Η εκθεση του Coroner

To 1194 στην Αγγλία δημοσιεύεται ένα κρατικο κείμενο με την ονομασία «ο κώδικας του Eyre» που ορίζει τις υποχρεώσεις και αρμοδιότητες μιας νέας δημόσιας λειτουργίας.

Η λειτουργία αφορά τα δικαιώματα του θρόνου στις περιπτώσεις όπου από απροσδόκητο θανατο ,κυρίως δολοφονία,υπάρχουν αμφισβητούμενα περιουσιακά στοιχεία,για τα οποία πιθανόν ο θρόνος να είχε αξιώσεις.

Στο διάταγμα γραμμενο στα λατινικά, ο ρόλος αναφέρεται ως
custos placitorum coronas,που σε ελευθερη μεταφραση είναι ο εγγυητής των δικαιωμάτων του στέματος.Από την παραφθορά της λατινικής,ο αξιωματουχος ονομάστηκε coroner,και ετσι ονομάζεται μέχρι σήμερα.

Ποιος είναι ,μα ο ιατροδικαστής.

Αυτή η πολιτειακή θεσμική καταγωγή του ιατροδικαστή ,εξηγεί τον παράξενο,υβριδιακό και αιωρούμενο χαρακτήρα αυτής της δημόσιας λειτουργίας.

Εχουμε αναφέρει και σε προηγούμενη ανάρτηση ότι η θεσμική συγκρότηση των σύγχρονων κοινωνιών ,διολισθαίνει αενάως σε ασάφειες ,γκρίζες ζώνες,απροσδιοριστίες που παραπέμπουν συνεχώς όχι στον πολίτη με πλήρη ορισμένα και σταθερά δικαιώματα αλλά στον Homo Sacer.(αναρτηση μας 10/12/08)

Παράγουμε ως πολιτεία Homo Sacer,δηλαδή βιοπολιτικές οντότηες εκτός δικαίου (αιχμαλώτοι Γκουαντανάμο,προσφυγες χωρίς χαρτιά,παιδια μεταναστατών στην Ελλάδα χωρίς υπηκοότητα,θύματα γραφειοκρατίας κλπ) ,και χρησιμοποιούμε και πιο συχνά δημόσιες λειτουργίες αντίστοιχης αιώρησης.

Οσο οξύνονται οι συνθήκες της κοινωνίας τόσο προστρέχουμε στην βιοπολιτική καινοτομία.

Στην Ελλάδα του 2008 η δολοφονική βία πολλαπλασιάζεται ,και προσέρχεται στο προσκήνιο συνεχώς.Ετσι ο ιατροδικαστής γίνεται ένα δημόσιο πρόσωπο υψηλής εμβέλειας,και καθοριστικής σημασίας.

Θα δούμε γιατί τελικά αυτή η τεχνικά ουδέτερη φιγούρα,που εμφανίζεται συνεχώς μπροστά από τις τηλεοράσεις δεν είναι και τόσο αθώα (θεσμικά,πολιτικά) και τι σημαίνει βαθύτερα η συνεχής ανάγκη στις υπηρεσίες της.

Κατ’αρχάς ο τίτλος είναι παραπειστικός.

Δεν έχουμε ιατρό,δεν έχουμε ένα επιστήμονα λειτουργό που «ιαίνει»,αντιθέτως έχουμε ένα επιστήμονα που πιστιποιεί θάνατο και αιτίες θανάτου.Με ένα παράξενο τρόπο,ο λειτουργός αντιστρέφει τον μεταφυσικό του ρόλο (που εκκίνησε ως μάγος,ως ιερέας,ως Ασκληπιός) και αρχίζει την εργασία του μετά το τέλος της ιατρικής ,αν όχι μετα την αποτυχία της ιατρικής.Κανένας δεν καλεί ενα ιατροδικαστή για να θεραπευθει από μια ίωση.

Δεν έχουμε επίσης δικαστή,με την έννοια ότι δεν θα απονείμει δικαιοσύνη με όρους δικαίου με βάση τους νόμους και την ηθική,αλλά ένα λειτουργό που εν γνώσει των δικαστικών συνεπειών της εργασίας του,υποχρεούται να είναι ακριβής και ουδέτερος γιατί θα αποδώσει δικαιοσύνη με νόμους που προέρχονται από άλλη περιοχή.Η εμπλοκή του με την δικαιοσύνη είναι παράλληλη,είναι επικουρική.Δεν δικάζει δημόσια,αλλά απομονωμένος ανατέμνει τον νεκρό,με την υποχρέωση να μας αποκαλύψει όχι την αιτία αλλά τον μηχανισμό του θανάτου.Ενας δικαστής που είναι αστυνομικός ντεντεκτιβ του νεκρού σώματος.

-Γιατί άραγε τον αποκαλούμε ιατροδικαστή;
-Ποιο γλωσσικό παιχνίδι παίζεται και πιο βαθύτερο βιοπολιτικό διακύβευμα μασκαρεύεται πίσω από την καταχρηστική ορολογία;

Για να καταλάβουμε τι γίνεται ας σκεφτούμε τον ιστορικό χρόνο που έρχεται ο ιατροδικαστής.Στον ιστορικό αυτό χρόνο ο νεκρός ανήκει στο κράτος,δεν ανήκει πουθενά αλλού.Χωρίς τον ιατροδικαστή ο νεκρός δεν μπορεί ούτε να ταφεί.Είναι αδύνατο.

Εχουμε λοιπόν έναν που έρχεται μετά την αποτυχία της ιατρικής,υποχρεούται να μας παραδώσει ένα αξιόπιστο μηχανισμό εξήγησης του θανάτου,και να απελευθερώσει ένα σώμα από την κρατική επικυριαρχία.Τέλος είναι υποχρεωμένος να γράψει,να σταθεροποιήσει νοηματικά την τεχνική του σύλληψη.

Ο ιατροδικαστής λοιπόν είναι ουσιαστικά ο coranor του Eyre.Ο κρατικός λειτουργός με την ισχυρή θεσμική θέση που αντιπροσωπεύει άμεσα,αδιαμεσολάβητα τα συμφέροντα της κορώνας,του συμβόλου της εξουσίας.

Δεν είναι ούτε ιατρός ούτε δικαστής ουτε ανατόμος,ουτε συγγραφέας .Είναι κάτι εντός όλων αυτών ,χωρίς την διάκριση τους.Εκφράζει την απόλυτη ,πραγματική,μη συμβολική εξουσία.Κινείται εντός του τραυματικού λακανικού τραυματικού,γι’αυτό η εξουσία του δεν συμβολοποιείται από την ιατρική μπλούζα,την δικαστική τήβενο,αλλά ασκείται αδιαμεσολάβητα από την προφορική και γραπτή του απόφαση.


Το οξύμωρο είναι ότι αυτή η δύναμη δεν πηγάζει από την ζωή αλλα από την απώλεια της,και κρυσταλώνει την ισχύ της στην ζωή που ακοκουθεί τον θάνατο,μέσω των νομικών συνεπειών.Σαν ημίθεος που μπαινοβγαίνει στους κόσμους της ζωής και του θανάτου,αλώβητος διαμεσολαβόντας μηνύματα ζωντανων και νεκρών.Αντλεί από τους νεκρούς το σώμα ως σκευος προς ανάλυση,για να μεταμορφώσει την εκτίμηση του σε δικαιική βιοπολιτική ισχύ για τους ζωντανούς.

Οι αρχαίες τραγωδίες ,είναι γεμάτες νεκρά δολοφονημένα σώματα,που όμως μεταμορφώνονται σε ηθικά προτάγματα από μόνα τους,χωρίς την διαμεσολάβηση κανενός.Ο Πολυνείκης ο δεν νοείνται ως αντικείμενο ανάλυσης αλλά ως σώμα θα εμπλέξει την Αντιγόνη στην πολιτική προσταγή.Το νεκρό σώμα κείται εκτός πόλης,ως απόβλητο,αλλα είναι ενιαίο ,συμπαγές πολιτικό σώμα ,ως θύμα μιας ανυπακοής.Η πολιτική εξουσία του Κρέοντα,δεν το αποδομεί,δεν το αναλύει το αποβάλει ως τέτοιο,ως φορέα της υπέρτατης πολιτικής διαφωνίας.Η βιοπολιτική διαχείριση είναι καθαρή έντιμη και σαφής.

Στις μέρες μας το νεκρό δολοφονημένο σώμα,περιπέφτει στην εποπτία του κράτους γίνεται αντικείμενο περιγραφής,ιατροδικαστικής έκθεσης,από μια δύναμη που επιφυλάσει για τον εαυτό της την μεταμόρφωση του νεκρού σε νόημα,της δύμαμης της θεσμισμένης ιατροδικαστικής.


Πολύ λίγες δημόσιες λειτουργίες έχουν τόση σωρευτική δύναμη.Στην ιστορία υπήρξαν περιπτώσεις που ένας ιατροδικαστής καθόρισε αποφασιστικά και τελεσίδικα μεγάλες υποθέσεις.Καψασκης Γιαμαρέλος ενεπλάκησαν σε υποθέσεις ως οι τελικοι διαμορφωτές δικαστικών αποφάσεων,και όλα αυτά καλυμμένοι από μια μυστηριώδη θεσμική δύναμη,αυτής της «τεχνικής ουδετερότητας»

Ερχονταi λοιπόν οι ιατροδικαστές,και στο θέατρο της δημοσιότητες κάνουν το απόλυτο δραματουργικό αιφνιδιασμό,και παίζοντας στην σκηνή το τρίτο ρόλο,μέσα από την βιοπολιτική τους πυκνότητα,κλεβουν την παράσταση.
Στις προηγούμενες εκλογές ,γνωστός ιατροδικαστής κατέβηκε στις εκλογές,με όπλο την δημοσιότητα της μιας ατάκας και δεν τα πήγε άσχημα.

Σκέφτομαι τον Αλέξη,που αλώβητος μέχρι τώρα, ως ταχταρισμένο δεκαπενταχρονο σωματάκι νοηματοδοτεί τις εξεγέρσεις,αντιστάσεις, αναρχίες (διαλέγεις τον όρο).Βλέπεις οι ιατροδικαστικές εκθέσεις δεν προλαβαν να δουν την δημοσιότητα.Κι’οταν αυτό θα γίνει τότε θα καταλάβουμε πως τα νοήματα παραλλάσονται,μεταλλάσονται από μια απλη έκθεση.
Την έκθεση του Coroner.

Ηλιας του 16ου.Παραβατικότητα,μικρομεσαιοι,αστυνομικοί

Ολη η Ελλάδα έχει δει τον Ηλία του 16ου καμιά δεκαρία φορές, στην αριστουργηματική πρώτη έκδοση.
Θα αναλύσουμε γιατί η ταινία αυτή,ενω σε μια πρώτη ανάγνωση είναι μια τρομερή φαρσοκωμωδία ,ανεπανάληπτων πρωταγωνιστών ,αν την κοιτάξουμε πιο προσεκτικά ,θα δούμε μια ριζική ,οξεία ματία πάνω στα φαινόμενα που μας απασχολούν
Πως αναπτύσεται η παραβατικότητα;
Τι είναι οι εκάστοτε μεσαίοι;
Τι ρόλο παίζει η καταστολή;
Το στόρυ σε όλους γνωστό
Η φτώχεια της μετεμφυλιακής Ελλάδας,του Καραμανή του 60,οδηγεί δυο πεινασμένους (κυριολεκτικά) στην κλοπή κοσμημάτων που φυλάσσονται στην μπότα ενός τοκογλύφου.Τα κοσμήματα είναι το ενέχυρο μιας χαρτοπαικτικής συναλλαγής.
Ο Χατζηχρήστος μεταμφιεσμένος ως αστυνομικός,καλείται να διαλευκάνει μια υποτιθέμενη κλοπή,για την οποία ξέρει τους πραγματικούς ενόχους,και μέσα από τις συμπτώσεις ,απελευθερώνει τον συνένοχο του Βεγγο του απο την σίγουρη καταδίκη.
Ας ξεχάσουμε την πηγαία κωμική διάσταση και ας δούμε τους αρχετυπικούς χαρακτήρες
Οι πεινασμένοι άνεργοι Χατζηχρήστος Βέγγος
Ο συνένοχος καφετζής Ξενίδης
Ο τοκογλύφος Παπαγιαννόπουλος
Ο μικροκλέφτης Τζανετάκος
Οι μεσοαστοί που δεν πληρώνουν την υπηρέτρια Γεωργούλη,και την κατηγορούν άδικα.
Και ο αστυνομικός που εποπτεύει την τελική διελεύκανση.
Η οξεία ριζική οπτική της ταινίας έγκειται στην καταπληκτική ενάργεια που διαπλέκονται οι θεμελιώδεις κοινωνικές σχέσεις.Με ένα απροσδόκητο τρόπο,οι σύγχρονες τάξεις,το κράτος,οι μηχανισμοί,οι ιδεολογικές αναφορές αναδύονται με ένα σύγχρονο τρόπο.Η σκηνοθετική ματιά είναι αποκαλυπτική
Στα μάτια μας οι ποινικοί παραβάτες είναι δικαιολογημένοι,συμπαθητικοί,δικοί μας.Η πείνα τους αφοπλιστική ,δίχως μελό,γίνεται κινητήρια δύναμη μιας κλοπής για την οποία δεν έχουμε καν ενστάσεις είμαστε συνένοχοι θεατές.
Το ποιον θα κλέψουν είναι κλειδί.
Τον τοκογλύφο, τον μίζερο αλλά και διαπλεκόμενο με την αστυνομία.Μήπως πενήντα χρόνια μετά ο τύπος αυτός είναι οι τράπεζες;
Από την άλλη οι χαρτοπαίκτες αστοί.Ας μην ξαχναμε η ταινία είναι του 60.Ποιοι παίζουν χαρτιά τότε ;Ουτέ καν οι μεσοαστοί.
Κι’όμως οι χαρτοπαίκτες ,δεν διστάζουν να κατηγορήσουν άδικα την μοναδική παραγωγικά εργαζόμενη,την ηπηρέτρια Γεργούλη.Η ιδεατή απεικόνηση της παραγωγικής μισθωτής εργασίας,που όχι χάνει τα μεροκάματα της,αλλά υφίσταται και την άδικη κατηγορία..
Σε ένα αναπανάληπτο φλερτ,ο μικροπαραβάτης Χατζηχρήστος, καλοκοιτάζει την εργαζόμενη Γεωργούλη η οποία τον επιδοκιμάζει.Η μικροπαραβατικότητα στην αέναη συμφιλίωση της με την κακοπληρωμένη εργασία.
Η αστυνομία το κράτος εμφανιζονται με πολλαπλούς τρόπους.
Κατ’αρχας το αστυνομικό τμήμα είναι ο τόπος της λύσης της παρεξήγησης.Οι φωτογραφίες των συμβόλων της εξουσίας ,των βασιλέων της εποχής δεσπόζουν στο κινηματογραφικό κάδρο.Η αστυνομική εξουσία όμως έχει μια διττή οξύμωρη παρουσία.Ως πραγματικός αστυνομικός διευθυντής ,αλλά και ως συμβολικός αστυνόμος Χατζηχρήστος Ηλίας ,με μόνο στοιχείο παρουσίας την στολή του.
Στην μετεμφυλιακή Ελλάδα η αστυνομία είναι το παν.Είναι παντού.Αρα η σκηνοθετικη επιλογή,δεν είναι αυθαίρετη,λύνει το δράμα εκεί που το πραγματικό δράμα διεξάγεται,στην αστυνομία.
Οι δε χαρτοπαίκτες,αντιπαθείς,άχρωμοι,με αμφίβολη ακεραιότητα,σε συναλλαγή με την τοκογλυφία.
Τι παραπάνω διαμοιβευεται στην σημερινή συγκυριά;
Οχι και πιο πολλά.
Μια παραβατικότητα που μας μπερδεύει,με τα πως και τα γιατί της.ΟΚ όλοι την καταδικάζουν ,αλλά όλοι κατα βάθος ξερουν ότι δεν είναι ξεκάθαρη.
Μια οικονομική κατάσταση χρεών που αντι να σωρεύονται στα κιτάπια του Παπαγαιανόπουλου,εγγραφονται στα PC των τραπεζών.
Και τα χρέη όλοι καταλαβαίνουν ,πως στον πυρήνα τους είναι χρέη δημιουργημένα από μια οικονομία μπλόφας,συναλλαγές μιας ανήθικης ραστώνης μακρυά από την παραγωγή.Οι χαρτοπαίκτες δημιουργούν το αρχικό κεφάλαιο που οδεύει στην τράπεζα αρβύλα.Και μέσα στην δίνη τους μπλεκουν τους εργαζόμενους που συμβολίζονται στην ποδιά κουζίνας ,τις κοτδίδες της διαμαρτυρόμενης Γεωργούλη.
Θα αναρωτηθούμε που είναι η αντιστοιχία με το νεκρό κορμί του δεκαπενταχρονου Αλέξανδρου.
Αυτό έχει απωθηθεί στην ταινία,γιατί είναι το ταμπού του ιστορικού χρόνου της ταινίας.Δέκα χρόνια μετά τον εμφύλιο η Ελληνική κοινωνία,έχει κλάψει για δεκάδες Αλέξανδρους,τόσους που αδυνατεί να δει έστω και ως ρόλο.Ετσι το πτωμα του δεκαπενταχρονου η ταινία το απωθεί,γιατί απλά οι θεατές της εποχής της ταινίας ,το γνωρίζουν ,το ζουν ως τραύμα.
Στην ταινία ο Ηλίας,με την οξύνοια του σώζει τους πάντες.
Αποκαθιστά την αδικία λύνοντας το μυστήριο των κοσμημάτων,αθωωνει οριστικά την Γεωργούλη,αλλά το κυριώτερο στην μαγική τελευταία σκηνή,με μια λυτρωτική ίσως τελετουργική βία προς το alter ego του Βέγγο,δραπετεύουν εκτός του τόπου του δράματος,εκτός της κρατικής εξουσίας,σε ένα μέλλον γεμάτο αισιοδοξία.
Ακούμε,διαβάζουμε πολλά.
Αραγε θα υπάρξει σήμερα εκείνος ο σημερινός συλλογικός Ηλίας,που λύσει το σημερινό μας δράμα.
Ας ελπίσουμε