Η καταξίωση του μάστορα ως στρατηγική εξόδου:Τα reality των chef

Το τελευταίο διάστημα μεταδίδονται με μεγάλη επιτυχία δύο pseudo -reality προγράμματα στην ιδιωτική τηλεόραση : Τα Master Chef και Top Chef.


Το concept και των δύο είναι σχετικά απλό: Είτε ερασιτέχνες είτε επαγγελματίες μάγειροι συναγωνίζονται ,υπό την κρίση ειδικών, για ένα έπαθλο. Το αγώνισμα όμως είναι η μαγειρική τέχνη.

Υποστηρίζω πως ο συγχρονισμός των δύο προγραμμάτων δεν είναι καθόλου άσχετος με την συγκυρία, αλλά αντίθετα εκφράζουν με διαγώνιο, μη γραμμικό τρόπο την κοινωνική και οικονομική συγκυρία ,αλλά ταυτόχρονα εκπροσωπούν μια θετική σχεδόν παραγωγική ματιά.

Προκαταβολικά βέβαια σημειώνω ότι η κριτική αυτή τίθεται πέραν μιας πρώτης κριτικής του τηλεοπτικού φαινομένου ως παραγωγού συνείδησης και ιδεολογίας. Ακόμη συζητάμε πέραν και της κριτικής των προγραμμάτων τύπου reality,και τους μηχανισμούς ατομικής υποταγής και επιλογής για όσους συμμετέχουν σε αυτά.

Το ζήτημα τίθεται ως εξής

Με δεδομένη την ιδεολογική λειτουργία της τηλεόρασης, με δεδομένη την τηλεθέαση που αναζητείται μέσω προβολής του ανταγωνισμού και του ακραίου, γιατί τώρα αυτά τα προγράμματα, και πως πιθανόν να λειτουργούν;

Το reality ως έκφραση μιας reality

Όσοι είχαν δει επεισόδια του πρώτου reality ,του Big Brother προφανώς συμφωνούν. Σε σχέση με αυτό που επακολούθησε ,σήμερα με τα δεδομένα της εποχής ,μοιάζει περισσότερο με πινάκλ συνταξιούχων χήρων δικαστικών παρά με ακραίο τηλεοπτικό γεγονός. Ο πρώτος Big Brother όμως αντανακλούσε και την εποχή του. Μια κοινωνία με επερχόμενο το Ευρώ, Ολυμπιακούς αγώνες σε πλήρη προετοιμασία, τα φτηνά δάνεια προσβάσιμα σε όλους ,παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη , έβλεπε μερικές ήπιες φάτσες αντιπροσωπευτικής μιας οικείας ανθρωποχλωρίδας. Ο BB ήταν το reality μιας ανέμελης βλακείας της ώριμης Σημιτικής περιόδου.

Όσο και αν η κριτική του τηλεοπτικού φαινομένου είναι έγκυρη ,ωστόσο καμία τηλεοπτική επιτυχία δεν γίνεται αν ταυτόχρονα δεν αντανακλά αμεσολάβητα και υπαρκτές στάσεις, τρόπους, ροπές ,μορφές, διαδρομές της πραγματικότητας. Η ιδεολογικά ύποπτη προπαγανδιστική, αλλά και ακραία υπνωτική τηλεόραση ακουμπά πάντα κάπου, στηρίζεται σε δομές του αυτονόητου. Στην ουσία είναι αποτελεσματική όσο πιο αναπαραστατική είναι, όσο στηρίζεται σε αυτονόητα, για να οικοδομήσει τα νοήματα της. Με την έννοια αυτή η αλληλουχία των reality αν εξετασθεί μπορεί να αποτυπώσει και μια αλληλουχία φάσεων. Δεν πρόκειται για σύνδεση που αποκαλύπτει μια «συνομωσία» μια επινενοημένη τεχνική εξάρτηση, μια δόλια μεθόδευση κυρίαρχων κύκλων, αλλά για ένα de facto συγχρονισμό όψεων και λειτουργιών της κοινωνικής ζωής

Ο ώριμος Σιμητισμός, ο ύστερος Σημιτισμός, η νυκτωδία του Κωστάκη , συμπίπτουν μια ροή reality που εκφράζουν την χαρωπή βλακεία (Big Brother), την τραγουδιστική φιλοδοξία (Fame Story,Greek Idol,κλπ) , και διάφορες μορφές της κοινωνικής ανάγκης του πεντάλεπτου δημοσιότητας. Η αίσθηση μιας κοινωνίας που καλώς ή κακώς τα «φέρνει βόλτα» μεταφέρεται στα διάφορα προγράμματα με κυμαινόμενους βαθμούς ακρότητας, αλλά και περιεχόμενα. Πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η Show Biz , τα talent show , ως αντανάκλαση μιας στάσης που εκφράζει διαφορετικούς βαθμούς καλλιτεχνικής αυθεντικότητας, ανάγκες προβολής και αναζήτηση ενός λαχνού από 50,000 έως 100,000 ευρώ.

Η εποχή ναρκισσεύεται με την πάρτη της βλέποντας τα reality της reality της.

Μνημονιακές συντεταγμένες

Με κομβικό σημείο το μνημόνιο η κοινωνία εισέρχεται σε μια φάση λιτότητας , η οποία δημιουργεί νέες συμπεριφορές και προσλήψεις. Υπάρχει ένα πριν και μετά μνημονίου από το οποίο κανείς δεν μπορεί να αποδράσει.

Το μετά του μνημονίου , που είναι και «εντός» του μνημονίου δημιουργεί ένα πλέγμα υποκειμενικών όψεων, πρωτοβουλιών, αντιστάσεων, αποδοχών, προσδοκιών, αναμονών, υποψιών ,φοβιών, που καθορίζουν την εποχή μας. Ανάλογα με την σχετική θέση, τις οικονομικές , τις μορφωτικές αγκυρώσεις διαμορφώνονται και οι υποκειμενικότητες. Πάντως ένα είναι σίγουρο: Τίποτε δεν είναι όπως πριν.

Εντός αυτού του τρέχοντος κλίματος , αναδύονται και ισχυροποιούνται αξίες , πλέγματα ιεραρχήσεων, προσανατολισμοί και αναμονές με σαφή χαρακτηριστικά

• Αμφιβολία προς το μακροπρόθεσμο
• Δυσπιστία προς την πτυχίο -λαγνεία
• Πολυσυλλεκτικότητα στις δεξιότητες

Ιδίως για την παραδοσιακή αναζήτηση του μέλλοντος στα ΑΕΙ , είναι σαφές ότι η υπερφόρτωση ακαδημαϊκών τίτλων, έχει χάσει το παιχνίδι από την ποιότητα των τίτλων και τον πληθωρισμό τους. Το κλείσιμο της αντεπίστροφης βαλβίδας προς το δημόσιο φαίνεται να είναι γνωστό σε όλους. Ταυτόχρονα το Fast , στο Fast Track του Παμπούκη είναι για την αγορά εργασίας μαθηματικά ασυνάρτητο αν αυτή προσβλέπει σε νέες επενδύσεις από ιδιωτικά κεφάλαια.

Η συγκυρία ενθαρρύνει τα πάντα ισχυρά , αλλά χωρίς ορατή κοινωνική αξία, υβριδικά επαγγέλματα, του «γένους» των μαστόρων. Αυτά που η ιδιοφυία της γλώσσας ορίζει ως «τέχνη». Αυτά που η γλώσσα του ακαδημαϊκού management ορίζει ως ισχυρά σε «άρρητη» γνώση (tacit knowledge) σε δεξιότητες.

Η «τέχνη» της μαγειρικής

Η μαγειρική είναι ένα τέτοιο επάγγελμα. Στο χαρτοφυλάκιο επιτυχίας του υπερτερούν η πείρα, το ταλέντο, οι άρρητες δεξιότητες, το παράδειγμα. Η επιστήμη και η τεχνολογία είναι επικουρικές, επεξηγηματικές ,υποστηρικτικές. Η μαγειρική λοιπόν ως τέτοια αναδεικνύει μια ολόκληρη οικογένεια επαγγελμάτων που είναι «τέχνες» αλλά ταυτόχρονα γίνονται επιτυχημένα σε μικρές μονάδες αυτοαπασχόλησης.

Ο Chef γίνεται ο πρωταγωνιστής μιας νέας αφήγησης που συνδυάζει όλα τα στοιχεία επιτυχούς αναδιάταξης των αξιών, στην τρέχουσα μνημονιακή φάση. Πείρα, υβριδικές δεξιότητες, πειραματισμός, λάθος και επανεκκίνηση, ταλέντο, τύχη, απόλαυση. Στον καμβά αυτό ,οργανώνεται μια θεμελιακή δομή νοημάτων, που λειτουργεί θετικά, ή και ως απόδραση προς το μέλλον.

Μια άλλη σειρά

Η γραμμική σειρά των reality στην δεκαετία λοιπόν παίρνει μια άλλη μορφή, αν ειδωθεί με αυτήν την οπτική

Ανία,Show Biz, «Τέχνη του Μάστορα»

Τα reality της reality , με κάποιον τρόπο αντιδρούν σχετικά άμεσο, σχεδόν αυτοματικά . Η ανία του Σημιτισμού, δίνει την θέση του στα θεάματα του ΚΚ, και έρχεται ο ΓΑΠ με τα προτάγματα της αυτενέργειας και όλα αυτά δεν μετασχηματίζονται σε tv reality ,είναι η reality.Στην λογική αυτή τα προγράμματα μαγειρικής υποβοηθούν τον ΓΑΠ, όχι γιατί «κοιμίζουν» ως τηλεοπτική σαχλαμάρα αλλά αντιθέτως γιατί «εγείρουν» με τον τρόπο του ΓΑΠ. Προσφέρουν ένα μικρό αστερισμό αξιών που ο ΓΑΠ προσπαθεί να αναδείξει ως κλειδί εξόδου από την κρίση.

Το κακό είναι ότι δεν είμαστε σίγουροι αν ο ίδιος ο ΓΑΠ μπορεί να τα καταφέρει να φουσκώσει του σουφλέ του. Και το κυριότερο ποιοι θα το απολαύσουν μετά, με ποιο κόστος, σε υλικά μαγειρικής, και απολύσεις βοηθών μαγείρων. Είπαμε συνταγή δεν υπάρχει, το reality δεν είναι για επιστήμονες αλλά για μάστορες. Και αν πέσεις σε ατζαμή μάστορα δεν σώζει ο καλύτερος μηχανικός……..

Καινοτομία,ανάδυση.'Οψεις νεοελληνικού δυναμισμού

Μια ομιλία του Α.Δοξιάδη που πρώτος ανέδειξε ο Greek Rider.
Επειδή μέχρι να γίνει καμία μεγάλη αλλαγή, είτε μέσα είτε εξω από την ΌΝΕ, κάτι πρέπει να παράγουμε σε αυτήν την χώρα, η ομιλία είναι πολύ ενδιαφέρουσα.Ακριβώς γιατί κινείται εκτός συρμού.Αναδεικνύεται η σημασία της καινοτομίας στην μικρή μεσαία κλίμακα, η δυναμική της ανάδυσης του νέου μέσω του πειραματισμού εντός αγοράς.Προφανώς αυστηρώς ακατάλληλη για μονομανείς και οπαδούς τελετουργιών και εξορκισμών όλων των αποχρώσεων.

Τεχνικός ιδεολογικός πολιτικός στρατηγικός «αντιμνημονισμός» και το παρδαλό κατσίκι

Δεκαπέντε μέρες πριν τις εκλογές αναγκαστικά οι εκλογές περιλαμβάνουν σε ένα μικρό ή μεγάλο βαθμό μια αποδοκιμασία του «μνημονίου»


Ωστόσο το επίδικο αυτό είναι μόνο η μια πλευρά της ψήφου, καθώς αναπόδραστα οι εκλογές έχουν ένα καθαρό δημοτικό και περιφερειακό περιεχόμενο.

Ο «αντιμνημονιακός» λόγος όμως έχει πολλαπλές πλευρές που δεν αναδεικνύονται γιατί η λαϊκιστική δεξιά τρόικα των Ελ.Τύπου-Τράγκα- Σαμαρά έκανε ματ όχι στην κυβέρνηση αλλά στην αριστερά. Αφαίρεσε de facto το προνομιακό πρόταγμα «όχι στο ΔΝΤ». Η αντίδραση της αριστεράς είναι νηπιακή, καθώς αποδίδει στην δεξιά τρόικα υποκριτικές ικανότητες. Η καταγγελία του «αντιμνημονισμού» της ΝΔ ως ψευδούς είναι απολύτως λανθασμένη. Γιατί είναι ένας αυθεντικός πολιτικός στόχος που εκπροσωπεί υπαρκτές κοινωνικές δυνάμεις με συντηρητικό προσανατολισμό.

Η σημασία των ονομάτων

Το ότι το μνημόνιο έχει χάσει την κυριολεκτική σημασία του και έχει γίνει επίδικο ως «όνομα» μιας ιστορικής καμπής δεν είναι τυχαίο. Τα ονόματα, δηλαδή τα σύμβολα , της πολιτικής δεν είναι λεκτικές αφαιρέσεις αλλά υπαρκτά άυλα σημεία «κόμποι» «κρύσταλλοι» που κωδικοποιούν στο ενιαίο σώμα της πολιτικής , τα υλικά διλλήματα. Το όχι στον μνημόνιο, δεν είναι ταυτόσημο , με το «όχι στην συμφωνία του μνημονίου», όχι «στο ΔΝΤ»,κοκ.

Ο γενικευμένος «αντιμνημονιασμός» δεν είναι ένα απλό όχι, είναι πολλά συγκεκριμένα όχι που εξυπηρετούνται μέσα από αυτήν την διατύπωση. Τα όχι αυτά είναι διαφοροποιημένα , πολλαπλά και πολλές φορές αντιθετικά. Ας δούμε μερικές πλευρές.

Τα πολλαπλά πρόσωπα του μνημονίου

Τεχνικό

Το μνημόνιο είναι τεχνικό κείμενο, με ρήτρες ,συμφωνίες, δράσεις, επιταγές, ροές χρημάτων με διεθνή νομική κατοχύρωση. Είναι δυνατόν κάποιος να έχει αποσπασματικές διαφωνίες αντιρρήσεις για μια σειρά από αυτές τις ρυθμίσεις.

Πολιτικό

Το μνημόνιο είναι πολιτική πράξη που εγγράφεται στις επιδόσεις της κυβέρνησης ΓΑΠ. Είναι το σύμβολο μιας πολιτικής απόφασης ενός πρωθυπουργού και του επιτελείου του.

Ιδεολογικό

Το μνημόνιο αντιπροσωπεύει μια τομή στην ιδεολογία ενός μεγάλου ιστορικού κύκλου. Ο κύκλος χαρακτηρίζεται από μια ανάπτυξη βασισμένη στην κατανάλωση ,τον εξωτερικό δανεισμό, την κρατική αδιαφάνεια ,το πελατειακό κράτος και τις συντεχνίες

Στρατηγικό

Το μνημόνιο αντιπροσωπεύει μια τομή στις στρατηγικές επιλογές της Ελλάδας, και θέτει σε αμφιβολία, μια σειρά από κοινωνικές και γεωπολιτικές, επιλογές .Οι εργασιακές σχέσεις , το κοινωνικό κράτος αλλά οι σχέσεις με την Τουρκία, οι ενεργειακές επιλογές, οι διεθνείς συμμαχίες τίθενται σε αναθεώρηση.

Έχουμε λοιπόν πολλές όψεις του ίδιου ονόματος. Έχουμε ένα όνομα που μπορεί στην ορολογία του Badiou να χαρακτηρισθεί generic. Δηλαδή το μνημόνιο έχει γενικές ιδιότητες αδιαφοροποίητες , καθώς ανήκει σε ένα ευρύτερο σύνολο ,αλλά εμείς το αναλύουμε μόνο σε σχέση με τις γενικές αδιαφοροποίητες ιδιότητες. Το μνημόνιο είναι στο σύνολο των διεθνών δανείων της χώρας, στο σύνολο των πολιτικών αποφάσεων της κυβέρνησης ΓΑΠ, στο σύνολο των μεγάλων ιδεολογιών της Ελλάδας, και στο σύνολο των στρατηγικών επιλογών.

Με αυτήν την ταξινόμηση μπορούμε με σαφήνεια να δούμε

Η τρόικα Ελ.Τύπος-Τραγκας-Σαμαράς προφανώς αναφερόμενοι σε μια τεχνική αναδιαπραγμάτευση του μνημονίου, η οποία περιλαμβάνεται ήδη στις τεχνικές πλαστικότητες μιας διεθνούς σύμβασης , είναι εύλογα, λογικά και καθόλου υποκριτικά «αντιμνημονιακοί».

Η περιπλοκή προέρχεται από τους αριστερούς οικονομολόγους. Προβάλουν μονομερώς το ίδιο τεχνικό «αντιμνημονισμό» και με οικονομικοτεχνικές αναλύσεις προβάλλουν το αυτονόητο. Είναι δυνατή η τεχνική αναδιάρθρωση του μνημονίου. Σιγά τα ωά. Τα συμβόλαια είναι για να αλλάζουν

Η μοναδική πολιτική δύναμη που έχει ένα ριζικό τεχνικό, πολιτικό ,ιδεολογικό, στρατηγικό ιδεολογικό αντίλογο είναι η Ανταρσύα. Το πρόγραμμα αυτό στην έκταση του αλλά και τους περιορισμούς του εκφράζει ο Στ.Κουβελάκης στην ομιλία του εδώ. Το βασικό σημείο της πλατφόρμας αυτής είναι αποκάλυψη μιας αδυνατότητας ενός ενδιάμεσου «αντιμνημονιακού» σταδίου. Ο ΣΚ ορθά επισημαίνει η ολική απόρριψη του μνημονίου (και στις τέσσερεις όψεις του) θέτει θέμα εξουσίας, εδώ και τώρα. Πρόκειται για μια συνεπή τοποθέτηση που όμως καλείται να αντιμετωπίσει και τα δεδομένα της εκλογικής αποτύπωσης της οσονούπω.

Ο ΓΑΠ κάνει επίσης μια ολική αντιμετώπιση του μνημονίου. Αποδέχεται τον τεχνικό του χαρακτήρα ,αφού έχει αναγκαστικά επωμιστεί το πολιτικό βάρος, και προσπαθεί να επανατοποθετήσει και ιδεολογικά και στρατηγικά τα πάντα. Πρόκειται για γιγαντιαία σύλληψη, που φαίνεται να πάσχει από προετοιμασία και κοινωνική στήριξη. Ο ΓΑΠ αφού φλερτάρισε με τις πιο λαϊκιστικές παραδώσεις του ΠΑΣΟΚ («λεφτά υπάρχουν», απόσταση από Αλέκο Παπαδόπουλο) ξαφνικά θυμήθηκε την «Ιστορία» και προσπαθεί να εγγράψει υποθήκες Χ.Τρικούπη. Ταυτόχρονα πάσχει από ενεργή υποστήριξη. Σύμμαχοι του μόνο μεσαία στρώματα με σύλληψη του διεθνούς γίγνεσθαι ,και οικονομικές αντοχές. Δηλαδή σιωπηλές μειοψηφίες.

Μια αριστερή εκδοχή της σύλληψης ΓΑΠ προσπαθεί να εγγράψει το ΔΗΑΡΙ. Πρόκειται για επιλογή υψηλότατου ρίσκου που βασίζεται μόνο σε μια θετική έκβαση του εγχειρήματος ΓΑΠ, και έχει το ακόλουθο νόημα. Αν ο ΓΑΠ πετύχει τότε η παραδοσιακή αριστερά θα βρεθεί για τα καλά στα αρχεία της ιστορίας μαζί με τα αρχεία του ΚΚΣΕ. Δηλαδή θα έχει μουσειακή αξία. Αν όμως ο ΓΑΠ αποτύχει θα παρασύρει μαζί του και το ΔΗΑΡΙ. Οι επιλογές στις δημοτικές εκλογές δεν είναι φθηνός «πασοκισμός» αλλά μια επιλογή εμπνευσμένη από τις αναλύσεις του Βούλγαρη, και βασίζεται στην αισιοδοξία του Στουρνάρα και του ΙΟΒΕ .

Το τι ακριβώς διεκδικούν οι ΚΚΕ ,Μητρόπουλος, Αλαβάνος, Δημαράς μου είναι δύσκολο να παρακολουθήσω. Αμφισβητούν όλοι το «τεχνικό» και «πολιτικό» μνημόνιο, είναι τελείως αμφίθυμοι και ασαφείς στο «ιδεολογικό» και «στρατηγικό» διακύβευμα. ‘Ένα μίγμα νοσταλγίας της 3ης Σεπτέμβρη, του 1982, των κρατικών ροών χρήματος με ολίγη από υπαρκτό, συνιστούν ένα ρεύμα που όμως έχει ένα μικρό τραύμα. Η λογικοφανής τεκμηρίωση τους γίνεται από την «τεχνική» κουζίνα της δεξιάς τρόικας. Το πρόταγμα τους έχει ισχύ ακριβώς επειδή το μνημόνιο είναι τεχνικά εύπλαστο όπως σωστά ισχυρίζονται διάφοροι οικονομολόγοι από τον Μηταράκη του Σαμαρά, μέχρι τον Καζάκη του «Ποντίκι».

Με βάση αυτά, προβλέπω τα ακόλουθα

Την εβδομάδα μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής, θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι. Γιατί όλοι θέλουν να κερδίσουν υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα χάσει ο ΓΑΠ. Ειλικρινά το πιστεύω ,όλοι θα κάνουν τα αδύνατα δυνατά για να μπορούν να διατηρούν την αντίρρηση απέναντι σε μια ισχυρή κυβέρνηση. Κανένας δεν θέλει και δεν μπορεί να ρίξει την κυβέρνηση. Έχουμε να δούμε σιωπές ανεξήγητες, ισχυρούς κομματικούς στρατούς σε αδικαιολόγητη εφεδρεία, περίεργες δηλώσεις, trans de facto συμμαχίες κλπ κλπ. Την εβδομάδα 7-14 Νοεμβρίου θα σκάσουμε από τα γέλια.

Συνδέσεις
Η πλατφόρμα του Σ.Κουβελάκη

Επιχειρηματικότητα και καινοτομία του πιο φτωχού τεταρτημορίου

Δημοσιεύουμε την ανάρτηση του Greek Rider "Επιχειρηματικότητα και καινοτομία του πιο φτωχού τεταρτημορίου". Υπάρχουν διατύπώσεις και γνωμτεύσεις που δεν με βρίσκουν σύμφωνο.Αλλά επιτέλους διατυπώνονται σκέψεις, και συλλογισμοί, μακρυά από την ρουτίνα μιας μανιέρας του "αντιμνημονίου" της ευκολίας της tax free καταγγελίας, και της μεγάλης αναμενόμενης  αλλαγής μέσω τελετουργικών εξορκισμών.Γόνιμος αντικρατισμός, έμφαση στην καινοτομία, οικειοποίηση της αγοράς από τα "αριστερά", δημιουργούν ένα καμβά σκέψης , που δεν πάσχει από αντιφάσεις,αλλά αποκαλύπτει προβληματισμό και πρωτοτυπία.Δεν συνίσταται για εραστές της ρουτίνας.


Το πρώτο πρόβλημα που έρχεται σαν τσουνάμι είναι η ανεργία. Ένας άνεργος νέος άνθρωπος δεν μπορεί να βρει εργασία γιατί οι δουλειές μειώνονται δραματικά, δεν μπορεί να γίνει ελεύθερος επαγγελματίας γιατί δεν είναι μόνο τα κλειστά επαγγέλματα που δεν μπορεί να ασκήσει αλλά ούτε και παρεμφερή τα οποία τα εμποδίζουν οι “λομπίστες” ελεύθεροι επαγγελματίες των κλειστών. Τέλος, ούτε ψιλικατζίδικο δεν μπορεί να ανοίξει γιατί τα ενοίκια είναι ακόμη υπερβολικά υψηλά, οι αναγκαστικές εισφορές προς ΟΕΕΚ (πρώην ΤΕΒΕ) είναι τεράστιες και οι συνθήκες της οικονομίας φθίνουσες. Συνεπώς τι; Καταδίκη με πνίξιμο στο νιπτήρα; Το θέμα είναι τρομακτικό.


Για τα κλειστά τα έχουμε πει πολλές φορές (δείτε εδώ, εδώ, εδω και εδώ). Η άλλη λύση που χρειάζεται άμεση εφαρμογή είναι η λύση της διευκόλυνσης της αυτοαπασχόλησης και η προώθηση της επιχειρηματικότητας των ΝΕΩΝ για την οποία θέλω να γράψω σήμερα.

Οι ενδεδειγμένες στρατηγικές

1) Κατ’ αρχήν θα πρέπει να σταματήσουν κάθε είδους κρατικές επιδοτήσεις μεγάλων επιχειρήσεων. Το κράτος λέει ότι εφόσον πληρώνει τα επιδόματα ανεργίας, καλύτερα να δίνει κάποιους χρηματικούς πόρους στις μεγάλες επιχειρήσεις υπό τη μορφή επιδοτήσεων για να αυξάνεται λιγότερο η ανεργία.Έτσι δεν είναι; ΛΑΘΟΣ! Καλύτερα να πάει η ανεργία στο 25%-30% παρά να πληρώνει το κράτος για να διατηρείται μια προβληματική και μη βιώσιμη κατάσταση. Επίσης είναι λάθος να δίνει σε δήθεν “στοχευμένους” κλάδους επιδοτήσεις ίδρυσης μικρών επιχειρήσεων σε ανέργους.

Η επιδότηση των κρατικοδίαιτων επιχειρηματιών (με δανεικούς πόρους) οδηγούσε πολλού επιχειρηματίες να βλέπουν όνειρα ότι είναι σπουδαίοι. Κρατικοδίαιτοι επιχειρηματίες που πήγαιναν σε συνέδρια επιχειρηματικότητας για να πουν στους άλλους πώς πετυχαίνει κάποιος αυτοδημιούργητος επιχειρηματίας. Τι να τους πουν όμως; Και για ποια επιχειρηματικότητα να μιλήσουν όταν οι ίδιοι ήταν ένα είδος κρατικού υπαλλήλου πολυτελείας. Από το κράτος χρηματοδοτούνταν με δανεικά χρήματα, ασαφής όρους και συνήθως πολύ βύσμα. Αμ έτσι γίνεται επιχειρηματίας ο κάθε ένας. Ούτε επιχειρηματικό δαιμόνιο χρειάζεται, ούτε νέες ιδέες, ούτε τίποτα. Μόνο να είναι δεμένος σε κάποιο κομματικό άρμα με το οποίο έχει αλισβερίσια. Αυτό περιλαμβάνει τόσο τους αναπτυξιακούς νόμους όσο και πολλά γνωστά μεγάλα επιχειρηματικά ονόματα των τελευταίων 30 ετών που ουσιαστικά αποτέλεσαν στην ουσία “κόμβους κυβερνητικής πολιτικής”.


2) Είναι λάθος το κράτος να στηρίζει τις τιμές (ναι, ναι αυτό κάνει…το άτιμο το κράτος). Αντίθετα, το κράτος θα έπρεπε να επιδιώκει την κατάρρευση των τιμών. Ξέρω, ξέρω θα σας αρχίσουν οι μεγάλοι οικονομολόγοι να σας λένε ότι η κατάρρευση των τιμών δεν είναι κάτι καλό για την οικονομία, αλλά από την άλλη πιέζουν δήθεν τον κακό ΣΕΒ να ρίξει τις τιμές, έτσι; Δεν θέλω να αναλύω ξανά τα ίδια και τα ίδια γι’ αυτό πάρτε το όπως σας το λέω χωρίς καμία περιστροφή και αναστολή: Αν δεν καταρρεύσουν οι τιμές, η Ελλάδα θα σβήσει από τον χάρτη της γης. Αν δεν καταλαβαίνεται το πώς και το γιατί δεν πειράζει, δεν μπορώ να παρεκκλίνω τόσο πολύ τώρα και να αλλάξω κουβέντα για να το εξηγήσω ξανά. Απλά χωνέψτε το ό,τι και αν ακούτε (και επειδή στην κοινωνία το όφελος μιας κοινωνικής ομάδας είναι η ζημιά της άλλης, θυμίζω ότι πάντοτε μιλάω από την πλευρά του χαμηλότερου εισοδηματικού τεταρτημορίου).

Γιατί δεν μπορεί από τη μια πλευρά να ελπίζει το κράτος ότι θα πέσουν οι τιμές στα σούπερ μάρκετ (επειδή θα τους λυπηθεί ο ΣΕΒ ή για τα μάτια του κόσμου;) και από την άλλη να προσεύχεται να μην καταρρεύσει η αγορά ακινήτων γιατί τότε θα καταρρεύσουν και οι ήδη χρεοκοπημένες τράπεζες. Ε ας καταρρεύσουν οι τράπεζες, ας χαθούν και λεφτά. Αυτό δεν είναι ο καπιταλισμός; Ή μήπως καπιταλισμός είναι να χάνονται λεφτά μόνο φτωχών (χαμηλότερου τεταρτημορίου), μαζί με τις δουλειές και τις ζωές τους;

Θα πρέπει η αξία να φύγει από τα ακίνητα για να διευκολύνει την μικρή επιχειρηματικότητα (μικρή επιχειρηματικότητα = αυτονομία-καινοτομία) . Γι’ αυτό το κράτος θα έπρεπε να πάρει μέτρα που να στοχεύουν στα ακίνητα και όχι να τα απαλλάσσει. Για παράδειγμα, να γίνουν τα ακίνητα όπως τα αυτοκίνητα, να μην μπορεί κάποιος να έχει μερικά ακίνητα ανοίκιαστα για 2 και 3 χρόνια, όπως τώρα, περιμένοντας δήθεν την αγορά να φτιάξει. Να επιβληθούν τόσο δύσκολοι φορολογικοί νόμοι που όταν κάποιος έχει μερικά ακίνητα ανοίκιαστα (μιλάμε για τους μεγαλοιδιοκτήτες πάντα, ξυπνήστε!) να κινδυνεύει με χρεοκοπία. Τότε θα βλέπατε πώς θα έπεφταν γρήγορα οι τιμές και δεν θα κρεμόμασταν από την νωχελικότητα ορισμένων κακομαθημένων μεγαλοιδιοκτητών που ουσιαστικά είναι εκτός αγοράς επειδή απολαμβάνουν σκανδαλώδη δικαιώματα προστασίας της περιουσίας τους που τους επιτρέπουν την αναμονή ενώ η κοινωνία λιώνει….

Αν δεν μπορούν τέτοιου είδους μέτρα τότε πρέπει να βγούμε και από το ευρώ.

3) Κατά τρίτον, στο σκέλος της μικρής επιχειρηματικότητας το κράτος είχε συνηθίσει να δίνει μερικά ψιχουλάκια και στα καημένα τα παιδάκια (ανέργους με βεβαίωση και σφραγίδα του ΟΑΕΔ) όταν έκαναν συγκεκριμένες δραστηριότητες που καθόριζε ο Νόμος και είχαν περάσει και σεμινάριο του ΟΑΕΔ. Κάτι σεμινάρια στα οποία στην αίθουσα γίνεται πλάκα και κανείς δεν ενδιαφέρεται βέβαια για επιχειρηματικότητα.

Αντίθετα, θα πρέπει να αφήσουν ΕΝΤΕΛΩΣ ελεύθερη την ίδρυση μικρών επιχειρήσεων. Χωρίς κανένα κριτήριο, χωρίς προυποθέσεις, τουλάχιστον για κάποιο διάστημα. Να μπορεί ο κάθε ένας να κάνει ό,τι βλακεία του κατέβει στο κεφάλι. Και όταν και αν μετά από λίγα χρόνια (κατά τη γνώμη μου 4 χρόνια) βγάλει κέρδος να δώσει και στο κράτος να δώσει και στους ασφαλιστικούς φορείς.

Το κράτος δεν έχει τους κατάλληλους μηχανισμούς ή το κατάλληλο είδος γραφειοκρατικής νοημοσύνης για να μπορέσει να κατευθύνει την επιχειρηματικότητα προς την καινοτομία. Ούτε μπορεί αυτή να ευδοκιμήσει σε ένα περιβάλλον τόσο ασφυκτικής νομοθετικής ρύθμισης. Ρυθμίσεις που σαν σύνολο δεν έχουν καμία λογική και ούτε μπορεί κανένας να τις εξηγήσει. Αυτές οι ρυθμίσεις είναι οι αλυσίδες που κρατάνε τους έλληνες στην ανεργία και τα βαρίδια που μας βυθίζουν πιο βαθειά στην χρεοκοπία. Δείτε για παράδειγμα την Global Innovation Index Report 2009-2010.

Ακόμη και όσοι ασχολούνται με την προώθηση της επιχειρηματικότητας κάνουν το τραγικό λάθος να προτείνουν την θέσπιση κινήτρων για την ίδρυση π.χ. εταιρειών υψηλής τεχνολογίας. Αυτό είναι λάθος γιατί αλλιώς θα μπορούσαν να υπάρξουν επιχειρήσεις που μπορεί να μην ασχολούνταν οι ίδιες με την υψηλή τεχνολογία αλλά να την υποστηρίζουν και να την βοηθούν έμμεσα. Ακόμη δηλαδή και τα καινοτόμα επιχειρηματικά μυαλά πέφτουν στην ίδια παγίδα και δεν βλέπουν πραγματικά ανεπηρέαστα τα πράγματα.

Πρόσφατα μάλιστα διάβασα σε ένα γνωστό δικτυακό τόπο ότι οι συζητήσεις για την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα θα πρέπει να διεξάγονται μόνο στα Αγγλικά. Έλεος ρε παιδιά! Εσείς πάτε να ξεκινήσετε να βάζετε ρυθμίσεις και απαγορεύσεις πριν καλά, καλά ξεκινήσετε! Τα ίδια λένε και οι επαγγελματίες των κλειστών επαγγελμάτων, ότι π.χ. για να κάνεις την Α ή την Β εργασία θα πρέπει να έχεις το τάδε πτυχίο. Είναι σωστότατο βέβαια ότι κάποιος σήμερα θα πρέπει να ξέρει άριστα τα Αγγλικά, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι που δεν γνωρίζουν Αγγλικά ενώ μπορεί κατά τα άλλα να είναι ιδιοφυή επιχειρηματικά μυαλά. Αλλιώς πάμε στην λογική των κλειστών επαγγελμάτων…

Συνεπώς, θα πρέπει να μπορεί ο κάθε πολίτης, εργαζόμενος ή μη, με ένα τηλέφωνο από το σπίτι του ή με μια δήλωση στο ίντερνετ, να μπορεί να ανοίγει μια μικρή επιχείρηση χωρίς καμία άλλη διατύπωση. Να απαλλάσσεται επίσης από την υποχρέωση καταβολής ατομικών ασφαλιστικών εισφορών, για ένα διάστημα τουλάχιστον 3 ετών. Αν θέλει το κράτος να δώσει επιδοτήσεις να τις δώσει αφού κάνει αυτές τις βασικές αλλαγές με στόχο να μπορεί ο κάθε ένας να απασχοληθεί.

Και να μην υπάρχει κανένα κριτήριο πουθενά, να μπορεί ο κάθε εργαζόμενος που έχει μια τεχνογνωσία, ακόμη και αν αυτός εργάζεται, να μπορεί να παραιτηθεί από την ιδιωτική δουλειά του και να ανοίξει και αυτός μια δική του επιχείρηση.

Η καινοτομία που όλοι ψάχνουν και έχει γίνει της μόδας, δεν μπορεί να βρεθεί σε νομικές ρυθμίσεις και γραφειοκρατικές πολιτικές. Ούτε μπορεί να βρεθεί στα σεμινάρια του ΟΑΕΔ, ούτε σε συγκεκριμένους κλάδους. Αφήστε τους ανθρώπους να επιχειρήσουν αυτό που θέλουν να κάνουν.

Αν γίνει αυτό τότε οι γονείς που τώρα χρηματοδοτούν τα παιδιά τους για να πίνουν καφέ στην καφετέρια περιμένοντας τη νέα προκήρυξη του ΑΣΕΠ ή το βύσμα (κάποιον αλήτη από κομματικό γραφείο) να τους πάρει τηλέφωνο, θα δίνουν πάλι τα λεφτά αυτά για να βοηθήσουν το ξεκίνημα μικρών επιχειρήσεων. Και οι άνθρωποι αυτοί θα κάνουν κάτι δημιουργικό και ενδεχομένως χρήσιμο και παραγωγικό.

Ας ανοίξουν σε κάθε δρόμο 100 ψιλικατζήδικα, δεν πειράζει. Ας γίνει το πιο τρελό που μπορούμε να σκεφτούμε. Αυτή η “περίεργη” κατάσταση είναι που χρειάζεται η καινοτομία για να αναδυθεί. Ξέρετε πόσοι Bill Gates χάθηκαν στην Ελλάδα τα χρόνια 1974-2010; Πιστεύω πολλοί. Οι περισσότεροι έζησαν μίζερες ζωές ως υπάλληλοι κάποιας τριτοκοσμικής υπηρεσίας του δημοσίου. Κάποιοι άλλοι αναγκάστηκαν να γίνουν υπάλληλοι ιδιωτικών εταιρειών επειδή δεν είχαν επαρκή κληρονομικά ή βυσματικά δικαιώματα από τους ευγενείς των κλειστών επαγγελμάτων.

Αργά ή γρήγορα – εφόσον ο καπιταλισμός δεν καταρρεύσει παντελώς τα επόμενα 20 χρόνια, γιατί και αυτό είναι πολύ πιθανό- αυτά που λέω αναγκαστικά θα γίνουν στην Ελλάδα γιατί δεν υπάρχουν άλλες λύσεις.

Ή να σας πω τις άλλες λύσεις που έχουν ορισμένοι κύκλοι στο μυαλό τους για να μην τα έχετε όλα συγκεχυμένα: Οι τιμές δεν πέφτουν και οι τράπεζες μαζί με τους μεγαλοιδιοκτήτες συνεχίζουν να πίνουν ουισκάκια στην υγειά μας (στην υγειά των κορόιδων), το πιο φτωχό τεταρτημόριο γίνεται εντελώς απελπισμένο (πραγματικοί δούλοι) για να εργάζονται έναντι σχεδόν μηδενικού κόστους ως υπάλληλοι, οι δημόσιοι υπάλληλοι πεινάνε, η Ελλάδα ξεπουλιέται στους δανειστές μας οι οποίοι στη συνέχεια θεσπίζουν φορολογικούς συντελεστές 12% για τις μεγάλες πολυεθνικές.

Άλλο η αυτοαπασχόληση του πιο φτωχού τεταρτημορίου για την οποία μέχρι και η Παπαρήγα έλεγε το 2008 ότι όταν θα κυβερνήσει το ΚΚΕ θα την αφήσει να υπάρχει (ας μπορούσε να κάνει και αλλιώς), και άλλο η πολιτική εξουσία των μεγάλων πολυεθνικών, οι κρατικοδίαιτοι έλληνες επιχειρηματίες των τελευταίων 30 ετών, το τραπεζικό παρασιτικό κεφάλαιο το οποίο μας πιέζει να πεθάνουμε για να μπορεί να κερδοσκοπεί όπως πριν ή τα συμφέροντα των κλειστών λόμπι επαγγελμάτων που ζει εδώ και χρόνια με τα κόλλυβα από την κηδεία όσων δεν έχουν κανένα δικαίωμα.

Συνδέσεις
Greek Rider

Φωτογραφία
¨Αρχείο Εθνικού Θεάτρου

Ιστορίες αμφισβήτησης και αισιοδοξίας: Μια πρωτότυπη "Κλινική" (CV Clinic)

Συνεχίζουμε την παρουσίαση προσπαθειών που συνδυάζουν την έμπρακτη αμφισβήτηση και την αισιοδοξία της πράξης. Στην περίπτωση αυτή έχουμε μια ατομική περίπτωση κάποιου εν μέσω κρίσεως , ακριβώς τον Αύγουστο του 2010, έφυγε από την ασφάλεια μιας δεδομένης καριέρας στο δημόσιο , για να δημιουργήσει ένα πρωτότυπο γραφείο υποβοήθησης στην εύρεση εργασίας. Όπως ανέφερε βρήκε ένα τομέα όπου συνδυάζει τα προσωπικά του ενδιαφέροντα, και μια δραστηριότητα που λειτουργεί θετικά λύνοντας πραγματικά προβλήματα. Δημιούργησε την CV Clinic



Καθώς η πρωτότυπη αυτή "Κλινική"  επικοινωνεί κυρίως με νέους έχει μια συγκεκριμένη φιλοσοφία:


«Συμβουλεύει τους πελάτες να απέχουν από κάθε τι που έχει σχέση με το δημόσιο και δεν θεωρεί το δημόσιο λύση για τα εργασιακά προβλήματα κάποιου αλλά μέσο κατάπνιξης κάθε δημιουργικότητας του. Λύση για την ανεργία είναι η επιχειρηματικότητα των νέων, όχι η επιχειρηματικότητα των επιδοτήσεων ή το στήσιμο στην ουρά του ΑΣΕΠ.


Η καινοτομία πάντοτε ακολουθεί ανορθόδοξες μεθόδους και είναι "result oriented". Οπότε αφήστε τους ανθρώπους να επιχειρήσουν χωρίς να του στραγγαλίζετε με χιλιάδες νόμους που κανείς δεν καταλαβαίνει και δεν μπορεί άλλωστε να εφαρμόσει. Αφαιρέστε από τους δημόσιους φορείς την δυνατότητα ελέγχου των νέων επιχειρήσεων, γιατί η καινοτομία δεν μπορεί να προβλεφθεί»


H  CV Clinic αν και διαθέτει γραφεία λειτουργεί κατά 70% από το Internet και εξ'αποστάσεως και εξ αποστάσεως.


Παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα ενδεικτικό της νοοτροπίας και των στάσεων με τις οποίες λειτουργεί η πρωτότυπη αυτή εταιρεία.

Και μετά το λύκειο ή το πανεπιστήμιο

Το θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού αντιμετωπίζεται στην Ελλάδα ερασιτεχνικά και αποσπασματικά. Στο σχολείο ασφαλώς δεν υπάρχουν αποτελεσματικές δομές που θα καθοδηγήσουν αποτελεσματικά τους μαθητές, ενώ και στη συνέχεια ο κάθε ένας τραβάει το δρόμο του σχεδόν στα τυφλά. Αν τύχει κάποιος να έχει συγγενείς και γνωστούς σε κάποιους επαγγελματικούς και επιστημονικούς κλάδους ίσως έχει και κάποια καθοδήγηση αλλιώς τα πράγματα είναι σχεδόν στην τύχη.

Το αποτέλεσμα ασφαλώς είναι ότι οι μαθητές προσγειώνονται σε τομείς που ανακαλύπτουν ότι δεν ήταν αυτό που πίστευαν ενώ παράλληλα δεν έχουν δυνατότητες ελιγμών. Τις περισσότερες φορές αυτό οδηγεί σε ματαιωμένες προσδοκίες, εργασιακή στασιμότητα ή ανεργία, και στην καλύτερη περίπτωση σε εργασίες οι οποίες δεν ενδιαφέρουν αυτούς που τις κάνουν.

Τα κρίσιμα σημεία είναι δύο: α) Η αναζήτηση ταλέντων από τα μαθητικά χρόνια. Αναζήτηση που δεν σταματάει ποτέ, συνεχίζεται σε όλη την διάρκεια της ζωής του ανθρώπου, β) Εκπαιδευτικές δομές με σαφή προσανατολισμό στην αγορά εργασίας ή στην απόκτηση συγκεκριμένων δεξιοτήτων που είναι αναγκαίες στην αγορά εργασίας.

Όλοι ξέρουμε ότι συχνά αν κάποιος έχει μια κλίση από τα χρόνια του σχολείου θα την ακολουθήσει, τις περισσότερες φορές όμως καμία κλίση και κανένα ταλέντο δεν ανακαλύπτεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μαθητές δεν έχουν ιδιαίτερες κλίσεις και ταλέντα, μάλλον σημαίνει ότι αυτά ποτέ δεν ανακαλύπτονται γιατί δεν υπάρχουν οι κατάλληλες δομές.

Το δεύτερο που αφορά τις εκπαιδευτικές δομές πρέπει να παρατηρήσουμε την δυσκολία ενός εργαζομένου να αλλάξει καριέρα, να επανεκπαιδευτεί ή να σπουδάσει κάτι άλλο. Συχνά όταν οι άνθρωποι στα 30τους ή στα 40τους διαπιστώνουν ότι βρίσκονται σίγουρα σε έναν κλάδο που δεν τους αρέσει ή ανακαλύπτουν μια κλίση τους, δεν έχουν την δυνατότητα να εγκαταλείψουν την ζωή τους και την οικογένειά τους για να αλλάξουν κλάδο/επάγγελμα ή να επανεκπαιδευτούν σε ένα άλλο αντικείμενο.

Σε αυτό το σημείο στην Ελλάδα υπάρχει το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) το οποίο θα έπρεπε να αποτελεί πρώτη προτεραιότητα του υπουργείου παιδείας. Το ΕΑΠ δίνει την δυνατότητα σε ανθρώπους να κυνηγήσουν τις ευκαιρίες που δεν είχαν ως νέοι ή να επανεκπαιδευτούν σε έναν άλλο τομέα και σε άλλα αντικείμενα. Οι σπουδές είναι αξιοπρεπείς και κάποιος που θέλει να μάθει μπορεί να μάθει.

Τέτοιες ευέλικτες μορφές εκπαίδευσης είναι αυτές που δεν υπάρχουν στην Ελλάδα σε αντίθεση με το εξωτερικό. Για παράδειγμα στην Τουρκία το Ανοικτό τους Πανεπιστήμιο είναι το μεγαλύτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας. Παρομοίως, στο Ηνωμένο Βασίλειο το Open University προσφέρει μια τεράστια ποικιλία σπουδών με ευέλικτους τρόπους, προσφέρει όμως και απλή επιμόρφωση. Κάποιος μπορεί να μην θέλει να αφιερώσει τόσο χρόνο όσο χρειάζεται ένα πτυχίο αλλά απλά να χρειάζεται να δει και να μάθει κάποια πράγματα, να δοκιμάσει αν του ταιριάζουν ή να συμπληρώσει τις γνώσεις του.

Στον τομέα αυτό η χώρα μας είναι πολύ πίσω ακόμη. Εκτός από το ΕΑΠ, υπάρχουν και λίγες ακόμη σχολές/κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης Πανεπιστημίων όπως του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πανεπιστημίου Πειραιά, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο κτλ που προσφέρουν αξιόλογα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και εξειδίκευσης. ακόμη και εξ αποστάσεων. Βασικό χαρακτηριστικό όμως όλων αυτών είναι η μικρή ευελιξία, η μεγάλη διάρκεια και το μεγάλο κόστος.

Στο εξωτερικό είναι πολύ πιο εύκολο για κάποιον να επιλέξει μόνο ένα μάθημα ακόμη και από απόσταση, να παρακολουθήσει ένα σεμινάριο ή και μια διάλεξη ακόμη και δωρεάν.

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η επαγγελματική αποκατάσταση εφόσον συμβάλλει στην γενική ισορροπία και κοινωνική ζωή του ανθρώπου καθοριστικά, θα έπρεπε να είναι πιο ψηλά στις προτεραιότητες και της κεντρικής εκπαιδευτικής πολιτικής αλλά και της ατομικής αναζήτησης.

Η επιλογές που κάνει σήμερα ένας απόφοιτος λυκείου, παρόλο που είναι πολύ σημαντικές, δεν είναι τόσο καθοριστικές όσο ήταν πριν 15 και 20 χρόνια που δεν υπήρχαν ευέλικτες μορφές εκπαίδευσης.

Ίσως το πιο βασικό και από τις σπουδές ακόμη θεωρώ ότι είναι η άριστη εκμάθηση της Αγγλικής γλώσσας, ώστε να μπορεί ο μαθητής/σπουδαστής/φοιτητής/μελλοντικός εργαζόμενος να εκμεταλλευτεί τις ευέλικτες εκπαιδευτικές δομές που υπάρχουν παγκοσμίως και να μην μείνει προσκολλημένος στις ανεπαρκείς ακόμη ελληνικές διαδικασίες.

Ακόμη, να μπορέσει να αντιληφθεί εγκαίρως την μεταβλητότητα των εργασιακών συνθηκών ώστε να είναι συνειδητοποιημένος ότι θα πρέπει να αναζητάει εκπαιδευτικές διεξόδους και λύσεις σε όλη την διάρκεια της ζωής του.

Το καλό με αυτή την συνεχή αναζήτηση είναι ότι διευρύνοντας κάποιος τις γνώσεις του και τα αντικείμενα ενασχόλησής του μπορεί ευκολότερα να καταλήξει τελικά σε κάτι που του ταιριάζει περισσότερο και το οποίο εξασκεί με περισσότερη ευχαρίστηση και αποτελεσματικότητα. Σε αντίθεση με το μοντέλο του ενός γνωστικού αντικειμένου/ μιας εργασία/ ενός εργοδότη για όλη μας την ζωή μας, που ενώ φαίνεται πιο εύκολο, συχνά οδηγούσε σε εργασιακούς εγκλωβισμούς σε μη επιθυμητά αντικείμενα εργασίας χωρίς έως πρόσφατα εμφανείς διεξόδους διαφυγής.

Συνδέσεις
CV Clinic

Bιοεξουσία και επικοινωνιακός καπιταλισμός

Δημοσιεύουμε το άρθρο του Α.Κιουπκιόλη, όχι γιατί συμφωνούμε σε όλα όσα υπαινίσεται, αλλά γιατί τοποθετεί στον δημόσιο διάλογο ,τα ζητήματα ιδεολογίας  στις πραγματικές τους διαστάσεις,που δεν είναι καθόλου μονοσήμαντες.

Πηγή : Αυγή -Ενθέματα-17/10

Bιοεξουσία και επικοινωνιακός καπιταλισμός

Αλέξανδρου Κιουπκιόλη

Ο M. Foucault και, πιο πρόσφατα, ο G. Agamben εξύφαναν το εννοιολογικό δίχτυ της βιοεξουσίας για να συλλάβουν σημαίνουσες μεταλλαγές των εξουσιαστικών πρακτικών στην πρώιμη και την ύστερη νεωτερικότητα. Πρόκειται για στρατηγικές κυριαρχικού ελέγχου, που δρουν κυρίως πάνω στο ανθρώπινο σώμα ή ασκούνται πάνω στη «γυμνή ζωή» των ατόμων, δηλαδή σε υποκείμενα που έχουν απογυμνωθεί από κάθε πολιτικονομική προστασία και υπόκεινται πλήρως στη δικαιοδοσία μιας ανεξέλεγκτης αρχής. Η βιοεξουσία κινητοποιεί εταιρικές και κρατικές τεχνικές, που διαμορφώνουν, πειθαρχούν και αστυνομεύουν τη σωματικότητα, όπως κάνουν σήμερα λ.χ. οι βιομετρικοί έλεγχοι και θα κάνουν ίσως αύριο πολύ πιο ριζικά οι νέες βιοτεχνολογίες. Η βιοεξουσία εντοπίζεται ευρύτερα και σκαιότερα στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και στις ποικιλότροπες «καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης», που διαστίζουν συχνά πυκνά τις πολιτικές διακυβέρνησης του 20ού και του 21ου αιώνα. Εδώ το κράτος καταλύει εν όλω ή εν μέρει τις καθιερωμένες, προστατευτικές κανονικότητες και τα πυκνά πλέγματα των δικαιωμάτων, για να ανακτήσει ένδοξες στιγμές απόλυτης κυριαρχίας, επικαλούμενο επιτακτικές περιστάσεις.


Σε ένα τέτοιο κοσμοείδωλο της ύστερης νεωτερικής εξουσίας οι Hardt και Negri αντιτείνουν εδώ και δέκα χρόνια μια εναλλακτική αφήγηση, που χαρτογραφεί ορίζοντες πέρα από τη βιοεξουσία αλλά μέσα από το ίδιο το πεδίο του βίου. Η «βιοπολιτική» του πλήθους αναδύεται σήμερα κομβικά στις νέες παραγωγικές δυνάμεις της άυλης εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών και τις τεχνολογίες της επικοινωνίας, εκεί όπου γεννιούνται άμεσα ιδέες, πληροφορίες, συναισθήματα, επικοινωνιακές ανταλλαγές και κοινωνικές σχέσεις στην καθημερινότητα της οικονομικής ζωής. Η δημιουργικότητα της άυλης εργασίας είναι βιο-πολιτική, γιατί συνθέτει απευθείας σχήματα συλλογικού και ατομικού βίου (σχέσεις, συναισθήματα, ιδέες) και γιατί εξελίσσεται μέσα από δίκτυα κοινωνικής συνεργασίας, τα οποία είναι ανοικτά, ευέλικτα και οριζόντια -ελεύθερα από βίαιες, κάθετες ιεραρχίες. Έτσι η δικτυακή οργάνωση του βιοπολιτικού πλήθους καθιστά εφικτή όχι μόνο την καθημερινή λήψη συλλογικών αποφάσεων με εξισωτικό, συμμετοχικό τρόπο, αλλά και τη μελλοντική επέκταση αυτών των διασυνδέσεων και λογικών. Η «απόλυτη δημοκρατία» μιας οριζόντιας βιοπολιτικής των αυτόνομων ετεροτήτων ενδέχεται να εκτοπίσει στο άμεσο μέλλον την παγκοσμιοποιημένη βιοεξουσία της κυριαρχίας.

Μια ταινία

Μια κινηματογραφική απάντηση σε αυτή τη διάγνωση των όψιμων μετασχηματισμών της εργασίας και του κεφαλαίου δίνει η ταινία Inception του Christopher Nolan. Κρατικές και εταιρικές αρχές επιδιώκουν πλέον τη χειραγώγηση και τη διάπλαση του ατομικού ψυχισμού, με απευθείας διεισδύσεις και χειρουργικές επεμβάσεις στην πρώτη ύλη της συναισθηματικής και ιδεατής ζωής του υποκειμένου. Με άλλα λόγια, η «γυμνή ζωή» πάνω στην οποία ασκείται κατευθείαν η βιοεξουσία δεν είναι πλέον μόνο ή κυρίως το σώμα, αλλά όλο και εντονότερα η ψυχή, τα συναισθήματα, οι ιδέες, η επικοινωνία.

Αναντίρρητα, τα πεδία αυτά αποτελούσαν εξαρχής αντικείμενο παρεμβάσεων και διαχείρισης από τον καπιταλισμό και την κρατική κυριαρχία, αλλά οι εξουσιαστικές τεχνικές αναπτύσσουν τώρα αδιαμεσολάβητες και παραγωγικές σχέσεις με το αντικείμενό τους, που χαρακτηρίζονται από πρωτόγνωρη βαθύτητα και ποιότητα. Πολύ απλά, με τους όρους της ταινίας, αν η διαφήμιση λ.χ. προσπαθούσε μέχρι τώρα να απευθυνθεί στο ατομικό ασυνείδητο απ' έξω, οι νέες εξουσιαστικές τεχνικές παίζουν πλέον το παιχνίδι τους κατευθείαν μέσα στο ασυνείδητο. Αυτό υποδηλώνει ότι η βιοεξουσία δεν καταπιέζει μόνο την εναλλακτική βιοπολιτική του πλήθους απ' έξω, όπως θεωρούν οι Hardt και Negri, αλλά δρα και μέσα της, αν δεν ταυτίζεται με αυτή. Η εξάπλωση, δηλαδή, των δικτύων της καπιταλιστικής εξουσίας δεν είναι μόνο εκτατική αλλά και εντατική. Δεν γίνεται μόνον στην επιφάνεια της ανθρώπινης βιόσφαιρας, με την πλανητική κατίσχυση της αγοραίας οικονομίας, αλλά και στο βάθος της, στον γενετικό κώδικα, στο ασυνείδητο, τα συναισθήματα, τις ιδέες, την επικοινωνία.

Δύο βιβλία

Αιχμές των εξελίξεων αυτών φωταγωγούν αρκετά εύστοχα δύο νέα βιβλία, η ψυχοκοινωνική ανάλυση του Franco "Bifo" Berardi, Τhe soul at work. From alienation to autonomy,1 και η συλλογή πολιτικών δοκιμίων της Jodi Dean, Democracy and other neoliberal fantasies. Communicative capitalism and left politics.2 O Berardi υπεισέρχεται στις διεργασίες με τις οποίες ο «σημειοκαπιταλισμός» των ψηφιακών μηχανών κερδίζει την ίδια την ψυχή του «κογκνιταριάτου» των εργαζόμενων στα δημιουργικά του κέντρα, ενεργοποιώντας επιτατικά τις κοινωνικές, φαντασιακές και συναισθηματικές του δυνάμεις. Σε υπηρεσίες με υψηλές τεχνολογίες, η εργασία χάνει τον μονότονο και ανόητο χαρακτήρα της και τείνει να γίνει πνευματική, προκλητική, καινοτόμος, επικοινωνιακή. Έτσι, οι εργαζόμενοι επενδύουν άμεσα σε αυτή τις πιο μύχιες, ποιητικές, «ανθρώπινες» ιδιότητές τους. Η επακόλουθη συναισθηματική τους πρόσδεση, ως και ταύτιση, με τη νέα επιχειρηματική λογική του κεφαλαίου χαλυβδώνεται με τα πιο «σκοτεινά» δεσμά της εργασιακής ανασφάλειας και της εξαρτημένης ενσωμάτωσης σε ένα αυτόματο, αέναο, πλανητικό ρου πληροφοριών και σημείων.

Η Dean διαβλέπει ότι με το νεοφιλελεύθερο σχέδιο και τα παγκόσμια τεχνικά άλματα έχει επέλθει μια συναίρεση του καπιταλισμού με τη δημοκρατία, μια σύμφυρση των υλικοτεχνικών υποδομών της παγκόσμιας αγοράς με τις δημοκρατικές αξίες. Το καθεστώς του «επικοινωνιακού καπιταλισμού» συγκροτεί κοινωνικά και πολιτικά υποκείμενα, εν πολλοίς με αριστερή ιδεολογία, τα οποία δραστηριοποιούνται κατεξοχήν (ή αποκλειστικά) στους νέους τόπους της ψηφιακής διασύνδεσης, καθώς φαντασιώνονται ότι η διαδικτυακή κινητοποίηση προάγει άμεσα και αποτελεσματικά ζωτικές δημοκρατικές αξίες: την ανοικτή πρόσβαση, την ελεύθερη κριτική και συζήτηση, μαζικές πολιτικές «εκστρατείες», τη φαινομενικά ίση συμμετοχή όλων. Εφόσον, όμως, δεν οικοδομούν εναλλακτικές πολιτικές οργανώσεις και έναν μαζικό αντι-ηγεμονικό συνασπισμό, εξαντλούνται στο ηλεκτρονικό θέαμα μιας δημοκρατίας που μιλάει διαρκώς και πολυφωνικώς, αλλά δεν πράττει καθοδηγούμενη από τις πρωτοβουλίες του πολύχρωμου πλήθους.

Ως αποτέλεσμα, οι πολιτικές εντάσεις και αντιθέσεις στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιότητα εξαχνώνονται και διασπείρονται σε μια κατακερματισμένη εικονική δημοκρατία. Ταυτόχρονα, οι δικτυακά δραστήριοι πολίτες συμπράττουν ενεργά στην εξέλιξη των πληροφοριακών, επικοινωνιακών και τεχνολογικών κυκλωμάτων του πλανητικού κεφαλαίου. Επανδρώνουν μαζικά την αγορά καθοριστικών για την αγοραία παγκοσμιότητα τεχνολογιών, ενώ ιδρύουν νέους θύλακες εμπορεύσιμων υπηρεσιών στους αναδυόμενους κόμβους της κοινωνικής δικτύωσης και τροφοδοτούν μια διαρκή ροή πληροφοριών, που αξιοποιείται από εταιρικά και κρατικά κέντρα κυριαρχίας. Ο επικοινωνιακός καπιταλισμός παράγει και εγκολπώνεται ένα πλήθος ενεργών δημιουργικών υποκειμένων, που τον στηρίζουν εντατικά, εκούσια και, επί της ουσίας, με ασφάλεια.

Το «νέο πνεύμα» του καπιταλισμού

Αυτό το πρίσμα προσφέρει διεισδυτικές ματιές στους σύγχρονους οραματικούς λόγους, με τις συναισθηματικές, ανθρωπιστικές, κοινωνικές και οικολογικές εξάρσεις, που συντάσσει και διακινεί συστηματικότερα πλέον το νέο πνεύμα του καπιταλισμού, το οποίο ανατράφηκε ως γνωστόν με την κινηματική κουλτούρα του '60 και του '70, και εμφανιζόταν εξαρχής ως αντι-ιεραρχικό, ανεκτικό, ευέλικτο, κοινωνικά δικτυωμένο, καινοτόμο και οικοφιλικό. Στους πολιτικούς εκπροσώπους και οργανικούς διανοούμενους αυτού του παγκόσμιου σημειοκαπιταλισμού συγκαταλέγονται σήμερα, εκτός από τον νυν πρόεδρο της σοσιαλιστικής διεθνούς των νεοφιλελεύθερων, αστέρες των επιστημών της επιχειρηματικής διοίκησης (Charles Leadbeater), φιλόδοξοι εφευρέτες-επιχειρηματίες της βιοτεχνολογίας (Craig Venter), νέοι διαφημιστές, κοινωνιολόγοι, άνθρωποι των μήντια κ.α.3 Τα οικολογικά, εξισωτικά και ελευθεριακά οράματα που φιλοτεχνούν για έναν οιονεί "σοσιαλιστικό" ή και "κομμουνιστικό" μέλλον, που θα αναδυθεί μέσα από τις εκπληκτικές δυνατότητες του παρόντος, μπορούν να υπαχθούν ασφαλώς στη βιοεξουσία ή την ευρύτερη βιοπολιτική, με την προφανή έννοια ότι στελέχη των ελίτ επιδίδονται σε ασκήσεις διάπλασης των συναισθημάτων, των παραστάσεων, της φαντασίας, του ονείρου και των μορφών επικοινωνίας, για να κατακτήσουν τις ψυχές των δοκιμαζόμενων μεσαίων και κατώτερων στρωμάτων.

Η επιπλέον ιδέα, όμως, που μας υποβάλλουν οι αναλύσεις των Dean και Berardi, από κοινού με την ταινία, είναι ότι εδώ έχουμε ένα ακόμη φαινόμενο επέκτασης της βιοεξουσίας σε βάθος, μια εισβολή της σε μια πρώτη υποκειμενική-κοινωνική ύλη, που μέχρι πρότινος παρέμενε εν πολλοίς στο εξωτερικό της. Οι εξουσιαστικοί μηχανισμοί δεν αρθρώνουν μια ιδεολογία του καθεστώτος που μάχεται ευθέως τους αντικαθεστωτικούς λόγους, ούτε απλώς ενσωματώνουν και διαστρέφουν εκ των υστέρων μερικά θέματα αυτών των λόγων. Οι νέες «σοσιαλιστικές» και «κομμουνιστικές» επαναστάσεις, που επαγγέλλονται ποικιλώνυμοι εκφραστές της ηγεμονικής τάξης, εντάσσονται σε περισσότερο ή λιγότερο ευτυχείς διαδικασίες ενεργού συγκρότησης ενός «αντιπολιτευτικού, κριτικού και ουτοπικού-εναλλακτικού» λόγου. Εν ολίγοις, θα λέγαμε ότι η βιοεξουσία έχει διεισδύσει στο εσωτερικό αυτής της κοινωνικοπολιτικής σφαίρας και τη συνδιαμορφώνει, με τρόπο που θυμίζει την καταβύθιση της βιοεξουσίας στο ασυνείδητο και την παραγωγική του αναμόχλευση στο σενάριο του Inception.

Η κριτική εν προκειμένω καταγίνεται εύλογα με μια συμπτωματολογία, με τις αντιφάσεις και συγκαλύψεις που μαρτυρούν την αναλήθεια αυτών των αντικαθεστωτικών λόγων του κατεστημένου. Αλλά η πιο επικίνδυνη ίσως διάστασή τους είναι και η εμφανέστερη, δηλαδή η κραυγαλέα τους αντίθεση με την πράξη των ίδιων των φορέων τους. Γιατί ο εθισμός σε αυτή την αντίθεση, η αναγνώριση και αποδοχή της ως κοινότοπης, διδάσκει, διαχέει και ενισχύει τον χαρακτηριστικό κυνισμό της κυρίαρχης ιδεολογίας του σήμερα. Αυτή, όπως λέει ο Ζizek, γνωρίζει και ομολογεί την «αλήθεια» -ότι η πλανητική αρχή του κεφαλαίου είναι καταστροφική, ότι οι αγορές πρέπει να τεθούν υπό συλλογικό πολιτικό έλεγχο, ότι απαιτείται μια ριζική παγκόσμια αναδιανομή πλούτου και ισχύος κ.ο.κ.- αλλά πιστεύει βαθύτερα σε κάτι άλλο -στην κυριαρχία των αγορών που επικρίνει- και ενεργεί με βάση αυτή την πραγματική πίστη και όχι με οδηγό τη γνώση. Ο εθισμός στην κυνική ιδεολογία διασφαλίζει τον διαρκή εγκλωβισμό του κριτικού-οραματικού λόγου σε έναν εικονικό χώρο ιδεών και συναισθημάτων, αναπαράγει τον εσαεί διαχωρισμό του από την πίστη και την πραγματικότητα.

Η κοινοτοπία των κραυγαλέων αντιθέσεων είναι συνάμα η κακή ιδεολογία του μεταμοντερνισμού, η λογική του anything goes (ή «τα πάντα όλα») που υπηρετεί πάλι εκ των πραγμάτων το προφανές: την εξουδετέρωση της ανταγωνιστικής δύναμης των αντιφάσεων και την ισοπέδωση των νοημάτων, ώστε να αδυνατούν να προσανατολίσουν τη δράση. Μπορούμε να καταστρέφουμε με τον χρηματοοικονομικό τζόγο τις ζωές χιλιάδων απλών εργαζόμενων και ταυτόχρονα να προβαίνουμε, όπως ο George Soros, σε μεγάλες φιλανθρωπικές ευεργεσίες και να βγάζουμε λόγους για την ανάγκη ρύθμισης των αγορών. Μπορούμε να εφαρμόζουμε εξτρεμιστικές νεοφιλελεύθερες συνταγές και ταυτόχρονα να διατυμπανίζουμε την αξία μιας επανεπινόησης του σοσιαλισμού.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, αυτές οι ιδεολογικές λειτουργίες δεν καταπολεμούνται μόνο ή κυρίως με εναλλακτικούς λόγους και οράματα, γιατί αναπτύσσονται κατεξοχήν στις συνδέσεις λόγων και έργων, αλλά και γιατί πλέον ο αντίπαλος έχει εισχωρήσει μέσα στο ίδιο το πεδίο του αντιπολιτευτικού λόγου και της εναλλακτικής βιοπολιτικής. Αντιμετωπίζονται με την ανταγωνιστική ενεργοποίηση των αντιθέσεων και την πραγματική άρση του κυνισμού, δηλαδή με την ουσιαστική οικοδόμηση άλλων, πιο αλληλέγγυων και ελεύθερων σχέσεων, που δεν «γνωρίζουν» απλώς τη σοσιαλιστική, κομμουνιστική ή αναρχική αλήθεια, αλλά την κάνουν πράξη.

*Ο Αλέξανδρος Κιουπκιολής διδάσκει Πολιτική θεωρία στο ΑΠΘ

1. Franco "Bifo" Berardi, Τhe soul at work. From alienation to autonomy, μτφρ. F. Cadel, G. Mecchia, Semiotext(e), Los Angeles, 2009.

2. Jodi Dean, Democracy and other neoliberal fantasies. Communicative capitalism and left politics, Duke University Press, Durham & Λονδίνο, 2009.

3. Βλ. Slavoj Zizek, Living in the End Times, Verso, Λονδίνο-Νέα Υόρκη, 2010, σσ. 338-340, 356-358, Charles Leadbeater, We-Think, Profile Books, Λονδίνο, 2009.