Συνεχής διέγερση:Πολλαπλές Φάσεις

 
 

 
Συμπληρωθήκαν τρία χρόνια από το Δεκέμβριο του οκτώ .Μέχρι σήμερα η κοινωνία είναι σε μια διέγερση ,σε μια αναστάτωση ,σε διαρκείς κινητοποιήσεις .Οι κινητοποιήσεις , απεργίες , διαδηλώσεις αποτελούν πάντα θέμα πολλαπλών αναλύσεων που θα μπορούσαμε να ταξινομήσουμε σε δυο κατηγορίες : Στατικές και δυναμικές.


Οι Στατικές αναλύσεις υπερτιμούν το οικονομικό στοιχείο της συγκυρίας, και συσχετίζουν γραμμικά τις κινητοποιήσεις με την Οικονομική κατάσταση. Αν η οικονομία δεν πάει καλά, αν υπάρχουν κοινωνικές αδικίες τότε έχουμε αναστάτωση. Ομοίως η κινητοποίηση είναι η μοναδική επιλογή για την αντίστροφη μιας αδικίας .Οι Στατικές αναλύσεις κατά βάθος εδράζονται ή προϋποθέτουν την έννοια μιας κοινωνίας της ειρήνης η οποία κατ´ εξαίρεση αποδιοργανώνεται.

Οι Δυναμικές αναλύσεις βλέπουν τις συγκρούσεις ως συστατικό μερικών κοινωνιών. Οι κοινωνίες τροφοδοτούν κινητοποιήσεις ως οργανικό στοιχείο της λειτουργίας τους, ως σποραδικές εκτονώσεις της βαλβίδας .Οι κινητοποιήσεις, η ένταση, είναι το πολιτιστικό περιβάλλον, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα εντός της οποίας η οικονομία αναπτύσσεται ως εάν οικονομία και τάξη να μην έχουν γραμμική συσχέτιση αιτίου αιτιατού. Στην οπτική αυτή πολιτιστικές , ιστορικές , μορφωτικές ιδιομορφίες είναι οι καθοριστικές.

Υποστηρίζω πως μπορούμε να κατανοήσουμε την Ελληνική κοινωνία ,καλύτερα μέσω μια δυναμικής ανάλυσης η οποία αποδέχεται την κινηματική διέγερση ως οργανικό συστατικό της. Μια μικρή ιστορική αναδρομή μπορεί να μας δείξει μακρές ιστορικές περιόδους όπου η Οικονομική ανάπτυξη συνυπάρχει με κοινωνική ένταση δεκαετίες 55-65 και όλη σχεδόν η μεταπολίτευση συνδυάζουν ανάπτυξη και ένταση. Ταυτόχρονα η πραγματικότητα δίπλα μας βοά ,πως υπάρχουν κοινωνίες και οικονομίες που αναπτύσσονται σε ένα διαρκές περιβάλλον οξύτητας και έντασης( Τουρκία, Ισραήλ, Λίβανος )

Είναι περίεργο πως τόσο το συντηρητικό στερεότυπο " ησυχία, τάξη" όσο και το οικονομίστικο αριστερής προέλευσης " αγώνες ξεπατικοσούρα " παραβλέπουν ότι με σχετική κοινωνική αταξία γίνονται πολλά πράγματα στην οικονομία και ότι πολλοί αγώνες είναι μέρος μιας αποδέκτης τελετουργίας χωρίς ιδιαίτερα αποτελέσματα.

Ας το αποδεχθούμε είμαστε κοινωνία φασαρίας, αναστάτωσης, νεύρων, έντασης .Είναι ιδιομορφία , είναι ένα διαρκές σύμπτωμα το οποίο αν δεχθούμε μέσω μιας ενεργητικής ανάλυσης ,μπορούμε να κατανοήσουμε ως απόδειξη μιας υπερχειλίζουσας ενέργειας, ενός πλεονάσματος το οποίο ασφυκτιά και εκβάλει στο δημόσιο χώρο με διάφορες μορφές.

Υπάρχει πάντα ένα ερώτημα :πως ορίζεται το σημείο , πέραν του οποίου κατανοούμε την κατάσταση μας ως αναστάτωση ποιο είναι το όριο της υπομονής; Μάλλον θα παραμείνει αναπάντητο αν και οι ιστορικές εμπειρίες είναι χρήσιμες (1)

Έχοντας λοιπόν δεχθεί την ελληνική κοινωνία ως " σε διαρκή διέγερση" τότε μπορούμε να ταξινομήσουμε την τελευταία περίοδο σε τρεις φάσεις διέγερσης:

Δεκέμβριος 08 Μαρφιν 10

Στην περίοδο αυτή η διέγερση έχει μια συγκεκριμένη άρθρωση : η διαμαρτυρία στοχεύει να δημιουργήσει μια τηλεοπτική εικόνα η οποία θα σοκάρει τον υποτιθέμενο μέσο παθητικό πολίτη και θεατή. Καταστροφές εμπρησμοί ακρότητες γίνονται για να αναπαραχθούν ,ο τυπικός πρωταγωνιστής φορά τα ρούχα που η στερεότυπη εικόνα καθορίζει για τον αναρχικό των Εξαρχείων και γίνονται συνεχείς προσπάθειες για να μεταδοθούν τα σχετικά μηνύματα από κατειλημμένους σταθμούς . Η οργή για τις συνθήκες διαβίωσης της νεολαίας ,πυροδοτείται απο τη δολοφονία και διεκδικεί το μερίδιο έντασης που προϋπάρχει ,καταθέτοντας την δική της αισθητική και ιδεολογική σφραγίδα .Η φάση τελειώνει με την Μαρφιν όπου το θάνατο ( δυνητικό γεγονός ήδη εγγεγραμμένο στο ρεπερτόριο που ξεκίνησε τον Δεκέμβρη) αδυνατεί να νοηματοδοτήσει (μέχρι και σήμερα) η συλλογικότητα που αναδύεται ως «αντιμνημονιακή» και εκφράζεται με την εκκωφαντική αποτυχία των διαδηλώσεων ή κινήσεων αντίδρασης τις επόμενες μέρες. Οι φίλαθλοι του Αστέρα Μαγούλας είναι περισσότεροι και πιο μαχητικοί αν τους αποστερήσουν κανένα off side από όσους μαζεύτηκαν την επόμενη μέρα των θανάτων.

Κερατέα - Αγανάκτηση

Εδώ η άρθρωση αλλάζει: υπεισέρχονται δύο άλλα οργανικά στοιχεία. Ο τόπος ως πραγματικός χώρος διαλόγου και συνάντησης, και η ακραία πολυσυλλεκτικότητα .Αν στην προηγούμενη φάση η αναζήτηση ήταν η παραγωγή του «αντί» τηλεθεάματος , τώρα υπάρχει η ανάγκη σωματικής παρουσίας και διαλόγου η οποία δεν μπορεί να περιχαρακωθεί ιδεολογικά. Anything goes. Οι κομματάρχες του Βορίδη, η κομματική οργάνωση της Δημαρ, η Ανταρσύα .οι αναρχικοί κλπ συγκροτούν την Κερατέα ως πόλο αντίστασης, ενώ ένα αντίστοιχο αμάλγαμα με τους κωδικούς «Άνω» «Κάτω» Σύνταγμα οριοθετεί τις πλατείες ως πραγματικό τόπο, ως το κέντρο της κοινωνικής συνάντησης. Ενδιαφέρουσες αυτενέργειες στους κάτω,εμμονές στους πάνω, αλλά η μεγαλύτερη ομάδα είναι οι θεατές και φίλοι των πλατειών που προστρέχουν σε κάθε κάλεσμα. Η Κερατέα επιτυγχάνει αλλά η αναλογία δεν είναι αρκετή για την αγανάκτηση. Ο στόχος ακύρωσης του μεσοπρόθεσμου δεν είναι χωματουργικές εργασίες και η σύγκρουση είναι εις βάρος της πλατείας με αδιανόητο θύμα τουλάχιστον τον δημοσιογράφο με την απώλεια ακοής. Την ίδια εποχή αριστεροδεξιές υπερκομματικές πρωτοβουλίες δυναμώνουν (Πρυτάνεις,Σπίθα,Καζάκης) το Extra και Kontra TV αναλαμβάνουν την συνέχεια του εγχειρήματος.

Απεργίες -Χαλυβουργική

Εδώ τώρα πια η αρχιτεκτονική της έντασης παρουσιάζει μια άλλη ιδιομορφία. Κλασσικές συνδικαλιστικές κινητοποιήσεις σε τόπους δουλειάς αναπτύσσονται σε μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα αναμονής και υπομονής. Ταυτόχρονα αποκαλύπτονται ότι σε χώρους εργασίας (Αλτερ,Λουκίσα,Ελευθεροτυπία) υπήρχε ένα πολύμηνο καθεστώς «μη δεδουλευμένων» το οποίο κατά περίεργο αλλά κατανοητό τρόπο παρέμενε στην αφάνεια. Η φάση σηματοδοτείται από μια απεργία διαφορετικού ρεπερτορίου: της Χαλυβουργικής. Εδώ η συγκυρία παίζει ένα περίεργο παιχνίδι. Το ΚΚε έχοντας υποστεί την τραυματική συμβολική ήττα των απολύσεων στις εταιρείες του, βρίσκεται σε συμπτωματικά σε πλεονεκτική θέση σε μια περίπτωση συνδικαλιστικής διαφοράς που στην Γερμανία θα είχε λήξει σε μια ώρα με συμβιβασμό. Τα γεγονότα και οι ιδιορρυθμίες είναι γνωστά. Η χαμηλή ζήτηση του χειμώνα εξυπηρετείται από τον Βόλο ,η απεργία στον Ασπρόπυργο βολεύει και ο Μάνεσης βρίσκει ευκαιρία και μετατρέπει τη διαφορά σε σύγκρουση μηδενικού αθροίσματος. Μια συνδικαλιστική κακή εκτίμηση του συσχετισμού απέναντι σε ένα εργοδότη κουλτούρας αλά «Κόσοβο» οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε μια περιπέτεια από την οποία οι διαχειριστές της τα παίζουν όλα για όλα. Συμπαρίστανται αυθεντικοί άνεργοι εργαζόμενοι από κλειστά εργοστάσια αλλά και μικροαστοί καλλιτέχνες που έχουν δει εργοστάσιο μόνο στο youtube δημιουργώντας ένα κλίμα ταξικής εξέγερσης με άγνωστο αποτέλεσμα. Η απουσία μεγάλων ΜΜΕ έχει απροσδιόριστη συνεισφορά καθώς μπορει κανείς εύκολα να φανταστεί την εικόνα Αυτιά εκπροσώπων Ασπροπύργου Βόλου και εργοδοσίας σε τετραπλό παράθυρο….. Ριψοκίνδυνη πρόβλεψη του ιστολογίου: Ο Μάνεσης μπορεί να ρισκάρει το κλείσιμο του Ασπροπύργου το ΚΚΕ όχι ……


Σε διαρκή διέγερση λοιπόν αλλά διαφορετικές φάσεις , αυτή είναι η διαφαινόμενη πορείας μας αν κρίνουμε από το παρελθόν. Σε μια τέτοια συνθήκη οι μεταρρυθμιστές, οι κυβερνώντες και οι κυβερνήσιμοι ας παρατήσουν τις νουθεσίες για υπομονή γιατί η Ελλάδα ζει μέσω της έντασης, οι δε εναλλακτικοί, αριστεροί, αμφισβητίες κλπ ας διοχετεύσουν την υπαρκτή πριν από αυτούς και χωρίς αυτούς ενέργεια σε θετικές δυναμικές λύσεις. Και αν δεν μπορούν ,εμείς όλοι που ζούμε σε αυτή την τρομερή «κωλοχώρα» , ζούμε μέσα στην ένταση, την αντάρα και την πόλωση και μέσω αυτών. Ε λοιπόν θα τα καταφέρουμε πάλι όπως το κάνανε οι προηγούμενοι από εμάς. Δεν μας σταματά τίποτα ούτε το χαλεπό 2012.

(1) Ο G.Agamben στο βιβλίο του  Remnants of Auschwitz κάνει μια ενδελεχή ανάλυση του φαινομένου της απόλυτης υπομονής. Αναφέρει ότι μετά από πενήντα χρόνια (!!!) αναδείχθηκε (θεωρητικά *) μια ειδική φιγούρα επιζώντος από τα στρατόπεδα η οποία ονομαζόταν Μουσουλμάνος ( στην αυθεντική έννοια του πιστού) και η οποία έλλειπε από τις καταγραφές . Ο «πιστός» είναι αυτός ο οποίος έχει εξαντλήσει όλα τα όρια υπομονής και περιπίπτει σε μια κατάσταση ακηδίας – «ζωντανού νεκρού» με βασικό χαρακτηριστικό την απώλεια καταγραφής της ζωής του. Οι «πιστοί» υπήρξαν σιωπηλοί μετά τα στρατόπεδα έως ότου οι επιζώντες «μάρτυρες» να μαρτυρήσουν κυριολεκτικά για το φαινόμενο αυτό. Ο Agamben υπογραμμίζει πως σε τέτοια ασφυκτική συνθήκη η καταγραφή της εμπειρίας είναι υπέρβαση η οποία αποκαλύπτει δυνάμεις. Οι εκάστοτε συντηρητικοί οραματίζονται ένα κόσμο «πιστών» που δεν αντιδρούν , δεν κατανοούν, δεν θυμούνται.
(*όχι ιστορικά όπως επεσήμανε o ανώνυμος, πολυ προσεκετικός, γνωστός  μεταφραστής του Agamben)

Εικόνα :Dino Valls

Cundu Luna Vini τραγουδούν οι Βλάχοι.Ταξικές και μεταοικονομικές συγκρούσεις .

Σήμερα πάρα πολύ Γιαννιώτες , είδαν σε κεντρικά πεζοδρόμια της πόλης των Ιωαννίνων... μεγάλη σε ποσότητα φέιβολάν με αισχρά ρατσιστικά 'λόγια' εναντίον των Βλάχων και των παιδιών τους ... κωλόβλαχοι γ... και τα παιδιά σας κτλ.. ... Η προσβολή αυτή είναι άλλη μια ρατσιστική επίθεση στους Βλάχους των Ιωαννίνων.. όπου ακόμα δεν έχουμε καταλάβει τον παραλήπτη αλλά και τους λόγους της επίθεσης μίσους κατά των βλάχων, αυτής της αισχρής (H συνέχεια εδώ)

Η είδηση νομίζω ότι δεν πέρασε στην πρώτη γραμμή .Η πόλη των Ιωαννίνων γέμισε από προκηρύξεις εναντίον των Βλάχων, οι οποίοι θεωρούνται από τους συντάκτες ως "λόμπυ" . Νομίζω ότι η επίθεση έχει μια ιδιαιτερότητα και μια έννοια είναι μια καμπή. Είναι μια προσβολή προς μια διακριτή ομάδα η οποία συνδυάζει τη γλωσσική και ίσως εθνοφυλετική διαφορετικότητα , αλλά σε αντίθεση προς τους "μετανάστες" ανήκει στους "ένδον". Η επίθεση έχει χαρακτηριστικά ζηλοφθονίας , και σαφείς αιχμές για την κατεστημένη θέση των Βλάχων ως αποτέλεσμα υποτιθέμενου ενδοβλαχικού lobbying. Ο ρατσισμός, από απέχθεια προς τον άγνωστο αδύνατο ανεβαίνει κατηγορία και γίνεται μίσος προς τον "βολεμένο" γνωστό .

Έχω την τύχη να έχω φίλους Βλάχους, και να επισκεφθώ μερικά εξαιρετικά βλαχοχώρια του Ολύμπου, των Γρεβενών του Μετσόβου. Από τους φίλους έμαθα από πρώτο χέρι την περιπέτεια της ένταξης των Βλάχων στο στενό κορσέ όλων των κρατών της Βαλκανικής .Έμαθα τις ιδιόμορφες , αμφιλεγόμενες ιστορικές σχέσεις με τη Ρουμανία ,αλλά και τις ιστορικές ιδιοτροπίες που ανέδειξαν διάφορες ποικιλίες στο ευρύτερο χώρο της ευρωπαϊκής λατινοφωνίας .Πόσοι άραγε ξέρουν ότι στην Ελβετία η Romansh ( λατινογενής αυθεντική πλήρης γλώσσα ) είναι η τετάρτη επίσημη γλώσσα της χώρας η δε περιοχή τους λειτουργεί ως συμπαγές κρατίδιο παρότι αφορά μόλις το 1 % του πληθυσμού ; Ακόμα θυμάμαι την περίφημη σκηνή στην «Καρκαλού» του Τορνέ όπου για μοναδική φορά γίνεται αναφορά στην ιστορική περιπέτεια του πριγκιπάτου της Πίνδου.

Το βλάχικο ζήτημα είναι όντως ενδιαφέρον με πολλές παραμέτρους και αναφορές και στο τέλος παραθέτω μία σχετική συνδέση (1). Το θέμα μου δεν είναι το βλάχικο ,αλλά αυτοί  οι  νέοι ανταγωνισμοί.πχ.ο ρατσισμός προς τον "βολεμένο" , τον insider , τον "ενθάδε" .Αγνοώ τη σοβαρότητα της περίπτωσης, και κάλλιστα ίσως είναι κάτι ασήμαντο: μια προβοκάτσια ελαχίστων , αλλά το υπόδειγμα που εισάγεται στο ρεπερτόριο του μίσους είναι ιδιαίτερο. Τα στοιχεία του είναι : ανακίνηση και αναδιαμόρφωση ενός υπαρκτού ζητήματος (*) σε μια εύπεπτη μορφή, στοχοποίηση μιας διακριτής ομάδας , ένταξη στο πρόσφορο έδαφος της εθνικής συνωμοσιολογίας, τοπικός εντοπισμός .

Εκδοχές αποστροφής προς ομάδες "ένδον" υπάρχουν από καιρό. Αφορούν οικονομικές συσπειρώσεις στις οποίες καλώς η κακώς αποδίδεται ο χαρακτηρισμός της συντεχνίας. Εδώ όμως υπάρχει μια ειδοποιός διαφορά. Η ταξινόμηση μπορεί να γίνει με σχετικά ασφαλή κριτήρια πχ προσοδηθηρία κρατικών πόρων ή νομική προστασία κλειστού επαγγέλματος. Μπορεί να καταγράφει, να αποδειχθεί και να ελεγχθεί μια ροή πόρων ή μια προστασία κατ´ εξαίρεση η οποία εν τέλει αποστερεί πλούτο από τους πολλούς.

Στην περίπτωση όμως αποστροφής προς μια συντεχνία , υπάρχει πάρα μόνο μια μομφή : .Η υποτιθέμενη η πραγματική επιτυχία αποστερεί πόρους από τους πολλούς. Εδώ ´όμως αλλά η υποτιθέμενη υπεροχή ελέγχεται γιατί είναι αποτέλεσμα ενός εσωτερικού ηθικού κώδικα αλληλεγγύης της ομάδας. Κατακριτέο ουσιαστικά είναι ο άυλος δεσμός , η ιδεολογία, η ηθική συνοχή της ομάδας .Οι Βλάχοι στα Γιάννενα , οι Εβραίοι στο μεσοπόλεμο, οι Κόπτες στην Αίγυπτο ,οι Αλεβίτες στη Τουρκία οι Σιχ στην Ινδία οι Κινέζοι στην Αυστραλία κλπ κλπ είναι θύματα της εσωτερικής τους σχέσης ,που είναι φυλετική, γλωσσική ,πολιτισμική , θρησκευτική , δηλαδή άυλη .

Αν στην ρατσιστική αργκό ο μετανάστης είναι όργανο μιας εξωτερικής συνομωσίας , εδώ ο " άλλος" είναι " οι άλλοι" επικίνδυνοι ως αλλότρια ηθική, ως περίκλειστη αξιακή συνθήκη διαθέσιμη για τους "μυημένους" ή " εκλεκτούς" .

Υποστηρίζω ότι ανεξάρτητα από τη πιθανή ασημαντότητα του περιστατικού στα Γιάννενα , αυτό είναι μια έκφραση , μια δράση που έρχεται από το μέλλον. Η κρίση δεν πυροδοτεί οικονομικούς ανταγωνισμούς, η κρίση τους οξύνει κρίση όμως θα γεννοβολήσει νέους ιδεολογικούς, πολιτιστικούς, "μεταοκονομικους" ανταγωνισμούς και επομένως νέα υποκείμενα συγκρούσεων.

Η ταξική σύγκρουση δεν αναμένει την οικονομική καχεξία για να εκφραστεί, ενυπάρχει στην υφή της καπιταλιστικής οικονομίας, όσο κάποιοι την αντιλαμβάνονται υποκειμενικά ως τέτοια. Όμως , άλλοτε παίρνει προφανείς κλασσικές γνώριμες μορφές ( απεργία Χαλυβουργικής, Αλτερ, κλπ) άλλοτε διαχέεται σε όλες τις εκφράσεις δυσανεξίας και γογγυσμού .Ακόμη και η πιο συντεχνιακή διεκδίκηση της καλής εποχής του " μαζί τα φάγαμε" είναι ταξική διεκδίκηση από τη στιγμή που οι εργαζόμενοι μισθωτοί την εννοούν έτσι. Η ταξική σύγκρουση είναι πάντα υποκειμενική. Υπάρχουν μεγάλες κινητοποιήσεις μισθωτών που δεν είναι ταξικές υποκειμενικά ,αλλά εκφράσεις διαμαρτυρίας, παράπονου, απελπισίας. Έτσι, τόσο η συντηρητική άποψη του τέλους της πάλης των τάξεων ,όσο και η οικονομίστικη άποψη των γενικών ταξικών αγώνων υποτιμούν την υποκειμενικότητα του ταξικού ανταγωνισμού. Πάλη των τάξεων υπάρχει όσο εργαζόμενοι εκφράζονται μέσω αυτής και δεν υπάρχει κανένας ταξικός αγώνας χωρίς ένα βαθμό συνειδητοποίησης πέραν του οικονομικού επίδικου.

Οι μετακοινομικοί ανταγωνισμοί , " έξω οι Βλάχοι" , " όχι στο Τζαμί " ,"Παλαιό Νέο Ημερολόγιο " κλπ προϋποθέτουν ενός τύπου αφήγηση με ηθικά και ιδεολογικά επίδικα .Αναδύονται ταυτόχρονα με την αφήγηση τους την οποία ανατροφοδοτούν από την ένταση .Έτσι η υπόθεση των αξιών , του ηθικού κώδικα γίνεται το κατ´ εξοχήν ζήτημα της εποχής .Οι φορείς που εκφέρουν συστηματικά ένα τέτοιο λόγο ευρίσκονται σε προνομιακή θέση.

Κυκλοφορούν στη δημοσιότητα απόψεις όπου απολυτοποιούν την Οικονομική δυσπραγία, ως παράγοντα "ριζοσπαστικοποίησης" η " συντηρητικοποίησης" γιατί αντιλαμβάνονται το ζήτημα ως απλή ορθολογική διαδικασία η οποία θα αποδώσει θετικό η αρνητικό πρόσημο .Υποθέτουν ότι η δυσπραγία οδηγεί διαζευκτικά σε εγκλειστική υπομονή ή εξωστρεφή κινητικότητα.

Υποστηρίζω πως θα δούμε υβριδικές εκφράσεις , καινοφανείς μορφές πέραν των πόλων της υπομονής - εξέγερσης .Το παράδειγμα των κριτικών της " αγανάκτησης" είναι χαρακτηριστικό. Ένα αυθεντικό ,άρα καινοφανές, ιδιότροπο φαινόμενο ,μπήκε στα στενά μέτρα αποτιμήσεων " προλεταριακής " συνέπειας η κινηματικής αποτελεσματικότητας και κρίθηκε περίπου ως αποτυχία ή ως ημιτελές .Η "αγανάκτηση" όμως ως αυθεντικό μεταοικονομικό κίνημα κινήθηκε στους δικούς του δρόμους που άνοιξε , ενσωματώνοντας παράλληλα πολλές ιδεολογίες , διαφορετικούς ηθικούς και αισθητικούς κώδικες .Η συνάφεια που εντοπίζω με το "Νέο βλάχικο ζήτημα των Ιωαννίνων " έγκειται στην καινοφάνεια, την απρόσμενη σώρευση στοιχείων της ιστορίας, της συγκυρίας, ενοποίηση διαφόρων μορφών πολιτικού ακτιβισμού από διαφορετικές παραδόσεις.

Με μια έννοια το πλαίσιο μιας " πολλαπλής" η "συμβιωτικής " κουλτούρας αποκτά μια δυναμική γιατί είναι το μόνο που μπορεί να εγγυηθεί την κατανόηση της συνθήκης μας. Αντίθετα ιστορικιστικές εμμονικές προσεγγίσεις ,μιας ανύπαρκτης ιστορικής επανάληψης ,μιας νοσταλγίας ενός παγιωμένου παρελθόντος με γνωστούς παίκτες, νικητές και νικημένους, με φαντασιακές ρεβάνς , οδηγούν με ασφάλεια σε μια τελετουργία την οποία αποζητά η αδράνεια του ενεστώτος.


(*) Το ζήτημα είναι υπαρκτό στην εξής διάσταση : Δεν παρέχεται ρητά στους Βλάχους το δικαίωμα επίσημης διατήρησης, διδασκαλίας ,γραφής και ανάπτυξης μιας γλώσσας που είναι ιστορική και ζωντανή στην Ελληνική επικράτεια.



Η σελίδα του Δ.Λιθοξόου "Οι Βλάχοι της Ελλάδος"
 
Εικόνα: Dino Valls

Έλλογη Αριστερά, Αγανάκτηση, Κόλαση

Σε προηγούμενη κινητοποίηση κάποιοι έκαναν μια πραγματικά ευρηματική παράσταση δρόμου. Πραγματοποίησαν την διαδήλωση των «φτωχών βιομηχάνων» οι οποίοι πένητες διαδηλώνουν ζητώντας ελεημοσύνη από την κυβέρνηση για να αυξήσουν τα κέρδη τους. Το σχετικό video κυκλοφορεί και είναι όντως ενδιαφέρον. Μόνο που η ευρηματική παράσταση είχε ένα τεράστιο ένα θεμελιακό λάθος. Χλεύαζε τους βιομήχανους σε μια χώρα χωρίς βιομηχανία. Οι διαδηλωτές ονομάτισαν βιομήχανο τον «πλούσιο» τον ραντιέρη , τον κεφαλαιούχο. Μικρή λεπτομέρεια θα πεις, τι σημασία έχει η ακρίβεια σε ένα happening.Θα σου πω , πως δεν είναι καθόλου λεπτομέρεια καθώς έχει τεράστια σημασία τι ακριβώς νομίζεις ότι υπάρχει δίπλα σου και πως το ονοματίζεις. Είναι διαφορετικό το θέμα ότι στην βιομηχανική Ελλάδα το πρόβλημα είναι τα υπερκέρδη των βιομηχανιών και οι χαμηλοί μισθοί των εργαζομένων από το θέμα πως στην αποβιομηχανοποιημένη Ελλάδα το κεφάλαιο επενδύεται σε πολύ πιο ελαφρές , πιο ευέλικτες , πιο «αρπακόλα» επενδύσεις οι οποίες δεν είναι η βιομηχανία. Η βιομηχανία εμπεριέχει πολύ πιο σύνθετες διαδικασίες που απαιτούν χρόνο εξειδίκευση , προσωπικό και δεσμεύσεις. Οι φίλοι διαδηλωτές βλέπουν την Βουγιουκλάκη στην «Κόρη μου την Σοσιαλίστρια» , και τις αδρές κοινωνικές σχέσεις που αποτυπώνονται εκεί αλλά τους διαφεύγει ότι το παλιό εργοστάσιο της Πειραϊκής Πατραικής στο Μ.Πεύκο που ήταν το σκηνικό της ταινίας είναι αποθήκες εδώ και τριάντα χρόνια και ο «βιομήχανος» Κωνσταντάρας αφού έγινε και προμηθευτής του δημοσίου είχε κάνει τα κέρδη του securities και maturities σε κανένα private banking .


Είναι φανερό πως ενώ στις καπιταλιστικές οικονομίες το αέναο κύκλωμα της οικονομίας λειτουργεί με τελικό αποτέλεσμα την ασύμμετρη σώρευση πλούτου στους δύο πόλους κεφάλαιο – εργασία. Έχει σημασία όμως πόσος και ποιος είναι αυτός ο πλούτος. Πριν δύο χρόνια και η Δανία και η Γερμανία είχαν – 4 % αρνητική ανάπτυξη αλλά οι επιπτώσεις στην κοινωνία ήταν σχεδόν απαρατήρητες. Σε εμάς το – 4 % διέλυσε το σύμπαν. Στο δικό μας καπιταλιστικό κύκλωμα η ίδια απόδοση κεφαλαίου γίνεται γρήγορα αποτελεσματικά χωρίς όμως ενδιάμεσες διαχύσεις, χωρίς τις εξισορροπήσεις που σχεδόν φυσικά θα επέφερε μια σύνθετη βιομηχανική δομή. Έχει δίκιο η «ταξική» αριστερά να επικεντρώνει στην ανισοκατανομή, αλλά αυτή δεν είναι αποτέλεσμα μόνο ταξικών πολιτικών αγώνων αλλά είναι και παράγωγο της δομής της οικονομίας. Οι πιο εξειδικευμένες θέσεις εργασίας «θυσιάζονται» πιο δύσκολα από τις ανειδίκευτες. Επομένως μια «ταξική» πολιτική ένταση μπορεί να αποδώσει πολύ διαφορετικά αποτελέσματα σε δύο οικονομικά κυκλώματα διαφορετικής συνθετότητας. Το πρόβλημα με τις κλασσικές οικονομίστικες εκδοχές της αριστεράς είναι ότι παραβλέπουν ακριβώς αυτό τον παράγοντα. Βρισκόμαστε λοιπόν χωρίς κλασσική βιομηχανία χωρίς «φάμπρικες» αλλά η λαϊκή φαντασία βλέπει «βιομήχανους».

Η κρίση αυτή θα δοκιμάσει την αντοχή όλων των υπαρκτών ιδεολογικών και πολιτικών ρευμάτων. Στην δυσμενέστερη θα βρεθούν οι μερίδες της έλλογης αριστεράς. Γνωρίζουν πως η κρίση ήδη θίγει τις αδύναμες πλευρές του κόσμου της εργασίας, αλλά η λύση δεν βρίσκεται μονοσήμαντα στην άμυνα ή αντεπίθεση προς το κεφάλαιο, αλλά στην διατήρηση μιας εξόδου που θα ευνοεί παράλληλα τις πιο σύνθετες μορφές οργάνωσης του κεφαλαίου . Το ισοζύγιο κεφάλαιο εργασία δεν είναι ένα ομοιογενές, αχρονικό, μέγεθος . Είναι ένα μέγεθος που ορίζεται από τους ιστορικούς, τοπικούς, πολιτιστικούς προσδιορισμούς. Επομένως η έλλογη αριστερά καλείται σε μια περίπλοκη ισορροπία. Οι πλευρές της αριστεράς με «ταξικό» και «αντικαπιταλιστικό» πρόσημο, έχουν μια ευκολία να ορίσουν το παίγνιο ως διελκυστίνδα, αλλά ξεχνάν πως οι δύο πλευρές της διελκυστίνδας επικαθορίζονται από το γήπεδο, τον χώρο, τον άνεμο, την ώρα της διαμάχης. Σωστά επισημαίνεται ότι στην συγκυρία το κεφάλαιο «αντεπιτίθεται» στην εργασία, αλλά για τις δυνάμεις της εργασίας η «άμυνα» δεν μπορεί παρά να εμπεριέχει και την μέριμνα για το που και πως διεξάγεται ο αγώνας. Η διάλυση των εργασιακών δικαιωμάτων που επιχειρείται έχει διαφορετικές επιπτώσεις σε μια οικονομία ενσωματώνει σύνθετες δομές ,από μια οικονομία του καπιταλισμού «άρπα κόλλα». Θέλοντας η μη ,η προάσπιση της εργασίας γίνεται περισκοπικά πολυεδρικά.

Η έλευση του μνημονίου αποτέλεσε ένα περίτεχνο στοίχημα. Η οικονομική «ανάσα» θα μπορούσε να συνδυασθεί με στοιχειώδεις εκσυγχρονισμούς (φαρμακευτική δαπάνη, κλειστά επαγγέλματα,κλπ) .Ωστόσο μια τόσο δύσκολη ισορροπία θα απαιτούσε πριν από όλα ικανότητες διοίκησης και διαχείρισης. Από ότι φαίνεται ένα εκρηκτικό κοκταίηλ προσωπικών ανεπαρκειών, κομματικών αδρανειών εντός του «Cyberpasoc » ματαίωσε την πολιτική πιρουέτα. Η «αριστερή» διαχείριση του μνημονίου φαίνεται να παραμένει μια πολιτική εκκεντρικότητα.

Ωστόσο , όσο και αν φαίνεται παράξενο, το κίνημα των αγανακτισμένων δίνει μια τελευταία ευκαιρία στην έλλογη διαχείριση των συμφερόντων της εργασίας εντός ενός περιβάλλοντος μνημονίου. Το χαοτικό , συναισθηματικό , πλήθος της αγανάκτησης αλλάζει την συγκυρία, δίνοντας ίσως την τελευταία ευκαιρία.

Στην μετά μνημόνιο συγκυρία, η πολιτική είχε χαρακτήρα «ξεπατικοσούρας». Κάτι από κοπτοραπτική ρουτίνας. Η κυβέρνηση φέρνει το μνημόνιο και άρα η αντιπολίτευση είναι κατά. Είναι τόσο απλό. Βέβαια ο αντιμνημονιακός λόγος υπάρχει όσο υπάρχουν οι χρηματικές ροές του μνημονίου. Ωστόσο ο αντιμνημονιακός λόγος ήταν ανεπεξέργαστος, αταξινόμητος, μανιχαικός. Οι δυνάμεις της έλλογης αριστεράς ταξινομούνται εύκολα στον πόλο μιας κυβερνητικής συμπάθειας, όχι γιατί ευρίσκονται εκεί αλλά γιατί ο διπολικός λόγος τους είναι εκ των πραγμάτων σύνθετος, πολυπρισματικός , πολυεδρικός. Αν πεις ότι χωρίς το μνημόνιο δεν θα είχαμε ηλεκτρονική συνταγογράφηση γίνεσαι κυβερνητικός. Η πολιτική συνθετότητα ως μορφή ως σχήμα της συγκυρίας γίνεται απαγορευτική.

Έρχονται όμως οι αγανακτισμένοι και εισβάλουν ακριβώς στο δίαυλο που άνοιξε ο αρχαϊκός αντιμνημονιακός λόγος. Η απλοϊκή αντιμνημονιακή ρητορεία στην οποία άσκεφτα απρόσκοπτα και πανεύκολα ασκήθηκαν σχεδόν όλοι εντός αριστεράς, διαμορφώνει ένα πολιτικό κενό, στο οποίο πέφτουν μέσα και οι ίδιοι. Η «αγανάκτηση» είναι το αποτέλεσμα μιας κυβερνητικής ανεπάρκειας και μιας ρουτινιάρικης αντιπολίτευσης του κλισέ.

Ξαφνικά οι «αντιμνημονιακοί» καλούνται να γίνουν αναλυτικοί και χειρουργικοί γιατί αλλιώς η «αγανάκτηση» θα τους υπερκεράσει. Το πολιτικό ένστικτο της Αλέκας για μια άλλη φορά είναι αλάνθαστο. Με μια απλή δήλωση για το Ευρώ, ανεβάζει την συνθετότητα της πολιτικής πρότασης του ΚΚΕ δέκα κλικ της δεκάβαθμης κλίμακας πολυπλοκότητας Derrida -Wittgenstein . Προφανώς το ζήτημα δεν είναι αν το ΚΚΕ άλλαξε γραμμή, το κύριο είναι ότι προσέρχεται μια σύνθετη αμφίσημη δαιδαλώδη πρόταση, ακριβώς για να απεμπλακεί από τον παλιμπαιδικό αντιμνημονιασμό της αγανάκτησης , για τον οποίο συνέβαλε τα μέγιστα.

Προφανώς είναι η τελευταία ευκαιρία.

Η έλλογη αριστερά δικαιώνεται στις αμφίδρομες , «ναι μεν αλλά», διπολικές και τριπολικές στοχεύσεις ,αυτές που ούτε οι επικοινωνιολόγοι θέλουν, ούτε στην κοινωνία αρέσουν. Αυτά τα οδυνηρά «σούπα μούπες» της έλλογης αριστεράς είναι και το μοναδικό ,το ανεκτίμητο εφόδιο της και η συνεισφορά στην ελληνική κοινωνία. Από τότε που στην λαίλαπα του «όχι στην ΕΟΚ» αντέτεινε το εκκεντρικό σχεδόν χαοτικό «ναι στην Ευρώπη των λαών» και το οποίο τιμούσαν οι πολίτες με θηριώδη ποσοστά του 1, 4 % για να αποτελέσει το θεμέλιο σχεδόν μιας ολόκληρης ιστορικής φάσης της ελληνικής ιστορίας.

Η «αγανάκτηση» είναι το τέλος της πρώτης μνημονιακής περιόδου , που τελειώνει με την κατάρρευση και του παλιμπαιδικού αντιμνημονιασμού .

Έχουμε πολύ λίγες , σχεδόν οριακές ευκαιρίες μπροστά μας.

Από την μια ένα παραλυμένο Cyberpasok , μια λαϊκιστική Δεξιά που κυβερνά την Ευρώπη, εντόπιες οικονομικές Ελιτ με απ’ ευθείας αναφορά στα ήθη και έθιμα της Κατοχικής Μαύρης Αγοράς, εργαζόμενους σε δυσμένεια και γενικό πολιτικό ρητορικό περιβάλλον τύπου «Μανίνα». Με λίγα λόγια κόλαση! Από ότι ξέρουμε όμως από τον Dante η κόλαση είναι ένας πολύπλοκος, δυναμικός και ρευστός κόσμος, ένας κόσμος ιδανικός για ασκήσεις έλλογης αριστερής πολιτικής.