνονται κάπως ακαδημαικοί (με ελαφρές δόσεις κονφορμισμού) ,χωρίς διάθεσης διαμόρφωσης ρεύματος από τα κάτω (σε αντίθεση με τους συντροφους της Gauche Liberale,αλλά και της δικής μας Φιλελεύθερης Συμμαχίας) και τάσης ολικής αφομοίωσης στο Δημοκρατικό Κόμμα.

Ας είναι ,τους χαρίζουμε την έννοια μας τουλάχιστον μέχρι σήμερα το απόγευμα.Αλλωστε ο Μπερλουσκόνι μας απωθεί και μόνο για λόγους αισθητικής.

Κλικ στον τίτλο,μετά Google.translate (Italian to English) και μια αποδεκτή μετάφραση στα Αγγλικά της Εκλογικής τους πρότασης.

Ενδιαφέροντα στοιχεία ένός μίγματος μικρώτερου κράτους,κοινωνικής μέριμνας,μεταρρυθμιστικής πνοής.

Αριστερή διέξοδος προς ένα "Υπερφιλελευθερισμό"

Ο Roberto Unger αποτελεί ένα αγαπημένο του blog

Όντας ο ίδιος πολιτικός ακτιβιστής, παράλληλα στοχάζεται πάνω στο μέλλον και την ευημερία των λαών,χωρίς την γνωστή ακαδημαική "ευρυχωρία".

Η μοναδικότητα του έγκειται στην εκκίνηση και τα θεμέλια του εγχειρήματος του.

Προσπαθεί να κατανοήσει και να προτείνει αλλαγές στον κόσμο , έχοντας διαπιστώσει την αδυναμία των κλασσικών μοτίβων της οικονομικής σκέψης.

Επιστρέφει λοιπόν στον 19 αιώνα και απομυζά δημιουργικά τον πυρήνα της σκέψης των Marx,Proudhon,J.S.Mills.

Ταυτόχρονα ,διαπιστώνει την θετική επίδραση των θεμελίων του φιλελευθερισμού, την αξία των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων,και τέλος την δομή των σύχρονων κοινωνιών.

Σε μια εντυπωσιακή "βουτιά" στον Proudhon αναστοχάζεται για την φύση της ιδιοκτησίας ,και απο την απλοική κατανόηση ως απόλυτη οντολογική κατισχυση πάνω σε αντικείμενα,την διερευνά ως δέσμη δικαιωμάτων .

Μέσα από μια περίτεχνη ανάπτυξη ,προσεγγίζει το μέλλον ως ενεργητική υπέρβαση των σημερινών αδιεξόδων ,αξιοποιόντας τις αγορές (αλήθεια πότε θα καταλάβει η εγχώρια διανόηση πως δεν υπάρχει αγορά,αλλά αγορές!! διακριτές ,άλλωτε παραγωγικές -αριστερές άλλωτε καταστροφικές) και αποκαλεί το σχέδιο αυτό "υπερφιλελευθερισμό" (superliberalism)

Μια κατανοητή εισαγωγή στο έργο του,εδω (κλικ στον τίτλο)

Προσπαθούμε να παρουσιάσουμε όλο το εργο του Unger στο διπλανο blog "Left Agora"

Α.Αθανασίου στην Αυγή:Δεν είναι ότι ιδιωτικό κακό,ότι κρατικό καλό.

Μια εμβληματική προσωπικότητα της Ανανεωτικής Αριστεράς,με κατάθεση ζωής στον Αντιδικτατορικό αγώνα ,καταθέτει στην Αυγή της 6/4/08 (σελ 49) μια σειρά απόψεων,που αποδεικνύουν ότι όταν συνδιάζεται η διανοητική εντιμότητα με την προσέγγιση της πραγματικότητας μακρυά από τις ιδεοληψίες ,τότε παράγεται ένας πολιτικός λόγος ,ανατρεπτικός,προγραμματικός.

Αν αυτός ο λόγος ορίζεται ως Ανανεωτικός Αριστερός ή Αριστερός Φιλελευθερισμός ,δε έχει καμμία σημασία

Το άρθρο της Αυγής δεν είναι διαθέσιμο ηλεκτρονικά,αλλά μερικά αποσπάσματα ακολουθούν

"Παράλληλα έχουν εγκατασταθεί σε ευρεία έκταση μικρές η μεγαλύτερες "μαφίες" συνδικαλιστών ,"συνεταιριστών" ,"σουλατσαδόρων εργαζομένων" στο δημόσιο ,σε δημόσιους φορείς και επιχειρήσεις,σε συνεταιρισμούς και τοπική αυτοδιοίκηση,καμία φωνή κριτικής και πολεμικής απέναντι στους εν λόγω θυλάκους που ασκούν παραεξουσία ,καταπιέζουν και προκαλούν με την συμπεριφορά τους.Καμία κριτική στους αριβίστες κρατικοδίαιτους συνδικαλιστές κάθε απόχρωσης".

"Υπεράσπιση δημοσίων αγαθών και όχι κρατισμός και κρατιστικές αντιλήψεις.Δεν είναι κάθε ιδιωτικό κακό και κάθε δημόσιο καλό"

"Η ανανεωτική αριστερά παρουσιάζεται συστηματικά να απαιτεί με κάθε τρόπο και κόστος συνέχιση λειτουργίας ορισμένων δημοσίων οργανισμών και επιχειρήσεων ως,έχουν ακόμα και αν είναι γνωστό ότι δεν συνδέονται με παροχή δημοσίων αγαθών ότι χρησιμοποιούνται ως κομματικοί πελατειακοί χώροι με πολλαπλάσιο προσωπικό απαιτούμενο,ότι το παράλογο αυξημένο κόστος το πληρώνει ο απλος εργαζόμενος μέσω της φορολογίας ,ότι σε τελευταία ανάλυση μέσω αυτών δεν ασκείται κανενός είδους κοινωνική πολιτική αλλά πελατειακή κομματική πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης."