Ποιός μετέχει στο Ιερό και οι ψήφοι του Ζουράρη

 

 

Στη  διαπραγμάτευση των κοινών ζητημάτων αριστεράς και θεολογίας υπάρχουν πολλές οπτικές.

Επικρατούν οι κοινωνικές αναλύσεις όπου το επίδικο είναι να αναδειχθούν οι κοινές αξίες εκκλησίας και αριστεράς: κλασσικά θέματα η θεολογία της απελευθέρωσης, η ιεραποστολική αλληλεγγύη κλπ. Στο κλίμα αυτό έγινε και το συνέδριο στην Θεσσαλονίκη .

Μια άλλη σειρά αναλύσεων , προέρχεται από τον κλασσικό φιλελεύθερο χώρο όπου το επίδικο είναι ότι η κομμουνιστική ουτοπία έχει θρησκευτική προέλευση και επομένως οδηγεί σε ιδεοληψίες, τυρανίες κλπ.

Μετά όμως από τον Καρλ Σμιτ η διαπραγμάτευση είναι ευρύτερη. Εκκινώντας από τη βασική θέση πως όλες οι έννοιες της πολιτικής είναι προέκταση εννοιών της θεολογίας, γίνεται μια ανάλυση σε ένα βαθύτερο επίπεδο. Εδώ δεν αναδεικνύεται το ζήτημα των κοινωνικών αξιών, ούτε η έννοια της ουτοπίας, αλλά η ουσιαστική ισομορφία των εννοιολογικών αρχιτεκτονημάτων πολιτικής και θεολογίας. Συμβατικές σηματοδοτήσεις της πολιτικής φιλοσοφίας , πχ η κυριαρχία, η επανάσταση αντιστοιχίζονται με ισοδύναμες της θεολογίας. Σύμφωνα με τον Κ.Σμιτ δεν είναι η αριστερή ουτοπία που αναδύει μια θεολογία, αλλά ολόκληρο το φιλελεύθερο κοσμικό  πολιτικό οικοδόμημα , αυτοκατανοείται ως ορθολογικό , αλλά ουσιαστικά δεσμεύεται από θεολογικού τύπου όρια. Το απώτατο αυτό όριο είναι η κυριαρχία η οποία αντιστοιχεί στην Θεϊκή κυριαρχία. Το project του Σμιτ έχει την αντιδημοκρατική του ανάγνωση: αν το όριο είναι η κρατική κυριαρχία τότε η δημοκρατική ή μη νομιμοποίηση είναι δευτερεύουσα.

Αυτή την επιστημολογική  κατεύθυνση ακολουθεί ο G.Agamben ,ο οποίος πραγματοποιεί μια μοναδικού εύρους ιστορική έρευνα , με αυθεντικά πρωτόγεννη ευρήματα. Ο G.Agamben αποκαλύπτει ποιες άλλες θεμελιακές συντεταγμένες της μοντέρνας πολιτικής έχουν θρησκευτικό υπόβαθρο , και δεν επιβιώνουν απλώς, αλλά ουσιαστικά επικαθορίζουν τα όρια της πολιτικής και της εννοιολόγησης της.Homo Sacer, Iustitium είναι τα πολιτικοθεολογικά μοτίβα με τα οποία ο GA μπορεί "διαβάσει" την τρέχουσα συγκυρία. Ανεξάρτητα από τις ενστάσεις για το έργο αυτό, είναι σαφές ότι ανοίγει νέους δρόμους. Στο τελευταίο μεγάλο έργο του “The Kingdom and the Glory” (Πηγή) προχωρεί ένα ακόμη βήμα περαιτέρω: Δεν είναι μόνο η πολιτική θεολογία , αλλά και η οικονομία είναι μια θεολογία με μια ενδιαφέρουσα γενεαλογία. Το θεολογικό σχήμα της Τριαδικότητας "στερεώνεται"  δανειζόμενη την αριστοτελική έννοια  της οικονομίας, αλλά όταν η οικονομία γίνεται μοντέρνα επιστήμη δανείζεται από την Θεολογία την Οικονομία χωρίς την Αγία Τριάδα. Συμπτωματικά το πρώτο συνέδριο Οικονομικής Θεολογίας , βασισμένο κυρίως στο “The Kingdom and the Glory” γίνεται σε ένα μήνα στη Ρώμη. (πηγή)

Η μικρή εισαγωγή γίνεται για να σημειωθεί κατ' αρχάς η μοναδική επικαιρότητα της πολιτικής θεολογίας, η διεισδυτικότητα της. Ταυτόχρονα πρέπει να στοιχειοθετηθεί με ακρίβεια χωρίς συγχύσεις το επίπεδο, το επίδικο και η οπτική της κριτικής που ακολουθεί.

Δημοσιεύθηκε στη Αυγή της Κυριακής ένα επίκαιρο κείμενο Πολιτικής Θεολογίας. Το κείμενο υπογράφεται από το Α.Μπαλτά και είναι ευπρόσδεκτο τεκμήριο μιας τακτοποίησης των σχέσεων αριστεράς και ιερού, πέραν του γνωστού ζητήματος των κοινών αξιών και πρακτικών (αλληλεγγύη, πρωτείο του ανθρώπου κλπ). (πηγή). Η βασική θέση του κειμένου συμπεραίνεται ως εξής:

• H Αριστερά μετέχει πλήρως στο Iερό. Πρόχειρες αποδείξεις: Το δέος απέναντι στους μάρτυρές της. Η ιερουργία που συνιστά το Άξιον Εστί. Το τέμπλο που ζωγράφισε ο Κατζουράκης. Απόδειξη, ακόμη, η κατανυκτική συμμετοχή πολλών αριστερών στην περιφορά του Επιταφίου ή στη λειτουργία της Ανάστασης. Στα καθ΄ ημάς ανάσταση και επανάσταση συνδέονται. Η επανάσταση δεν είναι περιστροφή (revolution). Είναι εκ νέου στάση, εκ νέου έγερση. Όπου στάση είναι διακοπή του χρόνου, είναι όρθωση αναστήματος - αλλά και εξέγερση. Εξέγερση είναι έγερση που απευθύνεται. Που αναλαμβάνει την ευθύνη της. Για μας επανάσταση είναι επί και ανάσταση. Ανάσταση επί τούτω .Καλή Ανάσταση παντού. Αφού στο δικό μας Πάσχα δεν μετέχουν μόνον οι ορθόδοξοι. Ούτε μόνον οι αριστεροί.

Ο ΑΜ κάνει μια ατυχή εννοιολογική ταύτιση Αριστεράς και Αριστερών. Ενώ ορθότατα με ενάργεια περιγράφει το Ιερό, ως προσωπικό  βίωμα , ως απώτατο  όριο (1) κατόπιν  διατυπώνει «το αίσθημα του ιερού είναι καθολικό». Τότε η γνωμάτευση "Η Αριστερά μετέχει του Ιερού" γίνεται αυτονόητη γιατί όλα τα υποσύνολα του καθολικού μετέχουν του ιερού, πχ οι ποδοσφαιρικές ομάδες, οι σύλλογοι ιππασίας .κλπ Ωστόσο αυτό είναι μια προφανής ιδεολογική υπαναχώρηση προς την προνεωτερικότητα. Αν ακολουθήσουμε τη σκέψη του ΣΜ τότε και η κεντροαριστερά, η φιλελεύθερη δεξιά, η ναζιστική δεξιά κλπ ο μετέχουν του Ιερού και η κόλαση της πολιτικής αγιοσύνης είναι ανοικτή. Το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ανθρώπων «έχει αίσθημα του ιερού» αυτό δεν σημαίνει ότι και οι συλλογικότητες τους, εκούσιες ή ακούσιες μετέχουν σε Ιερά. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ομοίως η Αριστερά μετέχει στο Ορεκτικό, το Υπνικό, το Ηδονικό κλπ.

Καμία πολιτική παράταξη της Αριστεράς δεν μετέχει  κανενός Ιερού. Στο Ιερό μετέχουν πρόσωπα, υποκείμενα. Νομίζουν ότι συμμετέχουν μόνο οι παγανιστικές κοινότητες της ακροδεξιάς οι Τζιχαντιστές κλπ κλπ .Όσο για τις αποδείξεις για την «μετοχή της Αριστεράς στο Ιερό» αυτές είναι πολύ περίεργες:

• Δέος προς τους μάρτυρες του (τον Λεωνίδα)  μπορεί να  έχει και ο Κασιδιάρης.
• Ιερουργία , όπως αναφέρεται , είναι και η συναυλίες του Καιάδα για τους μυημένους στο Satan Rock.
• Όσο για τους αριστερούς στον επιτάφιο , ας τους ρε αδελφέ μόνους τους να τα βρουν , θα τους δώσουμε και ιδεολογικό laisser faire ;

Η ευγενής πρόθεση του ΑΜ είναι διακριτή.

Προσπαθεί να οργανώσει ένα  πολιτικοθεολογικό στοχασμό για τη συγκυρία. Κάνοντας όμως ένα τέτοιο σφάλμα, δηλαδή να κοινωνικοποιεί το ατομικό βίωμα ως μηχανική αθροιστική διεργασία, κατασκευάζει μια ιερουργούσα αριστερά, την οποία μόνο ποιητική αδεία μπορούμε να σκεφτούμε. Κάτι ξέρουν και οι θρησκείες που αποδέχονται τις ιερές κοινότητες μόνο  με την διαμεσολάβηση, ιερέων, τελετών κλπ. Τέλος η Γιανναρικής τεχνοτροπίας υπόμνηση ότι η επανάσταση δεν είναι περιστροφή αποτελεί άλλη μια περίεργη διατύπωση. Και εδώ η προσωπική χριστιανική «ανάσταση» γίνεται κοινωνική συλλογική. Μάλιστα φαίνεται να έχει το αληθές περιεχόμενο της μόνο στα «καθ’ ημάς».

Είπαμε η πολιτική θεολογία είναι ερεθιστική, αλλά από αυτό μέχρι την «καθ’ ημάς» επανάσταση η απόσταση είναι μεγάλη. Εκτός και αν μας χρειάζονται και οι ψήφοι του Ζουράρη…..

(1)Η διατύπωση του ΑΜ για το Ιερό, είναι  πανομοιότυπη  με τις διατυπώσεις των ορθόδοξων θεολόγων που γοητεύτηκαν από τον πρώιμο Wittgenstein και τον διάβασαν ως θεολογία:To άρρητο του Tractatus είναι τελικά το ιερό επέκεινα. (Ζ.Λορεντζάτος Δευκαλίων 1972 για το Tractatus)

Foto:Pina Bausch -Πηγή

Η εθνική ιστορική αφήγηση και η Ομίχλη

 

 

Η κρίση έχει πυροδοτήσει ένα ορμητικό ρεύμα αναστοχασμού. Δημοσιεύονται   αναλύσεις οι οποίες διαυγάζουν τα αίτια και το μηχανισμό της κρίσης με τη χρήση  διαφορετικών εργαλείων   και εννοιολογικών μεθόδων. Ήταν φυσικό  , επομένως, να εισαχθεί στη σχετική  συζήτηση  η ιστορική διάσταση η οποία αναζητά τα αίτια της κρίσης σε ένα προγενέστερο  χρονολογικό όριο και  στους  παράγοντες παλαιοτέρων  εποχών  οι οποίοι δόμησαν τους θεσμούς και τις πρακτικές. Ας χαρτογραφήσουμε μερικά τέτοια εξηγητικά σχήματα.
Ο Π.Γεννηματάς, στο πρόσφατο βιβλίο του "Ελλάς: Δύση ή Ανατολή"  εντοπίζει με σαφήνεια και τεκμηρίωση τις αιτίες της καχεκτικής  σημερινής πολιτικής κοινωνίας στην περίοδο του Βυζαντίου, στις ιδεολογικές συντεταγμένες  που δημιούργησε το ημιθεοκρατικό καθεστώς υπό την επιρροή της κρατούσας ορθοδοξίας.

Στον Σ.Ράμφο  ( Το αδιανόητο Τίποτα) η αιτία  της ιστορικής  ανεπάρκειας αναζητείται σε ένα βαθύτερο επίπεδο: αυτό της θεολογίας του μοναχισμού όπως αυτή αναπτύσσεται στην Φιλοκαλία. Ο Ράμφος εντοπίζει στη Φιλοκαλία την πηγή ενός αυτοναφορικού συναισθηματικού ναρκισσισμού ο οποίος εδράζεται στη θεολογία του Παλαμα.Ο συναισθηματισμός αυτός ταλανίζει την συλλογική έκφραση των ελλήνων και διαμορφώνει ανορθολογικές συμπεριφορές.

Ο  Γ.Καραμπελιάς  διερευνά ένα  πρωτογενές υλικό  και διατυπώνει την ιδέα ότι ο τεχνολογικός και πολιτικός εξορθολογισμός είχε ήδη αρχίσει στο Βυζάντιο πριν την Δ. Ευρώπη  αλλά η επιβολή  του 1204 σταμάτησε τη διαδικασία. Σύμφωνα με τον Καραμπελιά η γεωπολιτική ήττα του 1204 καθόρισε την μετέπειτα πορεία και όχι οι εγγενείς δομές τής Βυζαντινής κοινωνίας οι οποίες ίσως ήταν πιο προωθημένες από τις αντίστοιχες δυτικές.( 1204, η διαμόρφωση του νεώτερου Ελληνισμού)

Ο Χ.Γιανναράς βρίσκει στην δυτική θεολογία το σπέρμα μιας γενικευμένης παρακμής και εντοπίζει το νεοελληνικό πρόβλημα στην υιοθέτηση αυτής της θεολογίας σε μια κρίσιμη στιγμή όπου στο βυζάντιο ήταν δυνατή μια άλλου τύπου εκκοσμίκευση του "προσώπου" και όχι του ατόμου. Αν για τον Ραμφο το πρόβλημα είναι η υιοθέτηση του Παλαμά έναντι του Ακίνατη , στον Γιανναρά είναι ακριβώς το αντίστροφο. (Ορθοδοξία και Δύση στη Νεώτερη Ελλάδα)

Τέλος ο Θ.Ζιακας στο " Έθνος και Παράδοση" εμφανίζει μια ενδιαφέρουσα μετά-αφήγηση με συνθετική οπτική .Σύμφωνα με το ΘΖ χωρίς την  δυτικότροπη διανόηση δεν συγκροτείται νεοελληνικό κράτος αλλά ταυτόχρονα χωρίς τον Παλαμικό μοναχισμό οι αγροτικοί πληθυσμοί των Βαλκανίων θα είχαν ήδη εξισλαμισθεί.
Όλες αυτές οι αφηγήσεις έχουν ως κομβικό σημείο το  ύστερο βυζάντιο και την αναγέννηση στη Δύση. Φαίνεται πως όλοι συμφωνούν στο χρονικό σημείο της κρίσιμης καμπής.

Είναι όμως ενδιαφέρον ότι το ίδιο ακριβώς χρονικό σημείο εντοπίζουν ως κρίσιμο,  δύο σύγχρονες αφηγήσεις που αναπτύσσονται στη "Δύση" .Αναφέρομαι  στο αγγλικανικής προέλευσης θεολογικό ρεύμα Radical Orthodoxy , και την  πρόσφατη εργασία του G.Agamben.Ο προβληματισμός τους είναι παράλληλος και συνοψίζεται ως εξής: Η  "δυτική"  κοινωνική δομή,  όπου υποτίθεται ότι λειτουργεί ως ένα   δίπολο  με ένα πόλο το  εκκοσμικευμένο- ορθολογικό και άλλο πόλο το προσωπικό-  ιερό    , βασίζεται, σε τελευταία ανάλυση , σε μια  πολιτική φιλοσοφία η οποία ουσιαστικά  είναι μια  λανθάνουσα θεολογία. Το εννοιολογικό αυτό σχήμα εκφράζεται  με το απόφθεγμα του Carl Schmitt "όλες οι σύγχρονες έννοιες της πολιτικής φιλοσοφίας προέρχονται από τη θεολογία".

Το θεολογικό   ρεύμα Radical Orthodoxy (εδώ) είναι σχετικά πρόσφατο και διαμορφώθηκε από την πρωτοποριακή εργασία του Αγγλικανού θεολόγου John Millbank. Ο Milbank δημοσίευσε το 1990 το βιβλίο του «Theology and Social Theory: Beyond Secular Reason»   στο οποίο διερευνά όλες τις  άρρητες ή λανθάνουσές  θεολογικές βάσεις του διαφωτισμού.  Ταυτόχρονα ο ίδιος και συνεργάτες του εξοπλισμένοι με ένα πλήρες θεωρητικό οπλοστάσιο διατυπώνουν μια δευτερη βασική θέση: όλη σύγχρονη κριτική θεωρία με τις πιο αμφισβητούμενες εκφράσεις της (Ντερινταική αποδόμηση, Λακανική ψυχανάλυση, Μπαντιουικός μαθηματικός λογισμός, αυτοκρατορικές αναζητήσεις του Negri, κλπ) αποτελούν πεδία θεολογικής διερεύνησης τα οποία ενισχύουν την περιοχή  του ιερού. Σήμερα οι εκπρόσωποι του Radical Orthodoxy ευρίσκονται πολλά φόρουμ συζήτησης όπου συνδιαλέγονται ισότιμα , με δεδομένο ότι κατέχουν και έχουν οικειοποιηθεί πλήρως έννοιες, σχήματα και συμπεράσματα της κριτικής θεωρίας. Με μια έννοια στο Radical Orthodoxy αντιστοιχεί η μετά-αφήγηση του Θ.Ζιάκα.

Τα τελευταία χρονιά ο G. Agamben κάνει μια συστηματική έρευνα σε πρωτογενές υλικό, με το οποίο καταλήγει σε παρόμοια συμπεράσματα: Ο εννοιολογικός εξοπλισμός της νεωτερικότητας βασίζεται σε έννοιες της θεολογίας: η πολιτική οικονομία εδράζεται σε προκείμενες της θείας πρόνοιας, η εκκλησιαστική δοξολογία είναι το σχήμα για κατανοήσουμε σύγχρονα φαινόμενα πολιτικής ταύτισης και δημοσκοπήσεων, η σύγχρονη γραφειοκρατία αναλύεται μέσω της θεολογίας των αγγέλων κλπ κλπ. Στο έργο του The Kingdom and the Glory παρέχεται ένα τεράστιο πραγματολογικό υλικό, ενώ έχουν τεράστιο ενδιαφέρον τα ζωντανά  μαθήματα του (εδώ)

Παρατηρούμε λοιπόν ότι η ενθάδε ιστορική αναζήτηση των αιτίων της κρίσης συμπίπτει , ως προς το ιστορικό σημείο καμπής με την εν  εσπερία ιδεοκίνηση. Η ενδιαφέρουσα αντίφαση είναι πως ενώ ο εντόπιος "εκσυγχρονισμός" αναζητά τη λύση "δυτικά" ο δυτικός αναστοχασμός ανακαλύπτει με ενδιαφέρον την "ανατολή".

Όμως εδώ προκύπτει ένα άλλο ζήτημα.

Αν η ιδεοκίνηση αυτή εμπλέκεται σε μια τέτοια μέγα- αφήγηση, είναι φυσικό να παρεισφρέουν και άλλες  αφηγήσεις της κρίσης. Με την έννοια αυτή η ανάγνωση του φαινομένου ΧΑ μπορεί να πάρει μια άλλη διάσταση.

Έχω υποστηρίξει ,πριν την εκλογική της επιτυχία (εδώ), ότι η μορφή  του ιδεολογικού της λόγου, εμφανίζει μια συνεκτικότητα. Η  ΧΑ παρουσιάζει ένα ιδεολόγημα με αρχή μέση τέλος. Το ιδεολόγημα αυτόν μπορεί να συγκροτήσει μια ταυτότητα ενός ιδεολόγου μαχητή. Ταυτόχρονα μπορεί να παρουσιάσει ένα εξηγητικό σχήμα με μεγάλο χρονολογικό εύρος, ακριβώς όσο και οι πιο main stream αναλύσεις. Η γραμμική ανάλυση :κρίση- φτώχεια- απελπισία- εύκολη λύση- επίθεση στον αδύνατο  μπορεί εξηγήσει την απαρχή αλλά όχι την ανθεκτικότητα του φαινομένου. Θα μπορούσαμε να ορίσουμε μια άλλη σειρά: κρίση - εθνικός ιστορικός αναστοχασμός-χαμηλό επίπεδο ιδεοκίνησης και σύγκρουσης- παρείσφρηση μιας βαρβαρικής μέγα- αφήγησης. Με μια έννοια πίσω από την πρακτική συμμορίας και τους κιτσάτους νεοναζισμούς, υπολανθάνει ως έλλειμμα η συγκροτημένη σύγκρουση για τις μέγα αφηγήσεις του εθνικού ιστορικού.

Υποπτεύομαι ότι το έλλειμμα αυτό, έχει να κάνει με πολλαπλά αίτια: κατ'αρχάς την υπεροχή του"ακαδημαϊκού-κρατικού " έναντι του "αδέσποτου -ατομικού". Η αντικειμενική εμπλοκή των ακαδημαϊκών στους εξαναγκασμούς " σχολών" ,"micro lobbies" κλπ και η λιποθυμική ασφυξία της θεολογίας στα έγκατα της νεοελληνικής συντήρησης , αποστερούν από το δημόσιο διάλογο τη γονιμότητα μιας βαθύτερης συζήτησης των ειδικών .Δεν είναι τυχαίο ότι στα παραδείγματα οριοθέτησης του ελληνικού διαλόγου, που παρέθεσα  πρωταγωνιστούν διανοούμενοι εκτός ακαδημίας.Θα ήταν μεγάλη αδικία να υποτιμηθούν οι σοβαρές ακαδημαϊκές πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται με πραγματική υπέρβαση πόρων και δυνάμεων .Ωστόσο αν αυτή η συζήτηση δεν γίνει πιο έντονη και δημόσια, τόσο το έλλειμμα της θα τροφοδοτεί τη βαρβαρική νεαντερτάλια  εξήγηση

Ταυτόχρονα υποτιμάται η αξία της τηλεοπτικής και ιντερνετικής συζήτησης .Με τα δημόσια ΜΜΕ σε κώμα και τις ιντερνετικές συζητήσεις ανύπαρκτες ο δημόσιος διάλογος ουσιαστικά δεν υπάρχει. Στο έλλειμμα αυτό η παραιστορία που παρήχθη στα διάφορα telecity παραμένει ως κυρία λαϊκή αυτοκατανόηση.

Στην εκκίνηση του δημόσιου διαλόγου δεν λείπει ούτε η διάθεση ούτε ο εξοπλισμός ούτε οι ικανότητες. Εκείνο που λείπει είναι η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών και πιθανόν ένα θαύμα για την νεκρανάσταση της ΕΡΤ. Χωρίς ένα δομημένο στοιχειωδώς διάλογο για το εθνικό ιστορικό η  ομίχλη της ακροδεξιάς αφήγησης  θα συνεχίζει να σκοτώνει όπως ακριβώς στο βιβλίο του Stephen King (εδώ)

 

 

O "Homo Sacer" στα έσχατα όρια του :H Λατινική Αυτοκρατορία

Δημοσιεύθηκε στην Liberation ένα σημαντικό άρθρο του G.Agamben (ελληνική μετάφραση στο Αντίφωνο εδώ).Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα σχεδόν προκλητική άποψη η οποία , απέναντι στην υφιστάμενη Γερμανική υπεροχή στη Ευρώπη ή το κίνδυνο ολικής κατάρρευσης, προκρίνει την δημιουργία ενός τύπου Λατινικής Αυτοκρατορίας με πυρήνα τις μεγάλες Ευρωπαϊκές Καθολικές χώρες, Ιταλία,Γαλλία, Ισπανία.Το κείμενο βασίζεται σε μια ιδέα του Kojeve ,ο οποίος την έχει επεξεργαστεί από το 1945.

Στο κείμενο αναφοράς του Kojeve  (πλήρες κείμενο εδώ)γίνεται μια ενδελεχής ανάλυση του μεταπολεμικού κόσμου, με βάση πολιτιστικά και θρησκευτικά στοιχεία και προκρίνεται ένα κλασσικό ταξινομικό σχήμα: Αγγλοσαξωνικός κόσμος,Σοβιετικοσλαβικός ορθόδοξος κόσμος.Εντός του διπόλου αυτού προβλέπεται η Γερμανία θα ισχυροποιηθεί και το μέλλον της Γαλλίας αναζητείται σε μια Λατινική αυτοκρατορία η οποία ορίζεται με γεωγραφικά όρια όλη τη Μεσόγειο και φιλοδοξίες να αναζητήσει μια συνθετική λύση με το Ισλάμ.

Η πρόκληση έγκειται στο ότι ένας διανοούμενος , ο οποίος ανέδειξε στο έργο του την γέννηση των σύγχρονων καταναγκαστικών δομών στην ιστορία και φιλοσοφία του ελληνικού και ρωμαϊκού κόσμου, βρίσκει σε μια πολιτική θρησκευτική δομή ένα πλαίσιο διεξόδου. Στο κείμενο του Agamben γίνεται μια γεωπολιτική και πολιτιστική ταξινόμηση στην οποία προσπαθεί να υπερβεί τις συνήθεις εθνικές αφηγήσεις μέσω μιας αναγωγής σε αφηρημένες υπερεθνικές οντότητες.Απέναντι στον εθνικισμό των εθνών κρατών προτάσσεται μια μετάθεση της σύγκρουσης στο επίπεδο των αυτοκρατοριών. Με μια έννοια ο κριτικός Agamben συναντάται με τον συντηρητικό Huntington.Εκ πρώτης όψεως ,πρόκειται για μια υποχώρηση του Agamben από τις περιοχές της κριτικής και της ιστορίας στο χώρο των μεγάλων εθνικοπολιτικών αφηγήσεων, όπου οι έννοιες και οι κατηγορίες έχουν περισσότερο περιγραφικό , στατικό παρά κριτικό δυναμικό περιεχόμενο.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου άστοχη η ένσταση , η οποία καταλογίζει στον Agamben , ένα εγκλωβισμό σε παραδοσιακές λατινοκαθολικές συντεταγμένες , οι οποίες υποβαθμίζουν σχεδόν εξαφανίζουν την Ελληνική περίπτωση (ενδιαφέρουσα αντίρρηση στο υστερόγραφο εδώ).Ταυτόχρονα η ίδια η έννοια της Λατινικής Αυτοκρατορίας, εξ' αντανακλάσεως προκαλεί την αναζήτηση ευρύτερων πολιτιστικών συσωματώσεων και κατάθεση ιδεών για αντίστοιχες Βαλκανικές κοινοπολιτείες (εδώ) ή για ρομαντικές Βυζαντινές ανασυντάξεις.Η έναρξη ενός διαλόγου που εδράζεται σε αφηρημένες ιστορικές οντότητες μπορεί εύκολα να πάρει ένα χαρακτήρα άγονης πολεμικής.

Ωστόσο αυτή η στατικότητα των εννοιών και ταξινομήσεων δεν είναι άσχετη με το έργο του Agamben.Με μια έννοια η γεωπολιτική διαπραγμάτευση αποτελεί το έσχατο όριο μιας λογικής που ευρίσκεται ήδη στο Homo Sacer  (ελεύθερο ηλεκτρονικό αντίγραφο εδώ).Στο έργο αυτό γίνεται μια ειδική κριτική για την θεώρηση της έννοιας της κυριαρχίας μέσω του δίπολου :"συντεταγμένη" -"συντακτική - συνταγματοποιούσα " εξουσία  ( constituted -constituting power).Σε ένα εκτεταμένο κεφάλαιο του ΗS o Agamben καταλογίζει στους υποστηρικτές του δίπολου αυτού την μη κατανόηση του ρήγματος που ορίζει η κυριαρχία, μέσω της δυνατότητας του κυρίαρχου να ορίσει το εκείθεν αυτής. Σύμφωνα με τον GA, στην κυριαρχία τόσο η συνταγματική όσο και η συντακτική -συνταγματοποιούσα εξουσία σχεδόν τήκονται, δεν διαχωρίζονται. Αυτό γίνεται γιατί στην κυριαρχία το πρωτεύον είναι το όριο πέρα του οποίου εκείθεν θα τοποθετηθούν οι Homo Sacer, οι άνθρωποι εκτός νόμου. Με την απόρριψη όμως της έννοιας της συντακτικής εξουσίας, ουσιαστικά στο έργο του GA η κυριαρχία παραμένει ισχυρή , συμπαγής χωρίς να μπορούμε να εντοπίσουμε τις εσωτερικές ρήξεις και δυναμικές εντός της. Στην περιγραφή του Agamben δεν διαφαίνεται η έννοια ενός ιστορικού υποκειμένου , το οποίο συμμετέχει ως εσωτερικός πόλος ισχύος στην συνδιαμόρφωση της κυριαρχίας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το ζήτημα αποτελεί σημαντικό σημείο διαφωνίας του GA με τον Negri , για τον οποίο το Σπινοζικό πλήθος αποκρυσταλλώνει την πολιτειακή του ισχύ , ολοκληρώνεται ως συντακτική δύναμη (C.Casarino ,A Negri "In praise of  the common") (ελεύθερο ηλεκτρονικό αντίγραφο εδώ)

Με μια τόσο συμπαγή έννοια της κυριαρχίας, με μοναδικό στόχο της κριτικής του, τα εξωτερικά όρια της προς τον Homo Sacer, είναι απόλυτα φυσικό ο GA να προσφεύγει στην γεωπολιτική των θρησκειών, χωρίς καν να υπαινίσσεται για τα ιστορικά υποκείμενα τα οποία δυνητικά θα μπορούσαν να διαμορφώσουν αυτήν την Λατινική Αυτοκρατορία. Τόσο στο κείμενο του, όσο και στο κείμενο αναφοράς του Kojeve, δια της αποσιώπησης τελικά το υποκείμενο ανασυγκρότησης της Λατινικής Αυτοκρατορίας είναι το εθνικό κράτος πατρίδα, εννοούμενη ως έλλογο ανθρωπομορφικό υποκείμενο το οποίο ορθολογικά σκεπτόμενο θα συμμαχήσει με τα συγγενικά πολιτιστικά , γεωγραφικά , οικονομικά έθνη κράτη.

Είναι ενδιαφέρον ότι ο GA , απολυτοποιεί τόσο ,το σχήμα που περιγράφει στον Homo Spacer , έτσι ώστε όταν πρόκειται να αντιμετωπίσει προβλήματα πολλαπλών κυριαρχιών, επιστρέφει στην τυπολογία των ιστορικών αυτοκρατοριών, κάνοντας ουσιαστικά μια σημαντική θεωρητική υπαναχώρηση, η οποία δεν οδηγεί πουθενά.

Η κατανόηση της αυτοκρατορικής κυριαρχίας χωρίς την εσωτερική δυναμική της συντακτικής εξουσίας, οδηγεί σε μια αφαίρεση με επικίνδυνα επίδικα. Εντός της εσωτερικής λογικής του κειμένου του GA υπάρχουν κεφαλαιώδη ιστορικά κενά: η απουσία της ορθόδοξης πραγματικότητας, οι διαδικασίες ενίσχυσης ενός φιλελεύθερου ισλάμ.κλπ.Η Λατινική Αυτοκρατορία χωρίς την συντακτικής της εξουσία, δεν είναι παρά μια παραλλαγή των κόσμων του Huntington, μια γεωστρατηγική οντότητα σχεδιασμένη εκ τω άνω , και τελικά πραγματοποιούμενη εκ των άνω, ικανή να γεμίσει εγχειρίδια ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος αλλά χωρίς πραγματική αξία.

 

 

Ιεραποστολή: ο βαθμός μηδέν της πολιτικής αντιμαχίας

Μερικές χιλιάδες χρόνια πριν o W.Reich αποκαλύψει το ψυχαναλυτικό υπόβαθρο του φασισμού ο Πλάτωνας στην Πολιτεία είχε καταθέσει πρώτος τον απόλυτο παραλληλισμό μεταξύ προσωπικοτήτων και πολιτευμάτων .Τα πέντε πολιτεύατε αντιστοιχούν σε αντίστοιχες προσωπικότητες ( βασιλεία, τιμοκρατία ,ολιγαρχία, δημοκρατία, τυραννία ) ενώ ο Leo Strauss ανέλυσε την εντυπωσιακή αντιστοιχία με τους   πέντε μεταλλουργικούς ανθρώπινους τύπους που κατέθεσε η Ησίοδος ( χρυσός ,ασήμι ,χαλκός ,ήρωες, σίδηρος) (1) .Η επισήμανση του Strauss είναι  πως ο μοναδικός  μη μεταλλουργικός τύπος ανθρώπου ,ο ιερός τύπος των ηρώων,   αντιστοιχεί στην Δημοκρατία, ενώ οι μεταλλουργικοί  ανθρώπινοι τύποι  σε μη δημοκρατικά πολιτεύματα. Ας μη γελιόμαστε η αντιστοιχία ψυχολογίας της κοινωνίας και πολιτικής συνθήκης είναι απόλυτη. Ο μελετητής των ακραίων ιστορικών παραδειγμάτων G.Agamben ανέδειξε πρόσφατα την επικαιρότητα του Iustitium ,της ρωμαϊκής διπλής κατάστασης δημόσιου χαοτικού πένθους και άρσης της νομιμότητας.(2)

Μέσα στην κρίση έχει πυροδοτηθεί ένα κίνημα όπου τα κοινοβουλευτικά κόμματα διοργανώνουν μηχανισμούς αλληλεγγύης. Οι μηχανισμοί αυτοί γίνονται θεμελιακό συστατικό της δράσης τους και τελικά παράγοντες συγκρότησης της φυσιογνωμίας τους. Δεν είναι μυστικό πως η ακροδεξιά έχει κατορθώσει να δημιουργήσει ένα αστικό μύθο περί εμπράγματης αλληλεγγύης. Ο πραγματικός μύθος προκάλεσε μια ανησυχία και σήμερα η αριστερά  προχωρά με μια τυπική top down απόφαση στην κατασκευή  ενός εκτεταμένου δικτύου αλληλεγγύης.

Η έξαρση της κομματικής αλληλεγγύης αποτελεί μια θετική εξέλιξη καθώς υλοποιεί το στοιχειώδες καθήκον μιας ηθικής στάσης για την συγκρότηση της κοινωνίας. Ταυτόχρονα αποκαλύπτει  τις ανεξάντλητες δυνατότητες της αυτενέργειας η οποία μπορεί να υπερβεί σε αποτελεσματικότητα και καινοτομία τις άκαμπτες κρατικές δομές .Σε κάθε ιστορική κρίση οι κοινωνίες κρίθηκαν με τους βαθμούς άδολης  συμπαράστασης που ανέπτυξαν.

Το ζήτημα είναι ότι με ένα παράδοξο τρόπο ,ενώ οι δομές αλληλεγγύης δημιουργούν ένα νέο  επίπεδο λειτουργίας της κοινωνίας το οποίο τελικά την καταπραΰνει  και την εμπλουτίζει ,από μια άλλη πλευρά δημιουργούν νέα υβριδικά ανταγωνιστικά υποκείμενα πολιτικής θεολογίας. Δημιουργείται μια ένταση μεταξύ δομών που παρέχουν αλληλεγγύη  η οποία  προσιδιάζει στον ανταγωνισμό μεταξύ  ιεραποστολών. Η ιεραποστολή  έχει την ειλικρίνεια της τελετουργίας: σε βοηθώ όχι για να σε προσηλυτίσω  , καθώς η αλληλεγγύη μου είναι θεμελιακά άδολη και πλεονασματική, αλλά για να προσηλυτιστείς από μόνος σου. Ακόμη και στην περίπτωση της ακροδεξιάς η αλληλεγγύη έχει ένα εσωτερικό βαθμό ευρυχωρίας: είναι γενική για όλους τους Έλληνες ανεξαρτήτως κομματικής προτίμησης. Τελικά, λοιπόν, η συνθήκη της κομματικής  ιεραποστολής είναι τυπικά διαυγής.

Η πολύπλευρη αλληλεγγύη, λοιπόν, αυξάνει τη σταθερότητα της κοινωνίας αλλά δημιουργεί νέους ιδιόρρυθμους δεσμούς εξάρτησης που επιτείνουν τον κατακερματισμό από μια άλλη οπτική. Τα  πιο διαφορετικά υποκείμενα ανεξάρτητα της φύσης και του σκοπού τους , κατασκευάζουν αναπτυγμένους μηχανισμούς αλληλεγγύης που τους εξασφαλίζουν κοινωνική αποδοχή : μαφιόζοι, θρησκευτικές σέκτες, ναρκωσυμμορίες ,ισλαμικά κινήματα ,χριστιανικές αποστολές όλοι δημιουργούν το κοινωνικό τους χώρο. Δημιουργείται  ένα νέο πεδίο όπου αναδύεται ο ανταγωνιστικός Homo solidarietatis .Η διαμάχη αναδύεται ως διαμάχη προσηλυτισμού. Δεν υπάρχει αντιμαχία για τα επίδικα της πολιτικής αλλά για τους ποσοτικούς δείκτες μιας φαινόμενης άδολης αλληλεγγύης η οποία λειτουργεί ως βαθμός μηδέν της πολιτικής. Στο επίπεδο αυτό η σχέση πολιτικής αλληλεγγύης αντιστρέφεται: επειδή  οποιαδήποτε συλλογική αλληλεγγύη  είναι  πολιτική δηλαδή θεμελιακά διχοτομική , πολωτική, η αλληλεγγύη διογκώνεται μέσω της αναίρεσης της ουσίας της ως καθολικής , συνεκτικής. : η πολιτική θεολογία στην απόλυτη έκφραση της.

Αν σκεφτούμε με μαθηματικούς όρους η μπαντιουική συνολοθεωρία  (3) είναι χρήσιμη.Η κοινωνία έχει διπλές σχέσεις  συνόλου προς υποσύνολα και συνόλου προς στοιχεία .Οι κρατικές λειτουργίες καθηλώνουν μονίμως τα άτομα  ως singleton ( σύνολα με ένα στοιχείο) .Με αυτό τον τρόπο  οι κοινωνικοί δεσμοί , οι συλλογικότητες παραμένουν μονίμως ασθενέστερες πρός τις κρατικές λειτουργίες , οι οποίες διαχειρίζονται ένα πολλαπλάσιο αριθμό υποσυνόλων. Οι κοινωνικοί δεσμοί είναι  πολλαπλάσιοι των σχέσεων ατόμων αλλά μονίμως λιγότεροι των υποσυνόλων που δημιουργεί η κρατική μηχανή. Η  αλληλεγγύη λειτουργεί ακριβώς στο επίπεδο των σχέσεων κράτους  singleton   γιατί τόσο ο  πάροχος της αλληλεγγύης καταστατικά δεν μπορεί να συμπλεχθεί με άλλους πάροχους , αλλά γιατί ο δέκτης της αλληλεγγύης είναι θεμελιακά μόνος. Οι μηχανισμοί εθελοντικής αλληλεγγύης λειτουργούν ακριβώς όπως οι κρατικές δομές ανακούφισης: ο δέκτης είναι ένα μοναδικό υποσύνολο ενός συνόλου. Τόσο το υποσύνολο των παρόχων αλληλεγγύης είναι αδύνατο γιατί οι ίδιοι είναι καταστατικά πολωμένοι, όσο και οι δέκτες της αλληλεγγύης είναι πραγματικά singleton. Η αλληλεγγύη έχει μορφολογικά χαρακτηριστικά κρατικής δομής και επομένως καθηλώνει τους δέκτες πχ το σωματείο δεκτών αλληλεγγύης από την εκκλησία είναι αδύνατο να συγκροτηθεί και να διεκδικήσει τα δικαιώματα του.(ΥΣ)

Ωστόσο ας ξαναγυρίσουμε στην Πλατωνική συσχέτιση πολιτεύματος προσωπικότητας. Μήπως η συγκυρία τελικά εδράζεται στον Homo Solidarietatis , μήπως τον έχει ως προϋπόθεση στοιχειώδους λειτουργίας; Μήπως  ο πληθωρισμός   ιεραποστολών  φτάνει την πολιτική στο όριο της; Η κρίση δημιουργεί ανάγκες αλληλεγγύης , τις οποίες καλύπτουν οι «Homο  Solidarietatis» . Στο ίδιο ιστολόγιο γράφαμε πριν μερικά χρόνια : οι τυπικές οργανώσεις συγκροτημένης πολιτικής θεολογίας είναι το μέλλον (4).Η κρίση επιτάχυνε το μέλλον και δεν είναι τυχαία πως και αλλού έγκαιρα επεσήμαναν το φαινόμενο (5).

(1) πηγή εδώ
(2)πηγή εδώ
(3) πηγή εδώ
(4)πηγή εδώ
(5)πηγή εδώ
(ΥΣ) Σε πρώτη δημοσίευση ,η παράγραφος αυτή είχε διατυπώσεις που δεν αρμόζουν στην λεκτική ακρίβεια ενός συνεπούς συστήματος όπως το Badioumathematics.Τα λάθη δεν ξέφυγαν από πολύ προσεκτικό αναγνώστη.Μια δημόσια συγνώμη και η ορθή επαναδιατύπωση ελπίζω να συγχωρήσουν την απροσεξία, ίδιον του ιστολογίου.
Στο ίδιο κλίμα: Zombies και υγειής ατομισμός (LLS)

Εικόνα:http://liquidnight.tumblr.com/post/259845034/luis-scafati-illustration-from-his-own-edition-of

Βιοηθική και ο χρονισμός της κρίσης.

Η υπόθεση είναι πραγματική(1) : Το 1973 γίνεται μια ληστεία όπου την συμπλοκή πυροβολείται το θύμα , με αποτέλεσμα να παραμείνει σε κώμα με τη σφαίρα εγκλωβισμένη στον εγκέφαλο του. Το θύμα παραμένει μήνες στην ιδιόμορφη κατάσταση μέχρι την στιγμή όπου ο θεράπων ιατρός προχωρεί στην αφαίρεση της καρδιάς του ασθενή για μεταμόσχευση. Ο θάνατος του θύματος συμπίπτει χρονολογικά με την δίκη του ληστή και τότε συμβαίνει η ενδιαφέρουσα περιπλοκή: ο δικηγόρος υπεράσπισης του ληστή ονομάζει ως υπεύθυνο θανάτου το χειρούργο και όχι τον ληστή. Ο ληστής επέφερε βαριά βλάβη αλλά όχι το θάνατο. Η δίκη μετατρέπεται σε ενδελεχή ανάλυση για την φύση του κώματος, τον αυστηρό νομικό προσδιορισμό του θανάτου και τα ζητήματα βιοηθικής. Η διαφορά μεταξύ κώματος και θανάτου λοιπόν δεν είναι απλή. Η συνθήκη  του λεγόμενου εγκεφαλικού θανάτου είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενη και το μόνο που αποδεικνύει είναι ότι ο ορισμός του θανάτου είναι σε τελική ανάλυση " πολιτική απόφαση ".Το ζήτημα προκύπτει από το γεγονός ,ότι είναι τεχνολογικά δυνατό να διατηρηθεί το σώμα σε μια υποτυπώδη κατάσταση φυτικής ζωής,  αν τελικά το θέλουμε. Η ίδια η ιατρική τεχνολογία σχετικοποιεί το όριο της ζωής, όπως σχετικοποιεί την έννοια της μητρότητας κλπ.

Οι τρέχουσες αφηγήσεις της κρίσης χρησιμοποιούν τις ιατρικές και βιολογικές μεταφορές κατά κόρον: οι κυρίαρχες αφηγήσεις αναφέρονται σε ασθενείς οικονομίες, σωστές ή λάθος συνταγές κλπ ενω οι εναλλακτικές σε ζωντανά πειράματα ,πειραματόζωα που επαναστατούν κλπ. Όμως ,έστω και αν ,οι αναλογίες είναι χονδροειδείς, υπάρχει τελικά ένα ζήτημα για το ποιος αποφασίζει να ορίσει τα θεμελιώδη : ποιό είναι το κατώφλι πέραν του οποίου κατανοούμε την κατάσταση ως κώμα ή θάνατο; Ποιά ύφεση είναι το όριο, ποια ανεργία, πόσες αυτοκτονίες την ημέρα ορίζουν το "μη παρέκει"; Ο κίνδυνος είναι να περιπέσει όλη η κοινωνία σε μια κατάσταση "φυτικής ζωής" όπου μπορούν να λειτουργούν όλα στοιχειωδώς με μηχανική υποστήριξη μέχρι κάποιος να αποφασίσει το τέλος. Όπως και στην περίπτωση του ιατρικού κώματος, ο νέος παράγων που περιπλέκει τα πράγματα είναι η τεχνολογία, η δυνατότητα μετακίνησης των ορίων κανονικότητας τα οποία πρότινος θεωρούνται αμετακίνητα.

Η ανεργία είναι 23% η ύφεση 7% και οι ημερήσιες αυτοκτονίες 2.Θεωρητικά υπάρχει η πιθανότητα αυτά να αποτελούν αποδέκτες "τιμές " μιας συνθήκης κοινωνικής συμβίωσης για το επόμενο ακαθόριστο διάστημα , δεδομένου ότι υπάρχει η νέου τύπου μηχανική υποστήριξη. Τα χρόνια της κρίσης παρέρχονται και " οι καλές μέρες " γίνονται ανάμνηση και ο λόγος περί κρίσης αντί για εργαλείο εξόδου γίνεται ένα ηχητικό υπόστρωμα μια φωνητική συνοδεία του παρόντος. Η μηχανική υποστήριξη της καινοφανούς συνθήκης κώματος της κοινωνίας είναι πολλαπλή. Ο ίδιος ο μηχανισμός παροχής ευρώ στην οικονομία είναι από μηχανική άποψη μια τυπική ελεγχόμενη σταγονομετρία με εντολή ιατρού. Ταυτόχρονα διακινείται ένας παραφθαρμένος πληθωρικός τηλεοπτικός λόγος  άλλοτε περιγραφής, άλλοτε ανοχής ,άλλοτε καταγγελίας της κρίσης ,με προφανή στοιχεία κατασκευής και σκηνοθεσίας ο οποίος λειτουργεί ως ψυχοτροπική αγωγή .Ο  τρόπος με τον οποίο η επίθεση Κασιδιάρη κατανοήθηκε   ως "τηλεοπτικό συμβάν Κασιδιάρη Κανέλη " του είδους "τσακώθηκε ο Μάκης στην Ζούγκλα" είναι χαρακτηριστικός. Η κρίση γίνεται κατανοητή  ομαλότητα με την αφομοίωση ενός τύπου εκφοράς λόγου περι κρίσης ,  μιας σειράς εικόνων καταστροφής και απόγνωσης  οι οποίες λειτουργούν ως φυσικό συστατικό του ρέοντος ενεστώτα. Η πιθανότητα η νέα ομαλότητα να είναι τύπου Βαγδάτης όπου η ζωή συνεχίζεται εν μέσω βομβιστών αυτοκτονίας δεν είναι μικρή, μόνο αντί για βόμβες θα έχουμε αυτοκτονίες, καθημερινές θραύσεις των στοιχειωδών κανόνων συμβίωσης, αέναη μετατόπιση των ορίων παραβατικότητας.

Η νέα κυβέρνηση έχει μια ψυχολογική παρακαταθήκη , μια εντολή να " κάνει κάτι" για να σταματήσει η πτωτική τάση παντού .Η αντιπολίτευση συμπεριφέρεται εντός των αποδεκτών κανόνων τελετουργικής οξύτητας που απαιτεί η δημοκρατική πόλωση. Το δημοκρατικό παιχνίδι απαιτεί και μια υπερβάλλουσα ένταση από την συστημική αντιπολίτευση αλλιώς η ΧΑ θα εκτοξευτεί στα διψήφια. Οποίος δει τις πιο εγγράμματες εκδοχές του ΣΥΡΙΖΑ θα διακρίνει αμέσως την παρεχόμενη συναίνεση. Ακόμα και στο επίδικο των ιδιωτικοποιήσεων ο ΣΥΡΙΖΑ παρέχει μια ευδιάκριτη  ανοχή αποδεχόμενος τα Σδιτ με εύλογα ανταλλάγματα. Είναι θέμα μιας απλής ονοματολογικής αλλαγής από ιδιωτικοποίηση σε Σδιτ  και η κυβέρνηση θα έχει μοναδικό επίδικο το τίμημα και όχι την φύση των συμφωνίας.

Ωστόσο αν αναλογιστούμε την ελαύνουσα ευρωπαϊκή κρίση, απλώς και μόνο η εμπέδωση του παρόντος ως απόλυτου ορίου της κρίσης αποτελεί ,δυστυχώς, τομή .Φαίνεται απαισιόδοξο ,αλλά αν κατανοηθεί η πλαστικότητα με την οποία έχει ορισθεί η κρίση την τελευταία τριετία και οι αποτελεσματικοί τρόποι μέσω των οποίων αυτή αφομοιώνεται ως ενεργό παρόν , τότε η ευρεία αποδοχή του Ιουνίου 2012 ως κατωφλίου του " μη παρέκει" αποτελεί ίσως την πρώτη βάση ανάκαμψης. Δεν λείπουν τεχνικές αναγνώσεις που διαβλέπουν το παρόν ως έσχατο σημείο κρίσης (2). Ωστόσο είναι σημαντικό να εμπεδωθεί το αυτονόητο που τελικά είναι " κατασκευάσιμο" "συμβατικό " ότι με αφετηρία τον Ιούνιο του 2012 , μπορεί να υπάρξει μια αναστροφή. Αυτή η αυτοδέσμευση μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα παρά και ίσως εναντίον των τεχνικών παραμέτρων της κρίσης.

 (1) Αναφέρεται στο G.Agamben : Homo Sacer

Εικόνα :http://listverse.com/2011/02/15/top-10-reasons-we-should-revive-the-dark-ages/

Μαθήματα Ζωολογίας:Dimarodrasis Encefalicus ,Syrizanexartisia Vulimicus

Η ταξινόμηση στην ζωολογία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα.

Αυτό που γίνεται με τα παλαιοντολογικά ευρήματα είναι αξιοπρόσεκτο. ‘Οταν ανακαλύπτεται   κάποιο παλαιοντολογικό εύρημα το κατατάσσουμε ως τον χαμένο κρίκο μιας αλυσίδας που έλειπε για να τεκμηριώσει μια στερεή θεωρία εξέλιξης. Όπως όμως απέδειξε ο Agamben (1) πάντα θα υπάρχει ένας χαμένος κρίκος γιατί η ταξινόμηση γίνεται με βάση ένα άρρητο θεμέλιο: η ύπαρξη της "ανθρωπότητας" σε συμμετρία και αντιδιαστολή με μια "ζωότητα”. Επομένως για να υπάρχουμε ως έννοια "άνθρωποι" δημιουργούμε μια εννοιολογική "νεκρή ζώνη" πέραν της οποίας υπάρχουν τα "ζώα". Η ύπαρξη της " εννοιολογικής νεκρής ζώνης" δηιμουργεί αναγκαστικά την ανάγκη ύπαρξης " κρίκων" τους οποίους θα ανακαλύπτουμε εσαεί. Επειδή όμως κάποτε και παλαιοντολογία έχει όρια, και με τα DNA κάπου το πράγμα μπερδεύεται η " νεκρή ζώνη" που θα ορίσει την ανθρωπότητα μεταφέρεται εντός της και έτσι δημιουργούμε καταστάσεις μη ανθρωπότητας γύρω μας με ανθρώπους απλά βιολογικά όντα χωρίς δικαιώματα, χωρίς υποχρεώσεις. Τα  ταξινομικά συστήματα λοιπόν είναι αυθαιρεσίες που δυναστεύουν τα αντικείμενα της μελέτης τους. Στην οργανική ταξινόμηση των Deleuze Guatari τα ζώα διαιρούνται σε οιδιπόδεια, συμβολικά και δαιμονικά: Εδώ ,οιδιπόδεια είναι τα κατοικίδια  ,συμβολικά όσα παραπέμπουν σε εξουσία και δαιμονικά όσα  ακριβώς αμφισβητούν το κλασσικό ταξινομικό  σύστημα των ειδών (πχ οι ορχιδέες που εκλύουν φερορμόνες μελισσών και ξεγελούν τα αρσενικά μελίσσια) .

 Αν θεωρήσουμε λοιπόν ότι οι ταξινομήσεις των ζώων έχουν μεγάλη σχετικότητα τότε έχουμε μερικά ενδιαφέροντα είδη.Εντός του βιότοπου της  μη εσχατολογικής τελετουργικής αριστεράς υπάρχουν δύο εκλογικά ζωάκια με διακριτές  αλλά και αφανείς διαφορές  : η Δημαροδράσις  (  Dimarodrasis Encefalicus (DE)) και η Συριζανεξαρτησία (Syrizanexartisia Vulimicus (SV)).Όπως πολλά από τα ανώτερα θηλαστικά τα ζωάκια έχουν μια διαφορά στις λειτουργίες μεταξύ δεξιών και αριστερών οργάνων και ένα ανεπαίσθητο αλληθωρισμό διαπιστώσιμο μόνο από ειδικούς.

Η DE είναι εγκεφαλικό ζωάκι. Διακρίνεται  από ένα  μαθηματικό ορθολογικό  μεταρρυθμισμό, θεωρεί το μνημόνιο  σύμπτωμα και το εκλογικό αποτέλεσμα καλό είναι να στρεσάρει το Φωτόπουλο της Γενοπ . Για την SV τα πάντα είναι μαθηματικά, αθροίσματα και ισοδυναμίες. Με το μαθηματικό της μυαλό ξέρει πως πίσω από τα αντιμνημόνια κρύβονται και πολλές λαμογιές. Λέξεις  κλειδιά μεταρρύθμιση, ισοδύναμα μέτρα ,ρεαλισμός.

Η SV είναι αυθόρμητη και λίγο βουλημική. Σε αυτή προεξάρχει η πολιτική βούληση, το μνημόνιο θεωρείται αυτόνομο ιστορικό στοίχημα και κατά βάθος το ζητούμενο των εκλογών είναι να μην αρέσει στη Μέρκελ. Για τη SV τα πάντα είναι απόφαση, κοινωνική βούληση και τα μαθηματικά  ακολουθούν. Ως συναισθηματικό ζώο βρίσκει όλους εκτός από τους τραπεζίτες να  έχουν δίκιο. Λέξεις  κλειδιά :πατρίδα, αριστερή ενότητα, Μέρκελ, τράπεζες.

Στην DE το βλέμμα  είναι απο τα αριστερά προς τα δεξιά , δηλαδή οι αριστεροί γουστάρουν φιλελεύθερους , ενώ οι ψευδοφιλελεύθεροι θεωρούν τον Φώτη κρατιστή. Στην SV η όψη είναι από δεξιά προς αριστερά όπου οι πατριώτες γουστάρουν πατριωτική αριστερά, ενώ οι αριστεροί κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν πως είναι οι second best των δεξιών φίλων τους.

Η ψυχολογία των  ζώων αυτών έχει μία ομοιότητα. Και τα δύο υποφέρουν από ενοχικό σύνδρομο, μια αίσθηση "Άστο καλύτερα" ,και καταβάλουν φιλότιμες προσπάθειες εκ των υστέρων να εξηγηθούν λογικά τα πάντα. Έτσι, λοιπόν υπάρχουν απόλυτα ορθολογικές αναλύσεις γιατί  η Δράση είναι τυπικά η πιο αριστερή επιλογή. Επίσης έχει εξηγηθεί με ενάργεια ότι ο Δημαράς και ο Μαριάς έπεσαν θύματα τροφικής δηλητηρίασης που προκαλεί στιγμιαίες  δεξιές παρορμήσεις ενώ συνήθως είναι αριστεροί, σε αντίθεση με την σταθερή Εδηκ του Νεοκλή Σαρρή  που υλοποίησε επιτέλους τις πάγιες κεντροαριστερές επιδιώξεις του Ιωάννη Ζίγδη.

Το ρεύμα είναι ξεκάθαρα με την SV .Φλερτάρει  με το 20 % και με λίγη καλή τύχη θα ανέβει και άλλο. Και οι δύο πλευρές της φαίνεται να κερδίζουν. Έχει  αμφίπλευρο δυναμικό λόγο είτε υπό τη μορφή της αριστερής η της πατριωτικής ενότητας. Οι αριστεροί της , βρίσκουν τα ολοφάνερα κοινά μεταξύ Μαίλη και Ματσαγγάνη,που υλοποιείται στο αίτημα της αριστερής εξουσίας, ενώ οι δεξιοί της , έχουν διαπιστώσει την προφανή συνάφεια μεταξύ Λαφαζάνη και Μαρκόπουλου που κρυσταλλώνεται στο αίτημα ενότητας των αντιμνημονιακών δυνάμεων.

Η DE φλερτάρει το 10 % που δεν είναι άσχημο και η δεξιά πλευρά της περιμένει ένα μικρό θαύμα για να μπει στη βουλή. Ο λόγος της αναγκαστικά είναι απολογητικός και πιο διχαστικός  σε σχέση με τον ενωτικό της SV.Ως γνωστόν μεταξύ  Μάνου και Μπακογιάννη υπήρξαν δυσεπίλυτες ιδεολογικές  διάφορες για τον αξιακό η ωφελιμιστικό περιεχόμενο του φιλελευθερισμού ,ενω μεταξύ Χατζησωκράτη και Παπαδημούλη οι γνωστές κόντρες για το ζήτημα του χρονισμού του ένοπλου περάσματος στο σοσιαλισμό και τις πιθανές πηγές προμήθειας των όπλων.

Για όσους ψάχνουν λοιπόν ένα pet για δώρο την έκτη Μαΐου έχουμε τις δύο πρώτες συμπαθείς επιλογές.

(1)G.Agamben: The open
(2)Deleuze Guatrari: A thousand plateaus

Επικίνδυνα παιχνίδια με τη δύναμη της γλώσσας:Ακροδεξιές ορκωμοσίες

Υπάρχει κάτι όντως ενδιαφέρον στην τρέχουσα συγκυρία:

Ο όρκος ως τελετουργία συλλογικής συγκρότησης αποτελεί πλέον τρέχουσα πρακτική της άκρας δεξιάς .Ο Καρατζαφέρης έχει καθιερώσει τον όρκο στο συνέδριο του (1), ομοίως ο Καμένος ορκίζεται (2), ενώ είναι συνήθης πρακτική και στην Χρυσή Αυγή(3).

Εδώ θα άξιζε να σημειωθεί πως ουσιαστικά , για την λειτουργία του όρκου δεν έχει σημασία αν γίνεται επίκληση του θείου. Αυτό που κατοχυρώνει τον όρκο, είναι η ίδια η μυστηριώδης δύναμη της γλώσσας. Η ίδια η γλώσσα εμπεριέχει την άγνωστη δύναμη της σύναψης αυτής της αδιαμεσολάβητης σχέσης του ομιλούντος με τον κόσμο. Ο όρκος έχει αξία είτε ονοματίζονται τα θεία είτε τα εγκόσμια. Ο πολιτικός όρκος στον εμφύλιο ήταν εκτεταμένη πρακτική της άλλης πλευράς (4)

Η εκτεταμένη χρήση του όρκου από την άκρα δεξιά, μπορεί να παραπέμπει στο λαϊκό θρησκευόμενο ακροατήριο της, ως μια επικοινωνιακή χειρονομία αντίστοιχη της εικόνας της Παναγιάς Σουμελά την οποία σηκώνουν όλοι το Δεκαπενταύγουστο ,όμως ακούσια σηματοδοτεί μια βαθύτερη χειρονομία.

Αν η πολιτική υπόσχεση ανήκει στην περιοχή μιας πολιτικής τεχνολογίας με μηχανικά ισοζύγια " υπόσχεσης - επαλήθευσης" ο όρκος κινείται σε μια βαθύτερη περιοχή μιας ανθρωπολογικής συνθήκης πέραν την αξίωσης επαλήθευσης. Η διάψευση της πολιτικής υπόσχεσης είναι μέρος της, προϋπάρχει ως δυνατότητα από τη στιγμή της εκφοράς της .Αντίθετα ο όρκος υπάρχει ακριβώς για να άρει τις εγγεγραμμένες εκ των προτέρων πιθανότητες ψεύδους .Η ψευδορκία γίνεται ποινικό αδίκημα, όσον αφορά τις συνέπειες της στο δικαστήριο ,γίνεται βλασφημία όσον αφορά την θεολογική της διάσταση. Η διάψευση όμως της πολιτικής υπόσχεσης είναι απλά μια άλλη όψη της, η οποία γίνεται δυνητικά εξηγήσιμη και αποδεκτή. Η διάψευση όμως του όρκου είναι άρση του, ολική καταστροφή του, δεν αποδέχεται εξηγήσεις ή αποδοχή.

Η εκτεταμένη χρήση του όρκου συνιστά μέρος της ανάγνωσης που κάνει η ακροδεξιά στη δικιά της κριτική του συστήματος.Η μεγάλη αφήγηση για το «σύστημα» στηρίζεται σε μια παραδοχή ύπαρξης μιας " μηχανής" η οποία υποτάσσει τη ζωή εργασία μέσω των υποσυστημάτων της ( οικονομία, δίκαιο, καταστολή, ιδεολογικοί μηχανισμοί κλπ) και αναπαράγει τις σχέσεις. Αν η αριστερά στην ανάγνωση του συστήματος ανακαλύπτει τις βαθύτερες διασυνδέσεις και ροές εντός των υποσυστημάτων με βάση τεχνικά, αναλυτικά, προσδιορισμένες αλληλουχίες, η ακροδεξιά ανακαλύπτει τις εσωτερικές διασυνδέσεις αυτές ως εκφράσεις μαγικοθρησκευτικών δομικών στοιχείων .Στην ακροδεξιά ανάγνωση υπάρχουν εξηγήσιμες εκφράσεις και λειτουργίες των υποσυστημάτων ( δίκαιο, οικονομία κλπ) μόνο που η συγκολλητική ουσία , οι συνάψεις έχουν λειτουργικά στοιχεία ,φυλής, θρησκείας κλπ.

Ο όρκος λοιπόν, ως λειτουργικό συστατικό μιας ανάγνωσης του κόσμου- συστήματος με εσωτερικές συνάφειες , αναδύεται στον ακροδεξιό πολιτικό λόγο ως φυσική έκφραση των δομικών στοιχείων του συστήματος αυτού: των συμπαγών μυστηριακών μονάδων που ενοποιούν το κόσμο, τη γλώσσα, τις πράξεις .Με τους όρκους η ακροδεξιά δεν προσπαθεί να ενισχύσει απλά την αξία της πολιτικής της υπόσχεσης , αλλά ασυνείδητα επαναδιατυπώνει την ανάγνωση της για την ενότητα του κόσμου, της γλώσσας, των ανθρώπων ως σύστημα, μόνο που εδώ τα υποσυστήματα δομούνται από μαγικοθρησκευτικές δομές .Ο ακροδεξιός λόγος είναι πολιτικά " τεχνικά" αντισυστημικός ,αποκαλύπτει τις εσωτερικές συνάψεις, μόνο που αυτές πάλλονται και αναπλάθονται από μηχανισμούς δομημένους από μονάδες μυστηριακής φύσης.

Σύμφωνα με τον G.Agamben (5) ένα από τα χαρακτηριστικά της εποχής μας είναι ότι ,για πρώτη φορά ίσως στην ανθρώπινη ιστορία καλούμαστε να συγκροτήσουμε την κοινωνία χωρίς την εκτεταμένη επικύρωση της μέσω του όρκου.Αν μπορούσαμε να απλοποιήσουμε τη θέση του GA ,αυτό έγκειται στο εξής:

Ο όρκος προϋπάρχει της μαγικοθρησκευτικής ιστορικής φάσης της ανθρωπότητας. Η λεκτική τελετουργία για την επικύρωση ενός δεσμού κοινωνίας ,κόσμου, γλώσσας είναι θεμελιακή .Ο όρκος συνιστά αυτή καθ´ εαυτή την οργανική ενότητα του ομιλούντος με τις πράξεις, το περιβάλλον του, τη ζωή και τη γλώσσα. Η κατεύθυνση του όρκου ,ευκτική ή επιβεβαιωτική είναι δευτερεύουσα στην ανάλυση αυτή. Ο όρκος προηγείται της θρησκείας και του νόμου.

Αν η ηθική και όχι απλώς η γνωστική σύνδεση ,μεταξύ λέξεων, πραγμάτων και πράξεων διαρραγεί τότε προωθείται ένας θεαματικός και ανεξέλεγκτος πολλαπλασιασμός των κενών λέξεων αλλά και όλων των νομικών μηχανισμών οι οποίοι προσπαθούν να ελέγξουν όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής. Είναι ενδιαφέρον άτι η λεκτική κενολογία , λεξιλαγνεία και η νομική επικυριαρχία του κράτους είναι παράλληλα φαινόμενα.

Αν η θέση του GA είναι ορθή τότε απέναντι στις ορκωμοσίες της ακροδεξιάς , δεν αρκεί η αποδόμηση του αταβιστικού χαρακτήρα τους, γιατί η δύναμη του όρκου προηγείται του αταβισμού αυτού. Οι ορκωμοσίες της ακροδεξιάς ρισκάρουν να γίνουν ψευδορκίες και άρα πολιτικά μαχητές ,αλλά στο μεταξύ έχουν μεταφέρει το επίδικο σε ένα επίπεδο όπου η ακροδεξιά θέλει να μεταφέρει έτσι και αλλιώς: από το επίπεδο της τεχνικής πολιτικής σε ένα επίπεδο πολιτικής θεολογίας. Εδώ όμως αναδύεται ένα κρίσιμο ίσως δυσεπίλυτο ζήτημα: Αν η τεχνική πολιτική είναι κατά βάθος τελικά πολιτική θεολογία, τότε η ακροδεξιά πρωτοβουλία της προσφέρει ένα προβάδισμα . Η απομάγευση της πολιτικής των όρκων μέσω της έλλογης κριτικής φτάνει σε ένα όριο πέραν του οποίου αυτή συναντά όντως ένα πυρήνα μυστηρίου: αυτού της δύναμης της γλώσσας.

Τελικά μήπως οι ακροδεξιές ορκωμοσίες αντιμετωπίζονται με τη διατύπωση μιας πολιτικής υπόσχεσης πέραν της πολιτικής μηχανολογίας και πολιτικής λογιστικής; Μήπως απαιτείται μια υπόσχεση ,όχι απλά με περισσότερες εγγυήσεις συνέπειας και αληθείας, αλλά μια λεκτική αποτύπωση σε ένα βαθύτερο ανθρωπολογικό επίπεδο;

Το παράδοξο είναι πραγματικά ενδιαφέρον: Ακόμη και οι πιο άρτιες τεχνικά, λογιστικά, μαθηματικά, προτάσεις λειτουργούν τελικά ως «όρκοι» ως λεκτικές δράσεις με τελετουργικό περιεχόμενο. Εδώ έγκειται και η αδυναμία των πολιτικών προτάσεων με ένταση στο «συγκεκριμένο». Αυτό το συγκεκριμένο γίνεται ,ακούσια, και παρά την θεμιτή θέληση των εκφραστών του, μέρος ενός μυστηρίου. Η πιθανή εκλογική αποτυχία των πολιτικών φορέων των «συγκεκριμένων» μέτρων γίνεται όχι γιατί αυτά δεν στέκουν μαθηματικά ,αλλά γιατί εντάσσονται ακουσίως σε ένα επίπεδο το οποίο δεν υποψιάζονται καν οι φορείς αυτοί. Αντιθέτως η οποιαδήποτε επιτυχία τους δεν οφείλεται στην ακρίβεια της αλγεβρικής διατύπωσης τους αλλά στον βαθμό που αυτή η διατύπωση λειτουργεί ως μέρος ενός «όρκου» ως λεκτική επένδυση μιας μυστηριακής πράξης της γλώσσας. Για να έχουν οι πολιτικές του «συγκεκριμένου» αξία πρέπει να κατανοήσουν τα οντολογικά περιορισμένα όρια τους.

Συμπέρασμα : οι ακροδεξιές ορκωμοσίες αναδεικνύουν τα δυσδιάκριτα όρια , τους περιορισμούς μιας «τεχνικής πολιτικής» αλλά και τις αναπάντεχες μυστηριακές δυνάμεις της γλώσσας.

1.-O όρκος του ΛΑΟΣ
2.-Ο Καμένος ορκίζεται
3.-Όρκος - Χρυσή Αυγή
4.-Οι πολιτικοί όρκοι στην Κατοχή και τον Εμφύλιο
5.-G.Agamben The_Sacrament_of_Language