Sunday, December 12, 2010

Β.Μαρκεζίνης: "Κοινοτοπίες Ριζοσπαστικού Πατριωτισμού".Μια κριτική του Ν.Χρυσολωρά


Του Νίκου Χρυσολωρά

"Βασιλειος Μαρκεζινης-Μια Νέα Εξωτερική Πολιτική για την Ελλάδα"

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Βασίλειος Μαρκεζίνης είναι αυτή τη στιγμή ένας από τους πλέον προβεβλημένους ακαδημαϊκούς στη χώρα μας. Στις σελίδες των δύο πρόσφατων βιβλίων του -Επικοινωνιακή Διπλωματία και Διπλωματία Βάθους (ΕΔΔΒ) και Μια Νέα Εξωτερική Πολιτική για την Ελλάδα (ΜΝΕΠΕ)- τα οποία κυκλοφορούν από τον εκδοτικό οίκο Λιβάνη, ο αναγνώστης θα βρει μία συνοπτική παρουσίαση των θέσεών του για τα βασικά θέματα στην ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής της χώρας μας, αλλά και προσεγγίσεις σε διεθνή ζητήματα, όπως ο ρόλος των ΗΠΑ στο παγκόσμιο στερέωμα και σε σχέση με τη Ρωσία, η τουρκική διπλωματία στην εποχή Νταβούτογλου και ο λεγόμενος πόλεμος των αγωγών. Με όπλο την πολυετή εμπειρία του, ο Μαρκεζίνης γράφει με σαφήνεια και γλαφυρότητα, γεγονός που καθιστά τα δύο βιβλία ευχάριστο ανάγνωσμα, παρά το γεγονός ότι δεν αποφεύγονται οι πλατειασμοί, η περιαυτολογία και οι συχνές επαναλήψεις.


Αν πάντως το ζητούμενο δεν είναι η περιγραφή και η επικοινωνία των απόψεων του συγγραφέα, τις οποίες άλλωστε οι ενδιαφερόμενοι έχουν την ευκαιρία να διαβάζουν συχνά στις εφημερίδες και να τις πληροφορούνται μέσω τηλεοπτικών εκπομπών, αλλά μία διεισδυτική ματιά στον κόσμο της εξωτερικής πολιτικής, τότε είναι δύσκολο να μιλήσει κανείς για επιτυχημένα εγχειρήματα. Οι περισσότερες από τις επισημάνσεις των βιβλίων είναι λίγο έως πολύ γνωστές σε όσους ασχολούνται με τον χώρο της διπλωματίας, ακόμη και σε στοιχειωδώς επιμελείς πρωτοετείς φοιτητές σχολών διεθνών σχέσεων. Για παράδειγμα, το κάλεσμα του συγγραφέα να υιοθετήσουμε (ως χώρα) μία «πολυγαμική εξωτερική πολιτική», καίτοι εύηχο, δεν παύει να είναι κοινότοπο. Εξίσου γνωστές είναι στους διεθνολόγους και πολλές άλλες θέσεις που παρουσιάζονται περίπου ως καινοφανείς στα δύο συγγράμματα, όπως ότι ο διπολικός κόσμος ήταν πιο σταθερός από τον πολυπολικό (ΜΝΕΠΕ, σελ. 34). Με άλλα λόγια, τόσο η «Επικοινωνιακή Διπλωματία...», όσο και η «Νέα Εξωτερική Πολιτική...» επαναλαμβάνουν συχνά τα αυτονόητα και στερούνται βάθους ανάλυσης.

Ορισμένες φορές μάλιστα, ο Μαρκεζίνης ισχυρίζεται ότι ανακάλυψε τον τροχό, αντιλαμβανόμενος περιστατικά που διέλαθαν υποτίθεται την προσοχή όλων των άλλων, κάτι που συνήθως δεν επιβεβαιώνεται από την πραγματικότητα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της πρόσφατης ανταλλαγής κατασκόπων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, το οποίο υποστηρίζει ότι «πέρασε απαρατήρητο από τα ΜΜΕ των δύο χωρών...» (ΜΝΕΠΕ, σελ. 31). Προφανώς ο συγγραφέας βρισκόταν εκείνη την περίοδο σε διακοπές, αφού δεν μπορεί αλλιώς να μην πρόσεξε ότι το θέμα «έπαιζε» στα πρωτοσέλιδα όλων των μεγάλων εφημερίδων του εξωτερικού, αλλά και της Ελλάδας, επί μήνες.

Τα πραγματικά προβλήματα ξεκινούν όταν ο Μαρκεζίνης περνάει από την περιγραφή στην ερμηνεία και ξεκινάει τις άστοχες γενικεύσεις: σύμφωνα με τα βιβλία, οι περισσότεροι πολιτικοί δεν έχουν το θάρρος της γνώμης τους (ΕΔΔΒ, κεφ. 2), οι δημοσιογράφοι που καλύπτουν το διεθνές ρεπορτάζ παίρνουν «γραμμή», τα «think tanks» αναπαράγουν καθεστηκυίες απόψεις και οι περισσότεροι Ελληνες έχουν μάθει να «κλίνουν το γόνυ» στις ΗΠΑ (ΕΔΔΒ, σελ. 132). Οπως αντιλαμβάνεται κανείς, οι παραπάνω απλοϊκές θέσεις αποτελούν αφορισμούς που όχι μόνο δεν επιβεβαιώνονται από τα εμπειρικά δεδομένα, αλλά παραπέμπουν κιόλας σε συνωμοσιολογία. Καμία δημοσκόπηση δεν έχει δείξει ποτέ ότι η ελληνική κοινή γνώμη είναι άκριτα φιλοαμερικανική (μάλλον το αντίθετο ισχύει), ενώ όλοι μας μπορούμε να υποδείξουμε πολιτικούς που διαθέτουν παρρησία, αλλά και δημοσιογράφους με διεισδυτική ματιά στα δημόσια πράγματα. Επομένως, χαρακτηρισμοί όπως οι παραπάνω δείχνουν μια ελαφρότητα που δεν θα περίμενε κανείς από ακαδημαϊκό εγνωσμένου κύρους.

Το πλέον απαράδεκτο στοιχείο και των δύο βιβλίων όμως είναι η εμπάθεια και ο αστήριχτος καταγγελτικός λόγος. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Μαρκεζίνης υπαινίσσεται ότι υπάρχουν αυτή τη στιγμή εν ενεργεία Ελληνες πολιτικοί και διπλωμάτες που διαπράττουν προδοσία, υπηρετώντας εντολές του Στέιτ Ντιπάρτμεντ αντί για το δημόσιο συμφέρον, με αντάλλαγμα την προσωπική τους ανέλιξη: «Οι δικοί μας πολιτικοί», γράφει, «κρύβουν πίσω από τη θεωρία του εκσυγχρονισμού την έμφυτη πνευματική και πολιτική τους υποταγή στην αμερικανική πολιτική, ευελπιστώντας να εξασφαλίσουν το αναγκαίο, για την πολιτική τους καριέρα, πιστοποιητικό καλής διαγωγής» (ΜΝΕΠΕ, σελ. 277). Στη «Νέα Εξωτερική Πολιτική...», ο συγγραφέας βλέπει παντού μειοδότες και συνωμοσίες. Βασικός μοχλός του σκοτεινού αυτού συστήματος είναι υποτίθεται οι ερευνητές του Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), οι οποίοι φοβούνται να «τολμήσουν προβλέψεις που δεν συμπίπτουν με τα συμφέροντα των αφεντικών τους» (ΜΝΕΠΕ, σελ. 111-112).

Περιττό να αναφέρει κανείς βέβαια ότι ο λαός παρουσιάζεται ως ο μεγάλος εξαπατημένος σε όλη αυτή την -α λα Νταν Μπράουν- σκοτεινή υπόθεση, καθώς, για να δανειστώ από τις Γραφές, περιγράφεται περίπου ως εκ της φύσεώς του «όσιος, άκακος, αμίαντος, κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος».

Θέσεις και ανάλυση

Εν κατακλείδι, τα βιβλία συστήνονται σε όσους επιθυμούν να αποκτήσουν σφαιρική εικόνα για τις θέσεις του συγγραφέα, τόσο για τις κοινότοπες, όσο και τις συνωμοσιολογικές. Μάλλον όμως είναι περιττό για όσους ψάχνουν ανάλυση «βάθους» στα εξωτερικά θέματα. Και για να κλέψουμε λίγη από τη διάθεση για εικοτολογία του συγγραφέα, είναι πραγματικά δυσερμήνευτο για ποιο λόγο τέτοιες απόψεις συνεχίζουν να τυγχάνουν τόσο μεγάλης προβολής από τα ελληνικά μήντια.

Μία πιθανή εξήγηση είναι πως ο Μαρκεζίνης είναι από τους πλέον χαρισματικούς εκπροσώπους ενός δημοφιλέστατου ρεύματος σκέψης, το οποίο ο Ακης Γαβριηλίδης έχει εύστοχα χαρακτηρίσει «ριζοσπαστικό πατριωτισμό». Πρόκειται για έναν ιδεολογικό αχταρμά, στον οποίο με κάποιο τρόπο συνυπάρχουν αρμονικά ο εθνικισμός, η αντιδυτική ρητορική, οι θεωρίες συνωμοσίας και θυματοποίησης των Ελλήνων, ο λαϊκισμός, αλλά και το μαρτυρολόγιο και ο ξύλινος λόγος της Σταλινικής αριστεράς. Κάθε κοινωνία έχει φυσικά τους οργανικούς διανοούμενους που της αξίζουν. Στη δική μας περίπτωση, ευδοκιμούν όσοι της χαϊδεύουν τα αυτιά...

Σύνδεση με το ιστολόγιο του Ν.Χρυσολωρά εδώ

8 comments:

Νοσφεράτος said...

δεν τον ηξερα αυτονανε τον Μαεκρζινη..Με τον αλλονα τον ..Μαρκεζινη εχει καμμια σχεσΗ;

LEFT LIBERAL SYNTHESIS said...

Nosfy
Είναι γιος του.........

Νοσφεράτος said...

α μαλιστα ..
ορεα

Anonymous said...

left division

Απ’ ότι γνωρίζω δυο έλληνες πολίτες μέχρι σήμερα αξιώθηκαν να τύχουν του τιμητικότατου τίτλου sir. Άτυπα ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και με όλους τους τύπους ο Βασίλειος Μαρκεζίνης.

Πέρα από το λογοπαίγνιο και με δεδομένο πως ο έλληνας νομικός και ακαδημαϊκός δάσκαλος τυγχάνει μεγάλης αναγνώρισης στον δυτικό κόσμο έχοντας χρηματίσει μεταξύ άλλων νομικός σύμβουλος στην αυλή μεγάλων παγκόσμιων ηγετών, οι απόψεις που διατυπώνει διατηρούν
αμείωτο ενδιαφέρον τους είτε συμφωνεί κανείς μ’ αυτές, είτε διαφωνεί.

Δεν διάβασα τα βιβλία του για να έχω συνολική άποψη. Σερφάροντας όμως στο διαδίκτυο βρήκα επαρκή ψήγματα όσων διατυπώνει και σημειώνω τον ευθέως πολιτικό χαρακτήρα των θέσεων που εκφράζει, όπου η απόδειξη σαν τεχνοκρατικό αιτούμενο της νομικής προσέγγισης υπερκαλύπτεται από αφαιρετικές διατυπώσεις όπως ''πολυγαμική'' εξωτερική πολιτική, και ''φραπεδάδικη'' καταναλωτική νοοτροπία (των ελλήνων).

Δηλώνει μη πολιτικός αλλά τελικά δεν καταφέρνει να κρύψει τις επιρροές του καθώς προέρχεται από πολιτικό τζάκι. Ο πατέρας του προσπάθησε να σταθεί σαν κορυφαίος πολιτικός μόνο που του έλλειπε το ex factor. Παράλληλα και οι απόψεις που διατυπώνει έχουνε σημαιάκια πολιτικής καταγωγής.

Αυτό που με εντυπωσιάζει δεν είναι όσα λέει, αλλά όσα δεν λέει ένας άνθρωπος με την δική του ευρυμάθεια, οξυδέρκεια και εμπειρία προβάλλοντας μια προσέγγιση τολμώ να πω του περασμένου αιώνα.

Αυτά που (γιατί;) δεν λέγονται

Εξηγούμαι τι εννοώ:

Τι είδους αυτοτελή εξωτερική πολιτική μπορεί να
εξασκήσει στις μέρες μας μια οποιαδήποτε χώρα μέλος της ευρωζώνης, όταν σήμερα για παράδειγμα, η τράπεζα διεθνών διακανονισμών τονίζει πως οι αποφάσεις του γαλλογερμανικού άξονα επηρεάζουν τα spread χωρών όπως η Ισπανία προκαλώντας άμεσες συνέπειες σε εκατομμύρια ανθρώπους που πλήττονται (και εκεί) από την ανεργία και την ύφεση!

Πόσοι θυμούνται πως η ευρωπαϊκή ένωση διαθέτει εδώ κι ένα χρόνο εκπρόσωπο για θέματα εξωτερικής πολιτικής (υπουργό εξωτερικών δηλαδή) (όχι την Μέρκελ) αλλά την βρετανίδα κα Κάθριν Άστον μέλος μεταξύ άλλων του εργατικού κόμματος και της βουλής των λόρδων ταυτόχρονα!
 
Δεν ξέρω αν ως τώρα της ανατέθηκε κάποιο πρότζεκτ-στόχος με επιτροπεία τρίμηνης παρακολούθησης (όπως αλλού), σίγουρα όμως ''οφείλει'' να στήσει (όπως διαβάζω) ένα ευρωπαϊκό στρατό 6000 ανθρώπων με ετήσιες αμοιβές μέχρι 200.000 ευρώ για να τρέξει σε κάθε άκρη της γης τα διακυβεύματα της πανταχόθεν βαλλόμενης πλέον συνθήκης της Λισσαβώνας!

Όταν αποφάσεις καθοριστικές για τη ζωή αμέτρητων εκατομμυρίων ανθρώπων λαμβάνονται τώρα πια με τηλεδιάσκεψη (βλέπε συσκέψεις υπουργών οικονομικών) και τεχνολογία με πολιτική διαπλέκονται, τίθεται εκ των πραγμάτων (και πολιτικά) ένα ζήτημα για το τεράστιο μέγεθος και κόστος των διπλωματικών αποστολών όπως τις ξέραμε ως τώρα, και δεν γνωρίζω αν κάποιο τέτοιο πρόγραμμα τρέχει και στο καθ' ημάς υπουργείο εξωτερικών.

Συμφωνώ (από άλλο δρόμο ερχόμενος) με τον Μαρκεζίνη πως μπαίνει κι ένα ζήτημα στον καιρό του wikileaks λόγου ύπαρξης και χρηματοδότησης φορέων σαν την ΕΥΠ πολιτικών ιδρυμάτων, δεξαμενών σκέψης, προσχηματικών μη κυβερνητικών οργανώσεων, και πανάκριβων (αφανών) μυστικών κονδυλίων.

(Συνεχίζεται)

Anonymous said...

(Συνέχεια από προηγούμενο)

The lord of the rings

Μένω με την εντύπωση πως κουβεντιάζουμε λάθος ατζέντα, σε λάθος χρόνο μέ λάθος τρόπο. Κι όσοι έχουνε τη γνώση και την διορατικότητα να καταλαβαίνουν, αντί να προσπαθούν ανοίγουνε τα μάτια των πολλών μπροστά στα
πρωτόγνωρα σε μέγεθος και μορφή προβλήματα των ημερών (μπας και βρούμε κάποτε άκρη), επιλέγουν να προκαλούν περισσότερη σύγχυση αναπαράγοντας το θεώρημα των πάσης φύσεως ''ειδικών'' που πέρασε μπροστά τους το τραίνο της εξέλιξης και δεν σταμάτησε.

Ο κος Μαρκεζίνης φέρεται απ' την πλευρά του να δηλώνει πως ο λαός δεν θέλει εξεταστικές επιτροπές δίκες και εκδίκηση, αλλά τιμωρία όπου υπάρχουν ποινικά αδικήματα. Θέλει δικαιοσύνη και αλλαγή τονίζει, αλλιώς η αλλαγή θα έρθει από το πεζοδρόμιο.

Θεωρώ πως αν θέλει να βοηθήσει τη χώρα πραγματικά, ας το κάνει με την ιδιότητα του διακεκριμένου νομικού βάζοντας με το κύρος του ένα χεράκι προκειμένου να ξεφύγουμε επί τέλους από τις δίκες που λιμνάζουν χωρίς να τελεσιδικούν, τα αδικήματα που παραγράφονται, τους νόμους και τις αποφάσεις που δεν εφαρμόζονται, προκαλώντας το καθεστώς της γενικευμένης καθεστωτικής ανομίας που δηλητηριάζει την ψυχή της χώρας μέχρι το μεδούλι.

Αν πάλι θέλει να δοκιμάσει την εφαρμογή στην πράξη όσων περιγράφει στα βιβλία του , ας κατέβει στην πολιτική που είναι περιζήτητος, αντί να τις αναλύει αφ' υψηλού σε μπλαζέ ακροατήρια τύπου Μεγάλης Βρετανίας.

Για ποιο ριζοσπαστικό πατριωρισμό μιλάμε. Εδώ αναφερόμαστε ξεκάθαρα στον κώδικα του άρχοντα των δαχυλιδιών lord of rings όπου το φαντασιακό μπλέκεται με το πραγματικό, τα ξωτικά με τους ανθρώπους, οι καλοί με τους κακούς και στο τέλος όλοι μαζί τραγουδάνε το τζιγκλάκι του παλιού παιδικού παιχνιδιού που 'ναι, που 'ναι το δαχτυλίδι, να το, να το, ποιος θα το βρει.

Για φινάλε

Αντιδρώντας στην υπάρχουσα κατάσταση που μαγαρίζει τις ζωές μας ''πολυγαμικά'', περιορίζομαι να υποστηρίξω πως ούτε αυτή η Ελλάδα μας αξίζει, ούτε αυτή η Ευρώπη μας ταιριάζει.

Έχουμε δικαίωμα σε κάτι άλλο λιγότερο σύνθετο ''τεχνοκρατικά'', περισσότερο κατανοητό και ανθρώπινο πολιτικά, όπου δικαίωμα στη διαμόρφωση της καθημερινότητας, θα έχουν εκτός από τους sir και οι κοινοί θνητοί.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS said...

Left Division
Το περίεργο είναι πως ο ΒΜ ενεσκηψε στα καλά καθούμενα.Οπώς σωστά λεέι ο Χρυσολωράς ουσιατικά αναμασά κοινοτοπίες , πασπαλισμένες με τον τίτλο του Sir.
Ωστόσο στην συγκυρία αυτή , αυτού του τυπου οι κοινοτοπίες έχουν ακροατήριο.
Στις αναφορές σου δεν μπορώ παρα να συμφωνήσω

Anonymous said...

Ενδιαφέρον το άρθρο του κυρίου Ν.Χρυσολωρά και εύστοχο νομίζω.

Μιας και απ' ότι βλέπω απασχολεί ιδιαίτερα και τον συγγραφέα, αλλά και το ιστολόγιό σας το ζήτημα του λαϊκισμού, να σας συστήσω το αφιέρωμα στο RD υπό την ετικέτα "Λαός και αντιλαϊκισμός", εδώ: http://radicaldesire.blogspot.com/search/label/%CE%9D%CF%84%CE%BF%CF%83%CE%B9%CE%AD:%20%CE%9B%CE%B1%CF%8C%CF%82%20%CE%BA%CE%B1%CE%B9%20%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BB%CE%B1%CF%8A%CE%BA%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82.

Φαίνεται πως έχουμε να κάνουμε με ένα ζήτημα που θα μας απασχολήσει ιδιαίτερα το επόμενο διάστημα.

Γεια χαρά,
καλή χρονιά,
Γρηγόρης Βόρρειος.

LEFT LIBERAL SYNTHESIS said...

Αγαπητέ Γρηγόρη Βόρρειε
Ελπίζω ο Ν.Χρυσολωράς να δει τα συγχαρητηρια σου
Ευχαριστω για το λινκ σχετικα με τον λαικισμό