O "Πύργος" των Αθηνών

 

 

 

Στο πιο "καφικό" έργο , μετά τη "Δίκη"  , στον "Πύργο", o κεντρικός ήρωας  Κ. είναι χωρομέτρης.

Ο Κ. λαμβάνει μια αμφισβητούμενη εντολή εργασίας από την διοίκηση, αλλά όταν φτάνει στο χωριό , όπου θα επιμετρήσει , ο κοινοτάρχης του ανακοινώνει ότι δεν υπάρχει κανένα αντικείμενο εργασίας: το χωριό είναι πλήρως χαρτογραφημένο.Ο "Πύργος" του δίνει δύο βοηθούς για να επικουρήσουν στη σηματική εργασία του. Ο Κ. μάταια αναζητά τους υπεύθυνους οι οποίοι θα του επιβεβαιώσουν την ανάθεση  όμως παραδόξως παίρνει το μήνυμα ότι η διοίκηση είναι πολύ ευχαριστημένη από την εργασία του, ως χωρομέτρη , και τον καλούν να συνεχίσει!Ο Κ. δεν κάνει τίποτα , είναι χαμένος λόγω της ασάφειας  και οι εντολοδότες του τον επικροτούν για κάτι που υποτίθεται ότι κάνει.Το βλέμμα του Κ. μάλλον θα αντιστοιχεί με το τρομώδες απορημένο ύφος του Ηλιόπουλου στον Δράκο.

Στον Πύργο , η περιγραφή του χώρου είναι ιδιαίτερα ασθενής.

Ενώ οι προσωπικοί διάλογοι είναι πυκνοί οι λεπτομέρειες του χώρου είναι υπαινικτικές.Ο Πύργος δεν είναι κτίριο , αλλά μάλλον ένας συνοικισμός γραφείων , ενώ ο Κ.ζει στον μυθιστορηματικό χρόνο περιφερόμενος σε ένα ασαφή χωρο, που περιλαμβάνει το παρακείμενο  χωριό , δύο πανδοχεία, ένα σχολείο και μια γέφυρα.Ο επαγγελματίας χωρομέτρης δεν ζει το χώρο του, περιφέρεται σε αυτόν εμπλεκόμενος σε προβληματικές σχέσεις που σταδιακά  καταρρέουν.Ο Κ.φαίνεται να έχει ξεχάσει το επάγγελμα του  χωρομέτρη.Δεν ορίζει αποστάσεις, προσανατολισμούς,λες και δεν έχει καν την αίσθηση του χώρου.Ο Πύργος είναι σε μια απροσδιόριστη απόσταση από το χωριό, ενώ ενίοτε απομακρύνεται συνεχώς.Οι βοηθοί του είναι άσχετοι με τους χώρους , τα μέτρα τις τεχνικές, απλώς παρασιτούν δίπλα του.

Η τραγική φιγούρα του Κ.αναζητά συνεχώς  μια ξεκάθαρη ανάθεση εργασίας, ενώ σταδιακά μονιμοποιείται , σχεδόν βυθίζεται στον οικιστικό ιστό  πέριξ του Πύργου. Ο ίδιος αποκλείει  την επιστροφή στην άγνωστη κοιτίδα του.

Στον "Πύργο"   η ιδιότητα του χωρομέτρη είναι σε μια διαρκή αναστολή, αλλά ταυτόχρονα το κατακερματισμένο δομημένο ή αγροτικό έδαφος είναι σε μια ιδιαίτερη μορφή.Υπάρχουν δυο τρία σταθερά σημεία αλλά οι αποστάσεις μεταξύ τους είναι ασαφείς , μεταβάλλονται.Σε αυτή τη συνθήκη ο Κ.ζει την εναγώνια ματαίωση του η οποία προκύπτει από την εξάρτηση του από μια πολυσχιδή και ασαφή εξουσία.Είναι ο τοπογράφος χωρίς τα τεχνικά όργανα του σε ένα ρευστό τόπο που ίσως δεν είναι μετρήσιμος με τις κλασσικές τεχνικές.

Ένας τοπογράφος , δύο βοηθοί, ένας τόπος με λίγα σταθερά σημεία ορόσημα,  χωρίς να γίνεται χωρομέτρηση, χωρίς να υπάρχει σαφής ανάγκη χωρομέτρησης αυτή είναι η πρωταρχική συνθήκη  του "Πύργου".

Εντός αυτού  του ελλειματικού ,σχεδόν  ρευστού  τόπου επιβάλλεται η πολυσχιδής αόρατη εξουσία του Κόμη και του διοικητή Κλαμ.Στον "Πύργο" η εξουσία είναι αντίστοιχη του χώρου. Ασαφής αόρατη εξουσία επιβάλεται σε ανθρώπους που ζουν σε ένα αόριστο,σχεδόν κινούμενο χώρο.

Στην Αθήνα ο πολιτικός τόπος μοιάζει με τους χώρους του "Πύργου".Υπάρχουν μερικά σημεία αναφοράς: Σύνταγμα, Πολυτεχνείο, Αμερικανική Πρεσβεία, Ομόνοια,κλπ, αλλά οι χιλιομετρικές αποστάσεις είναι σχεδόν άγνωστες στους πολλούς.Ακόμη και οι χρόνοι μετακίνησης ποικίλουν.πχ μπορεις να πας από Πολυτεχνείο στο Σύνταγμα σε πέντε ή πενήντα ή εκατόν πενήντα λεπτά, αν πας με ταξί ή σε μικρή ή μεγάλη διαδήλωση.Σε αυτόν το χώρο κινούνται καθημερινά  χιλιάδες Κ.με αμφισβητούμενες αναθέσεις.Κινούνται μόνοι τους ή με τους βοηθούς τους.

Πολύ συχνά όμως οι Κ.σχηματίζουν ομάδες και εκφωνούν κοινά συνθήματα κατά του "Πύργου".Κάποιοι από αυτούς νομίζουν πως αν κάψουν μερικά από τα γραφεία του "Πύργου" , κάτι θα αλλάξει.Οι πιο πολλοί πιστεύουν πως όσο πιο πολλοί Κ. συναθροίζονται τόσο πιο εύκολα ο Πύργος θα τους ακούσει.Πολλοί πιστεύουν πως αν αλλάξουν ο Κόμης και ο Κλαμ τότε οι Κ.θα έχουν καθαρές αναθέσεις.

Ο "Πύργος" είναι κλασσικό μυθιστόρημα  για τη ματαίωση του ανθρώπου  ενώπιον της  ρευστής , ριζωματικής εξουσίας.Κι'όμως  είναι ημιτελές έργο.Υπάρχουν σοβαρές   ενδείξεις ότι ο Κάφκα, σκεφτόταν τον ήρωα του να πεθαίνει εξαντλημένος από την άγονη επιβεβαίωση της ανάθεσης.Ο Κάφκα ιχνογραφεί δίπλα στον Κ. είτε ανώνυμους χωρικούς, είτε επώνυμους αλλά αόρατους υπαλλήλους της διοίκησης, είτε πρόσωπα που παλινωδούν ή συμβιβάζονται με τον "Πύργο". Η φυσική ροή της υπόθεσης μάλλον οδηγεί προς το θάνατο.

Οι συναθροίσεις των Κ. τού "Πύργου" των Αθηνών έχουν μια μοναδική αξία.Ανεξάρτητα αν οι προσδοκίες τους ευοδώνονται τελικά, αντιστέκονται στη φυσική ροή της υπόθεσης τους:του ημιτελούς μυθιστορήματος που διεξάγεται στο δικό τους πλαστικό τόπο, όπου ο θάνατος είναι η πιο πιθανή εκδοχή.