Πέραν του μύθου και του θείου:η τελετουργική βία

Πριν από ενενήντα περίπου χρόνια ο W.Benjamin έγραψε ένα κείμενο για την βία. Σήμερα όσοι ασχολούνται με το θέμα, αναφέρονται σε αυτό το κείμενο σχεδόν υποχρεωτικά με μια κουραστική μονομέρεια και ρουτίνα σχεδόν ως μόδα Ο Benjamin ταξινομεί την βία σε μυθική και θεία, αναφερόμενος περίπου στην επαναστατική και συνταγματική βία . Έτσι λοιπόν σε κάθε εκδήλωση πολιτικής βίας, οι σχολιασμοί αναγκαστικά αναδεικνύουν το αυτονόητο: καμία πολιτική ριζική αλλαγή ή καμία επιβολή του νόμου δεν γίνεται χωρίς την άσκηση κάποιας μορφής και έντασης βίας.


Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι η ανάλυση ή και δικαιολόγηση διαφόρων μορφών πολιτικής βίας. Αυτή είναι μια κουβέντα την οποία μάλλον ο Benjamin εξάντλησε , και αναμασούν μερικοί ράθυμοι αναγνώστες του. Το πραγματικό σύγχρονο πρόβλημα είναι τι γίνεται όταν η βία επανεισέρχεται στο πολιτικό κύκλωμα ως θέαμα και εξοικείωση .Τι γίνεται όταν η κοινωνία ασκείται σε μια συνθήκη εξοικείωσης, αποδοχής , προληπτικού συνυπολογισμού της βίας;


Είναι άλλη η εμπειρία της βίας όταν διαδηλώνεις μαζί με τον Κουμή και τον βλέπεις να πέφτει δίπλα σου, και άλλη η εμπειρία της βίας , όταν Τρίτη Πέμπτη και Σαββάτο κάποιος δολοφονείται και η περίπτωση του εισάγεται στον βίο ως αναπαράσταση και ως αίσθημα ως η αυτονόητη «δόση βίας» της εβδομάδας. Αυτή η δεύτερη είναι η βία που μένει αστόχαστη, προβληματική άγγιχτη και τελικά απροσπέλαστη.

Αυτή η βία έχει χαρακτηριστικά τελετουργίας. Είναι πέραν του μύθου και του θείου του Benjamin. Αν η πολιτική θεολογία είναι ίσως η μόνη ικανή να διαμορφώσει ένα πολιτικό ρεπερτόριο στοχασμού για το μέλλον, το σατανικό τελετουργικό της επανεισερχόμενης βίας μάλλον προηγείται καθώς διεξάγεται στο παρόν.Ας μην γελιόμαστε. Τις μέρες που ακολουθούν ο καθένας ανάλογα με τις πεποιθήσεις του θα λάβει μέρος σε διαδηλώσεις καταδίκης μιας μορφής βίας. Και ο καθένας θα ανασύρει από το ντουλαπάκι με τις πολιτικές ρετσέτες αυτή που του κάνει , για να επαναλάβει αυτά που επαναλαμβάνονται .Το ζήτημα είναι ότι αυτή η συνθήκη είναι επαναλαμβανόμενη , είναι σχεδόν θεσμισμένη, είναι σχεδόν ιεροτελεστία. Δηλαδή μια θεατρική συνθήκη εξορκισμού καλέσματος ή απώθησης φαντασμάτων που υποτίθεται γεννούν την βία. Όμως η κοινωνία , δεν λαμβάνει μέρος σε αυτές τις τελετές, αλλά τις υιοθετεί ως λυτρωτικές δράσεις, και κατόπιν έλλογα αναπροσαρμόζεται. Αν έχεις πιθανότητα να σκοτωθείς σε διαδήλωση, παίρνεις τα μέτρα σου, αν έχεις πιθανότητα να σκοτωθείς στην γειτονιά σου πράττεις αναλόγως. Δηλαδή έχεις ενσωματώσει την βία, σε όλες τις μορφές της και έχεις αναλύσει τις αιτίες της.

Αυτήν την τελετουργία της βίας παρατηρώ με μεγαλύτερη φρίκη και από την ίδια την βία. Αυτό γίνεται γιατί η τεχνολογία του θεάματος που επικρατεί , στηρίζεται στο ακραίο, στο σοκαριστικό. Άρα η πρωτογενής βία δεν είναι παρά το υλικό που καταναλώνεται, για να κινήσει το θέαμα. Με όρους του Negri η βία τροφοδοτεί την βιοπολιτική μηχανή, όχι ως δράση αλλά ως συναισθήματα, νοήματα, στάσεις και όψεις ζωής.

Το αίνιγμα είναι λοιπόν διπλό : Πως αντιμετωπίζεις την βία και πως τις τελετουργίες της. Μέχρι στιγμής περίσσευσαν οι στάσεις για την βία, αλλά απουσιάζουν εκκωφαντικά σχεδόν τρομακτικά οι ενστάσεις για την τελετουργία της. Ίσως γιατί αυτή η τελετουργία είναι πλέον τόσο αφομοιωμένη όσο και τα αυγά του Πάσχα.